Η διάμεση πνευμονοπάθεια που σχετίζεται με νοσήματα του συνδετικού ιστού (Connective Tissue Disease-associated Interstitial Lung Disease, CTD-ILD) αποτελεί βασική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας σε ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα όπως η συστηματική σκλήρυνση και η ρευματοειδής αρθρίτιδα. Παρά τη χρήση ανοσοκατασταλτικών θεραπειών, αρκετοί ασθενείς εμφανίζουν προοδευτική πνευμονική ίνωση (PPF), που απαιτεί επιπρόσθετες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Η νιντεντανίμπη, ένας αντι-ινωτικός παράγοντας, έχει αναδειχθεί ως πολλά υποσχόμενα επιλογή για τους ασθενείς με προοδευτικούς ινωτικούς φαινότυπους, αν και τα δεδομένα από την καθημερινή κλινική πράξη είναι περιορισμένα. 

Στην παρούσα προοπτική μελέτη 40 ασθενών με προοδευτική CTD-ILD σε τριτοβάθμιο κέντρο στην Ελλάδα, αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της νιντεντανίμπης σε διάστημα έως 24 μηνών. Η πλειονότητα των ασθενών ήταν γυναίκες (70%), μέσης ηλικίας 66,4 ετών, κυρίως με διαγνώσεις συστηματικής σκλήρυνσης και ρευματοειδούς αρθρίτιδας, ενώ είχαν ήδη λάβει εκτεταμένη ανοσοκαταστολή.

Η θεραπεία με νιντεντανίμπη διατήρησε σταθερή τη δυναμική ζωτική χωρητικότητα (FVC) (μέση μεταβολή −0,9%, p=0,80), ενώ παρατηρήθηκε μέτρια μείωση στην ικανότητα διάχυσης (DLCO) (−10,8%, p=0,033). Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν συχνές αλλά διαχειρίσιμες. Η διάρροια αποτέλεσε τον κύριο λόγο ελάττωσης της δοσολογίας, ενώ η θεραπεία διακόπηκε οριστικά στο 22,5% των περιπτώσεων. Η ταυτόχρονη χρήση μυκοφαινολάτης μοφετίλης συνέβαλε στη διατήρηση της λειτουργίας διάχυσης. Παράγοντες όπως η ηλικία, η ανάγκη για οξυγόνο και η διάρκεια νόσου σχετίστηκαν με δυσμενή πρόγνωση.

Τα αποτελέσματα ενισχύουν τη θέση της νιντεντανίμπης στην αναχαίτιση της επιδείνωσης της πνευμονικής λειτουργίας σε CTD-ILD, υποστηρίζοντας την παράλληλη χρήση της με την ανοσοκαταστολή στην καθημερινή κλινική πρακτική και την ανάγκη για εξατομικευμένη, διεπιστημονική προσέγγιση.

Connective tissue disease-associated interstitial lung disease (CTD-ILD) represents a major cause of morbidity and mortality among patients with systemic autoimmune disorders, including systemic sclerosis, rheumatoid arthritis, idiopathic inflammatory myopathies, and ANCA-associated vasculitis. While immunosuppressive therapies remain the cornerstone of management, a substantial subset of patients develops progressive pulmonary fibrosis (PPF), necessitating additional therapeutic strategies. Nintedanib, an antifibrotic agent, has emerged as a promising option for progressive fibrosing phenotypes, yet real-world evidence in CTD-ILD remains limited.

This dissertation presents a prospective cohort study evaluating the efficacy and safety of nintedanib in 40 patients with progressive fibrosing CTD-ILD at a tertiary centre in Greece. Patients were followed for up to 24 months, with systematic collection of pulmonary function tests (PFTs), adverse events, and clinical outcomes. The cohort was predominantly female (70%), with a mean age of 66.4 years, and included a spectrum of CTDs, most commonly systemic sclerosis and rheumatoid arthritis. The majority had extensive prior immunosuppressive exposure.

Nintedanib therapy resulted in stabilisation of forced vital capacity (FVC) over 24 months (mean change −0.9%, p=0.80), while diffusion capacity (DLCO) declined modestly (−10.8%, p=0.033). Adverse events were frequent but manageable, with diarrhoea as the leading cause for dose reduction (52.5%), and permanent discontinuation in 22.5%. Concomitant mycophenolate mofetil use was associated with improved diffusion preservation. Age, oxygen requirement, and disease duration predicted poorer outcomes.

These findings reinforce nintedanib’s role in halting lung function decline in progressive CTD-ILD, supporting its integration alongside immunosuppression in routine care. The study provides valuable real-world data, highlighting the need for personalized, multidisciplinary management strategies in this complex patient population.