Η γήρανση του πληθυσμού συνοδεύεται από αυξημένη επίπτωση της νοητικής έκπτωσης και της άνοιας, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές προκλήσεις για τα συστήματα υγείας και τη δημόσια υγεία. Η ανάγκη για έγκαιρο εντοπισμό ατόμων αυξημένου κινδύνου έχει ενισχύσει το ενδιαφέρον για απλούς, αξιόπιστους και χαμηλού κόστους λειτουργικούς δείκτες. Η δύναμη του δραγμού χειρός έχει αναδειχθεί ως δείκτης της συνολικής μυϊκής και λειτουργικής κατάστασης και πρόσφατα προτείνεται ως πιθανός προγνωστικός δείκτης της γνωστικής έκπτωσης.

Σκοπός της παρούσας ανασκοπικής μελέτης ήταν να διερευνήσει τη συμβολή της μέτρησης της δύναμης του δραγμού χειρός στην πρόγνωση της νοητικής έκπτωσης σε υγιείς ηλικιωμένους πληθυσμούς.

Πραγματοποιήθηκε ανασκοπική μελέτη τύπου scoping review, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA. Η αναζήτηση διεξήχθη σε διεθνείς βάσεις δεδομένων (PubMed, EMBASE, Cochrane Library) για μελέτες δημοσιευμένες την περίοδο 2015–2025. Συμπεριλήφθηκαν διαχρονικές μελέτες (longitudinal/cohort) που αφορούσαν άτομα ηλικίας ≥55 ετών, γνωστικά υγιή στην έναρξη, στις οποίες η δύναμη του δραγμού χειρός μετρήθηκε με δυναμόμετρο και εξετάστηκαν εκβάσεις σχετικές με τη γνωστική λειτουργία, την ήπια νοητική διαταραχή ή την άνοια. Η επιλογή των μελετών πραγματοποιήθηκε βάσει προκαθορισμένων κριτηρίων ένταξης και αποκλεισμού.

Από το σύνολο της βιβλιογραφικής αναζήτησης, έξι μελέτες πληρούσαν πλήρως τα κριτήρια ένταξης. Όλες οι μελέτες κατέδειξαν ότι η χαμηλή δύναμη του δραγμού χειρός συσχετίζεται με δυσμενέστερη πορεία της γνωστικής λειτουργίας και αυξημένο κίνδυνο μελλοντικής γνωστικής έκπτωσης ή άνοιας. Η σχέση αυτή παρατηρήθηκε ανεξαρτήτως φύλου, ηλικιακής ομάδας και γεωγραφικού πλαισίου, ενώ σε ορισμένες μελέτες η χαμηλή δύναμη δραγμού προηγήθηκε χρονικά της κλινικά έκδηλης γνωστικής διαταραχής.

Η δύναμη του δραγμού χειρός αναδεικνύεται ως ένας απλός, αξιόπιστος και κλινικά χρήσιμος προγνωστικός δείκτης της νοητικής έκπτωσης σε υγιείς ηλικιωμένους. Η ενσωμάτωσή της στην κλινική αξιολόγηση και σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου θα μπορούσε να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου και στην εφαρμογή στοχευμένων παρεμβάσεων. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την τυποποίηση των πρωτοκόλλων και τη διερεύνηση των υποκείμενων μηχανισμών.

The aging population is accompanied by an increased incidence of cognitive decline and dementia, which poses significant challenges for health systems and public health. The need for early identification of individuals at increased risk has increased interest in simple, reliable and low-cost functional indicators. Handgrip strength has emerged as an indicator of overall muscular and functional status and has recently been proposed as a potential predictor of cognitive decline.

The aim of this review was to investigate the contribution of measuring handgrip strength to the prognosis of cognitive decline in healthy elderly populations.

A scoping review was performed, in accordance with the PRISMA guidelines. The search was conducted in international databases (PubMed, EMBASE, Cochrane Library) for studies published in the period 2015–2025. Longitudinal/cohort studies involving individuals aged ≥55 years, cognitively healthy at baseline, in which handgrip strength was measured with a dynamometer and outcomes related to cognitive function, mild cognitive impairment or dementia were examined were included. The selection of studies was carried out based on predefined inclusion and exclusion criteria.

Of the entire literature search, six studies fully met the inclusion criteria. All studies demonstrated that low handgrip strength is associated with a worse course of cognitive function and an increased risk of future cognitive decline or dementia. This relationship was observed regardless of gender, age group and geographical context, while in some studies low handgrip strength preceded clinically apparent cognitive impairment.

Handgrip strength emerges as a simple, reliable and clinically useful predictor of cognitive decline in healthy older adults. Its integration into clinical assessment and screening programs could contribute to the early identification of high-risk individuals and the implementation of targeted interventions. Further research is needed to standardize protocols and investigate the underlying mechanisms.