Περιβαλλοντική δικαιοσύνη | Αειφορία, Πράσινα κρατικο-εταιρικά εγκλήματα | Αιολικά πάρκα, Natura 2000 | Τουρισμός και αιγιαλός
Εγκληματολογικές και Ποινικές προσεγγίσεις της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος (ΠΕΔ)
6
79
Βιδάλη, Σ., Κουλούρης, Ν., & Παπαχαραλάμπους, Χ. (Επιμ). (2019). Εγκλήματα των ισχυρών. Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην ανάπτυξη και την περιβαλλοντική δικαιοσύνη μέσα από το πρίσμα των εγκλημάτων των ισχυρών, με έμφαση στα πράσινα κρατικο-εταιρικά εγκλήματα. Βασιζόμενη στο θεωρητικό πλαίσιο της κρατικο-εταιρικής εγκληματικότητας και της πράσινης εγκληματολογίας, αναλύει πώς η ρητορική της «πράσινης ανάπτυξης» και της ενεργειακής μετάβασης μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο θεσμικής συγκάλυψης εκτεταμένων κοινωνικών και οικολογικών βλαβών. Στο εμπειρικό μέρος εξετάστηκαν τρεις τύποι περιπτώσεων από την ελληνική πραγματικότητα: η εξορυκτική δραστηριότητα στις Σκουριές Χαλκιδικής, ως παράδειγμα πράσινου κρατικο-εταιρικού εγκλήματος στη μεταλλευτική βιομηχανία, η ανάπτυξη αιολικών πάρκων σε NATURA, ορεινά και νησιωτικά τοπία, ως πεδίο σύγκρουσης μεταξύ κλιματικής πολιτικής και διατήρησης της βιοποικιλότητας και η τουριστική ανάπτυξη ξενοδοχείων στον αιγιαλό, ως μορφή καταστρατήγησης του περιβαλλοντικού κεκτημένου στην παράκτια ζώνη. Η ανάλυση, με βάση σύγχρονη διεθνή και ελληνική βιβλιογραφία, αναδεικνύει επαναλαμβανόμενα μοτίβα, όπως η κατάχρηση της πράσινης νομοθεσίας και των ευρωπαϊκών πολιτικών, η αποδυνάμωση των ελέγχων, οι συγκρούσεις με τις τοπικές κοινωνίες και η χωρική και ταξική άνιση κατανομή των βλαβών. Η μελέτη καταλήγει ότι η πράσινη μετάβαση, όπως υλοποιείται σήμερα, εμπεριέχει υψηλό κίνδυνο παραγωγής νέων μορφών περιβαλλοντικής αδικίας, όταν η κρατικο-εταιρική σύμπραξη παραμένει ανεξέλεγκτη. Προτείνεται η ενίσχυση των μηχανισμών διαφάνειας και λογοδοσίας, ο επαναπροσδιορισμός του ρόλου του χωροταξικού σχεδιασμού, καθώς και η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων ως αναγκαίες προϋποθέσεις για μια κοινωνικά και περιβαλλοντικά δίκαιη αειφορία.
This thesis explores the relationship between development and environmental justice through the lens of crimes of the powerful, with a particular focus on green state–corporate crime. Drawing on the theoretical framework of state-corporate crime and green criminology, it examines how the rhetoric of “green growth” and energy/tourism transition can function as a vehicle for institutional concealment of extensive social and ecological harms. The empirical part investigates three types of cases from the Greek context: (a) the mining project in Skouries (Halkidiki) as an example of green state–corporate crime in the extractive industries; (b) the development of wind farms in Natura 2000 sites, mountainous and island landscapes, as a conflictual arena between climate policy and biodiversity conservation; and (c) the construction of large hotels on the shoreline, as a form of encroachment upon environmental acquis in coastal zones. Using recent international and Greek journal literature, the analysis identifies recurring patterns: misuse of “green” legislation and EU policies, weakening of regulatory and control mechanisms, conflicts with local communities, and a spatially and socially unequal distribution of environmental harms and benefits. The thesis argues that the current implementation of the green transition carries a high risk of producing new forms of environmental injustice when state-corporate partnerships remain insufficiently regulated and unaccountable. It concludes that strengthening transparency and accountability mechanisms, re-centring spatial planning and ecosystem services in policy-making, and ensuring meaningful participation of local communities in decision-making processes are necessary conditions for a socially and ecologically just sustainability.
