ΠΕΡΙΛΗΨΗ  

Τα νευρολογικά νοσήματα αποτελούν την τρίτη αιτία θανάτου κι αναπηρίας στην ΕΕ, με  αναμενόμενη αύξηση του επιπολασμού τους λόγω της προϊούσας γήρανσης του πληθυσμού . Οι ασθενείς με χρόνια νευρολογικά νοσήματα διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο δυσθρεψίας μέσω πολλαπλών μηχανισμών, όπως  κινητικών και νευροψυχιατρικών διαταραχών, που καθιστούν δυσχερή την προετοιμασία και πρόσληψη τροφής, ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμακευτικής αγωγής  αλλά  κυρίως λόγω της ύπαρξης στοματοφαρυγγικής δυσφαγίας, που επιδεινώνει σοβαρά τη διατροφική κατάσταση των πασχόντων. 

 Η έγκαιρη ανίχνευση (screening) των  ασθενών που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο δυσθρεψίας με τη χρήση κατάλληλων διαγνωστικών εργαλείων κι ακολούθως η αξιολόγηση (assessment) της βαρύτητάς της ,οφείλουν να αποτελoύν αναπόσπαστο μέρος της κλινικής αξιολόγησης  των πασχόντων από χρόνια νευρολογικά νοσήματα για πολλά εκ των οποίων η  φαρμακευτική αγωγή δεν είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματική. Η παρουσία δυσθρεψίας σε  χρόνια νευρολογικά νοσήματα επιδεινώνει την εξέλιξη τους , αυξάνει τον κίνδυνο ακινητοποίησης, αφυδάτωσης , ελκών κατακλίσεων, πνευμονίας από εισρόφηση και τελικά πρώιμο θάνατο.  

Για την αντιμετώπιση της δυσθρεψίας πρέπει να ληφθούν κατάλληλα μέτρα διατροφικής υποστήριξης, είτε με τη μορφή θερμιδικού και πρωτεϊνικού εμπλουτισμού των τροφίμων, χορήγησης συμπληρωμάτων διατροφής ,τροποποίησης της σύστασής τους για αντιμετώπιση στοματοφαρυγγικής  δυσφαγίας ή όταν χρειάζεται , παρεμβάσεις με τοποθέτηση ρινογαστρικού  καθετήρα σίτισης, διαδερμικής ενδοσκοπικής γαστροστομίας (PEG) ή ακόμα και χορήγηση παρεντερικής διατροφής για κάποιο χρονικό διάστημα για αντιμετώπιση κάποιας οξείας και σοβαρής επιπλοκής. Στην παρούσα εργασία θα διερευνηθούν οι δυνατότητες και οι μέθοδοι  διατροφικής υποστήριξης ασθενών με χρόνια νευρολογικά νοσήματα, με επικέντρωση στα  αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και στις συχνότερες χρόνιες νευροεκφυλιστικές νόσους  (Nόσο Paskinson, MS, ALS, άνοια τύπου Alzheimer κι άλλων μορφών). 

Μέθοδος-Υλικό: Για την εκπόνηση της παρούσας εργασίας πραγματοποιήθηκε  βιβλιογραφική ανασκόπηση δεδομένων των ηλεκτρονικών βάσεων  μελετών Medline (Pubmed) και Google Scholar στην αγγλική γλώσσα. Αναζητήθηκαν πρόσφατες συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις και σε περίπτωση απουσίας τους δεδομένα από συγκριτικές τυχαιοποιημένες ή μη μελέτες. Χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα μελετών τελευταίας δεκαετίας ,γίνεται όμως αναφορά και σε παλαιότερες σχετικές με το αντικείμενο, μελέτες ορόσημα . 

  Αποτελέσματα: Οι νευρολογικοί ασθενείς με χρόνια νοσήματα βρίσκονται σε διατροφικό κίνδυνο, μέσω διαφορετικών μηχανισμών και πρέπει να προσεγγίζονται με συγκεκριμένο δομημένο τρόπο, που περιλαμβάνει αρχικά τη δοκιμασία ανίχνευσης  δυσθρεψίας και σε επόμενο στάδιο τη διατροφική αξιολόγηση. Η κατάλληλη διατροφική υποστήριξή τους θεωρείται βασικός πυλώνας της θεραπείας των ασθενών, συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, στη μείωση των επιπλοκών και τελικά της θνησιμότητας .Στα νευροεκφυλιστικά νοσήματα, όπως στην πολλαπλή σκλήρυνση και στην ALS είναι σημαντική η αντιμετώπιση της δυσφαγίας και η έγκαιρη τοποθέτηση PEG.

                                                 ABSTRACT 

Neurologic diseases are the third most common cause of death and disability in EU, with their prevalence likely to increase, due to the progressive ageing of the population. Patients with chronic neurologic diseases face increased malnutrition risk through multiple mechanisms, such as abnormal motor function and neuropsychiatric disorders that impair preparation and intake of food, side effects of drugs and mainly due to the presence of oropharyngeal dysphagia that exerts profound negative impact on patient nutritional status. 

Timely screening of patients at increased nutritional risk with the use of appropriate diagnostic tools and subsequently assessment of the degree of nutritional status deterioration, should be a part of a thorough clinical evaluation of every patient with chronic neurologic diseases, many of which are lacking efficacious treatment. The presence of malnutrition in chronic neurologic disorders deteriorates their course, increases the risk of immobilization, dehydration, decubitus ulcers, aspiration pneumonia and early death.  

For the management of malnutrition appropriate measures of nutritional support should be employed, whether in the form of caloric and protein fortification of the food, oral nutritional supplements (ONS), food texture modification against oropharyngeal dysphagia or when needed , placement of a nasogastric feeding tube, percutaneous endoscopic gastrostomy (PEG) tube or even parenteral nutrition for a period of time, in order to overcome a major crisis or complication. The present study examines the possibilities and means of nutritional support in patients with chronic neurologic diseases such as stroke and the most frequent chronic neurodegenerative diseases (ALS, Parkinson's disease, MS, Alzheimer 's dementia or other types of dementia). 

                                          MATERIAL AND  METHOD 

For this study a literature review was conducted, using the main bibliographic Databases  Medline (Pubmed) and Google Scholar, in english language. Recent systematic reviews and meta-analyses were looked for and in the absence of these, comparative studies, whether randomised or not. Literature search was conducted for the last 10 years, although highly relevant previous articles were consulted. 

                                                   RESULTS 

Chronic neurologic patients are at nutritional risk through different mechanisms and should be approached in a structured way, which includes first malnutrition screening and afterward nutritional assessment. Appropriate nutritional support of the patients suffering from chronic neurologic diseases is considered significant pillar of their treatment, which contributes to the improvement of the quality of life, reduction of complications and mortality. In chronic neurodegenative diseases, like multiple sclerosis and ALS, dysphagia treatment  is of great importance, as timely PEG placement.