Ο δημόσιος λόγος για την Κατοχική Άρτα κατά την περίοδο της Καχεκτικής Δημοκρατίας (1949-1967)

Public discource on Occupied Arta during the period of the Ailing Democracy (Αγγλική)

  1. MSc thesis
  2. ΚΛΕΙΩ ΚΕΦΑΛΑ
  3. Δημόσια Ιστορία (ΔΙΣ)
  4. 08 Μαρτίου 2026
  5. Ελληνικά
  6. 95
  7. Νίκος Βαφέας
  8. Ραυμόνδος Αλβανός | Ιωάννης Κουμπουρλής | Νίκος Βαφέας
  9. Άρτα, Κατοχή, συλλογική μνήμη, τοπικός τύπος, Καχεκτική Δημοκρατία
  10. Δημόσια Ιστορία (ΔΙΣ)
  11. 24
  12. 8

    • Περίληψη

      Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει πώς η περίοδος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της Γερμανικής Κατοχής μνημονεύτηκε και παρουσιάστηκε στον τοπικό τύπο της Άρτας κατά τα χρόνια της λεγόμενης «Καχεκτικής Δημοκρατίας» (1949–1967). Αντί να ανασυνθέσει τα ίδια τα γεγονότα του πολέμου, η μελέτη επικεντρώνεται στη «μετά θάνατον ζωή» τους στον δημόσιο λόγο: πώς η Κατοχή, η Αντίσταση, η συνεργασία με τον κατακτητή, οι διώξεις και η εμφύλια σύγκρουση ανακλήθηκαν, αναδιατυπώθηκαν ή αποσιωπήθηκαν στις τοπικές εφημερίδες. Αντλώντας έμπνευση από τις θεωρίες της συλλογικής μνήμης και τη δημόσια ιστορία, και χρησιμοποιώντας τη θεματική ανάλυση, η εργασία αναλύει αναμνηστικά άρθρα, κύρια άρθρα, ανακοινώσεις συλλόγων και αναφορές σε εκδηλώσεις μνήμης από επιλεγμένους τοπικούς τίτλους.

      Η έρευνα δείχνει ότι στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο τοπικός τύπος ακολουθούσε σε μεγάλο βαθμό την κυρίαρχη αντικομμουνιστική αφήγηση του μετεμφυλιακού κράτους: έδινε έμφαση στην αντίσταση εκτός του ΕΑΜ, στο στρατό και τη χωροφυλακή, και στις «θυσίες του λαού της Άρτας», ενώ επιπλέον περιθωριοποιούσε τη συνεργασία, την καταστολή μετά τον πόλεμο και την εμπειρία της ηττημένης Αριστεράς. Η σφαγή του Κομμένου έγινε κεντρικό σύμβολο τοπικού μαρτυρίου, ενώ η εξόντωση της εβραϊκής κοινότητας της Άρτας απουσίαζε σε μεγάλο βαθμό από τον δημόσιο διάλογο. Τη δεκαετία του 1960, από την άλλη πλευρά, χωρίς να εγκαταλειφθεί το κύριο πλαίσιο του ηγεμονικού λόγου της Καχεκτικής Δημοκρατίας, τμήματα του τύπου άρχισαν να ενσωματώνουν θέματα σχετικά με την εθνική συμφιλίωση, την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική δικαιοσύνη, χρησιμοποιώντας τη μνήμη της δεκαετίας του 1940 τόσο ως προειδοποίηση κατά της ανανεωμένης διαίρεσης όσο και ως ηθικό πόρο για την υποστήριξη των αιτημάτων για δημοκρατία και ευημερία.

      Η εργασία αυτή υποστηρίζει ότι ο τοπικός τύπος της Άρτας λειτούργησε ως βασικός μεσολαβητής μεταξύ των εθνικών αφηγήσεων και της τοπικής εμπειρίας, «καταγράφοντας» ενεργά τη μνήμη της Κατοχής με τρόπους που νομιμοποιούσαν την κυρίαρχη πολιτική και κοινωνική τάξη πραγμάτων. Η εργασία επιχειρεί έτσι να συμβάλλει στην τοπική ιστορία της Άρτας, στη μελέτη της μνήμης της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου στην Ελλάδα και στο ευρύτερο πεδίο της δημόσιας ιστορίας, αναδεικνύοντας τον ρόλο των επαρχιακών μέσων ενημέρωσης στη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης.

    • Abstract

      This master’s thesis looks into how the Second World War, and the German Occupation were recalled and portrayed in the local press of Arta amid the years of the so-called Ailing Democracy (19491967). Instead of recreating the events that happened during the war, the paper examines their post-war life in the popular press: the ways in which the Occupation, Resistance, collaboration, persecution and civil war were remembered, reinterpreted or repressed in the local press. Based on the collective memory and public history theories and relying on the qualitative discourse and thematic analysis, the thesis analyses the commemorative articles, editorials, announcements of the associations, and reports on the memorial events using the chosen local titles.

      The study demonstrates that in the early fifties the local press was mostly subjected to the hegemonic anti-communist discourse of the post-civil-war state, focusing on non-EAM resistance, the army and the gendarmerie, and the sacrifices of the people of Arta, and excluding collaboration, post-war repression and the experience of the defeated Left. The massacre of Kommeno came to be symbolic of local martyrdom, but the destruction of Jewish community of Arta was scarcely discussed. Without necessarily leaving the paradigm of the Ailing Democracy behind, in the 1960s the press started to include national reconciliation, development and social justice themes, both as a lesson against a new split and as a resource to be drawn upon in making demands to democracy and welfare.

      The thesis states that the local press of Arta was one of the main intermediaries of national discourse and local experience and it was in the active sense of writing the memory of the Occupation that authorised the current political and social orders. It helps to form the local history of Arta, to study the memory of the Occupation and Civil War in Greece and the wider discipline of public history by emphasizing the influence of provincial media over the formation of collective memory.

  14. Hellenic Open University
  15. Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές