Die vorliegende Masterarbeit untersucht den Einsatz digitaler, videobasierter Lernformate im Unterricht Deutsch als Fremd- und Zweitsprache (DaF/DaZ). Im Zentrum der Arbeit steht das Projekt „Tagebuch einer Sprachreise“, das mithilfe von TikTok-Videos auf die Förderung der mündlichen Sprachproduktion, der Motivation sowie der Lernerautonomie von Lernenden abzielt.

Ziel der vorliegenden Arbeit ist es, zu untersuchen, welchen Beitrag TikTok-basierte, videobasierte Lernformate zur Förderung der mündlichen Sprachproduktion, der Motivation und der Lernerautonomie im DaF-/DaZ-Unterricht leisten können. Dabei steht das Projekt „Tagebuch einer Sprachreise“ im Mittelpunkt, bei dem Lernende eigene Kurzvideos produzieren und reflektieren.

Aus diesem Ziel ergeben sich folgende Forschungsfragen:

1. Inwiefern beeinflusst der Einsatz videobasierter Lernformate die Motivation der Lernenden im DaF-/DaZ-Unterricht?

2. Welche Auswirkungen hat die Arbeit mit Kurzvideos auf die Sprechbereitschaft und die mündliche Sprachproduktion der Lernenden?

3. In welchem Ausmaß fördert das Projekt „Tagebuch einer Sprachreise“ die Autonomie und Selbstverantwortung der Lernenden im Lernprozess?

4. Welche Rolle spielen performative Aspekte (z. B. Körpersprache, Sprechhaltung, adressatenorientiertes Sprechen) in den von den Lernenden produzierten Videos?

Die Ergebnisse zeigen, dass insbesondere Motivation, Autonomie und performative Fähigkeiten der Lernenden signifikant gesteigert werden konnten. Im Bereich der sprachlichen Entwicklung zeigten sich vor allem Fortschritte hinsichtlich der Sprechsicherheit und der Bereitschaft zur mündlichen Produktion, während der sprachliche Ausdruck insgesamt heterogen ausgeprägt blieb.

Abschließend verdeutlicht die Arbeit das didaktische Potenzial digitaler Medien im handlungsorientierten DaF-Unterricht, macht jedoch zugleich deutlich, dass sprachliche Entwicklung als langfristiger Prozess zu verstehen ist, der kontinuierliche Übung und gezielte pädagogische Begleitung erfordert.

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την αξιοποίηση ψηφιακών, βιντεοκεντρικών μαθησιακών προσεγγίσεων στη διδασκαλία της γερμανικής ως ξένης και δεύτερης γλώσσας. Στο επίκεντρο βρίσκεται το διδακτικό έργο «Ημερολόγιο γλωσσικού ταξιδιού», το οποίο υλοποιήθηκε μέσω TikTok βίντεο με στόχο την ενίσχυση της προφορικής έκφρασης, της μαθησιακής κινητοποίησης και της αυτονομίας των εκπαιδευομένων.

Ο στόχος της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει ποια συμβολή μπορούν να έχουν οι μορφές μάθησης βασισμένες σε βίντεο, όπως στο TikTok, στην προώθηση της προφορικής γλωσσικής παραγωγής, της κινητοποίησης και της αυτονομίας των μαθητών στη διδασκαλία Γερμανικών ως ξένης γλώσσας (DaF/DaZ). Στο επίκεντρο βρίσκεται το έργο «Ημερολόγιο μιας γλωσσικής εκδρομής», στο πλαίσιο του οποίου οι μαθητές παράγουν και αναστοχάζονται δικά τους σύντομα βίντεο.

Από αυτόν τον στόχο προκύπτουν οι ακόλουθες ερευνητικές ερωτήσεις:

1. Σε ποιο βαθμό επηρεάζει η χρήση μορφών μάθησης βασισμένων σε βίντεο την κινητοποίηση των μαθητών στη διδασκαλία Γερμανικών ως ξένης γλώσσας;

2. Ποιες επιπτώσεις έχει η εργασία με σύντομα βίντεο στην προθυμία ομιλίας και την προφορική γλωσσική παραγωγή των μαθητών;

3. Σε ποιο βαθμό προάγει το έργο «Ημερολόγιο μιας γλωσσικής εκδρομής» την αυτονομία και την προσωπική ευθύνη των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία;

4. Ποιο ρόλο παίζουν οι εκτελεστικές/ερμηνευτικές πτυχές (π.χ. γλώσσα του σώματος, στάση ομιλίας, επικοινωνία προσαρμοσμένη στον αποδέκτη) στα βίντεο που παράγουν οι μαθητές;

Ο βασικός στόχος είναι να διερευνηθεί πώς δημιουργικά βιντεοσχήματα μπορούν να αυξήσουν την προθυμία για ομιλία και να αναπτύξουν επιτελεστικές επικοινωνιακές δεξιότητες. Η μεθοδολογία βασίζεται σε πρακτικά προσανατολισμένη διδακτική παρέμβαση με δύο φάσεις εφαρμογής, των οποίων τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν και αναλύθηκαν.

Τα ευρήματα καταδεικνύουν σημαντική βελτίωση ιδίως στο κίνητρο, την αυτονομία και τις επιτελεστικές ικανότητες. Σε επίπεδο γλωσσικής εξέλιξης παρατηρήθηκαν κυρίως προοδευτικές τάσεις ως προς την αυτοπεποίθηση στην ομιλία και τη διάθεση για προφορική παραγωγή, ενώ η εκφραστική επάρκεια παρέμεινε συνολικά ανομοιογενής.

Η εργασία αναδεικνύει το διδακτικό δυναμικό των ψηφιακών μέσων στη δράση προσανατολισμένη διδασκαλία της γερμανικής ως ξένης γλώσσας, τονίζοντας παράλληλα ότι η γλωσσική ανάπτυξη θα