Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ξενάγηση ως μία ιστορικά διαμορφωμένη κοινωνική και εργασιακή πρακτική και ως έναν μηχανισμό πολιτισμικής διαμεσολάβησης στον ελληνικό τουρισμό, με έμφαση στις έμφυλες διαστάσεις του επαγγέλματος. Αφετηρία της ανάλυσης είναι η ιστορική εξέλιξη της ξενάγησης και του τουρισμού στην Ελλάδα (19^ος - 21^ος αι.), καθώς και ο ρόλος του/της ξεναγού στη διαχείριση και ερμηνεία της πολιτιστικής κληρονομιάς: ο τρόπος παρουσίασης ενός τόπου ή μνημείου διαμορφώνει την αντίληψη των επισκεπτών για τον τόπο και εν τέλει τη συμπεριφορά τους μέσα σε αυτόν. Μεθοδολογικά, η μελέτη αξιοποιεί εργαλεία προφορικής ιστορίας και βασίζεται σε ημιδομημένες συνεντεύξεις γυναικών ξεναγών που δραστηριοποιήθηκαν στο β΄ μισό του 20^ου αιώνα, σε συνδυασμό με βιβλιογραφική και αρχειακή έρευνα. Η επιλογή των πληροφορητριών καλύπτει διαφορετικές δεκαετίες, ώστε να αποτυπωθούν μεταβολές στην εκπαίδευση και την είσοδο στο επάγγελμα, ενώ η ανάλυση εστιάζει στη συγκρότηση του επαγγελματικού εαυτού και στις απαιτήσεις που συνόδευαν την παρουσία των γυναικών σε αυτόν τον χώρο. Στο πλαίσιο αυτό, οι αφηγήσεις αξιοποιούνται ώστε να αναδειχθούν οι τρόποι με τους οποίους το φύλο επηρεάζει την πρόσβαση, την αναγνώριση και την καθημερινή πρακτική της ξενάγησης. Η ερμηνεία των μαρτυριών οργανώνεται σε ενότητες με άξονα τις σχολές ξεναγών και τις φάσεις της μεταπολεμικής τουριστικής ανάπτυξης. Από την ανάλυση προκύπτει ότι η ξενάγηση συγκροτήθηκε ως επάγγελμα υποδοχής, στο οποίο η εμφάνιση και η ευγένεια αναδεικνύονται ως προαπαιτούμενα, ενώ οι απαιτήσεις μετακινήσεων και διανυκτερεύσεων συγκρούονταν με κυρίαρχες αντιλήψεις για το ρόλο της γυναίκας. Το φύλο αναδεικνύεται ως πεδίο διαπραγμάτευσης που επηρεάζει την επαγγελματική αναγνώριση, την οριοθέτηση απέναντι σε σεξιστικές συμπεριφορές και μηχανισμούς φήμης, αλλά και τους συμβιβασμούς αναφορικά με το γάμο και τη μητρότητα. Παράλληλα, αναδεικνύεται το σχήμα του επαγγέλματος ως όχημα ελευθερίας και αυτονομίας: η ξενάγηση προσφέρει εισόδημα, διαχείριση χρόνου και δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού, αλλά ταυτόχρονα προϋποθέτει υψηλή αντοχή, αυτοπειθαρχία και διαρκή διαχείριση δυσκολιών και αυξημένων απαιτήσεων.

This thesis examines tour guiding as a historically shaped social and occupational practice and as a mechanism of cultural mediation within Greek tourism, with an emphasis on the gendered dimensions of the profession. The analysis takes as its starting point the historical development of tour guiding and tourism in Greece (19th–21st centuries), as well as the role of the tour guide in managing and interpreting cultural heritage: the way a place or monument is presented shapes visitors’ perceptions of the destination and, ultimately, their behaviour within it. Methodologically, the study draws on oral history and is based on semi-structured interviews with women tour guides who were active in the second half of the twentieth century, combined with bibliographical and archival research. The selection of informants spans different decades in order to capture changes in training and entry into the profession, while the analysis focuses on the construction of the professional self and on the demands accompanying women’s presence in this field. In this context, the narratives are used to highlight the ways in which gender affects access to the profession, professional recognition, and the everyday practice of tour guiding. The interpretation of the testimonies is organised into sections centred on tour guide schools and the phases of post-war tourism development. The findings indicate that tour guiding was constituted as a “hospitality” profession, with expectations regarding appearance and politeness, while the requirements of travel and overnight stays often conflicted with dominant views of women’s roles. Gender emerges as a field of negotiation that shapes professional recognition, boundary-setting in the face of sexist behaviour and reputational mechanisms, as well as compromises related to marriage and motherhood. At the same time, the profession is also shown to function as a vehicle for freedom and autonomy: tour guiding offers income, time management, and opportunities for self-determination, but at the same time it requires high resilience, self-discipline and the continuous management of difficulties and heightened demands.