Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η διάκριση της «πολιτικής» από το «πολιτικό σχόλιο» ως έννοιες με σημείο αναφοράς την αριστοφανική κωμωδία. Ειδικότερα, μελετώνται συγκεκριμένες αριστοφανικές κωμωδίες με πρώτιστο στόχο την ανεύρεση και ερμηνεία του πολιτικού σχολίου, που επιχειρεί ο κωμωδιογράφος. Για αυτόν τον σκοπό επιλέγονται προς μελέτη τέσσερα κωμικά έργα του Αριστοφάνη: οι Ἀχαρνῆς, οι Ἱππῆς, η Εἰρήνη και η Λυσιστράτη. Μέσα από την ανάλυση και ερμηνεία των κατεξοχήν «πολιτικών» κωμωδιών του Αριστοφάνη εντοπίζονται σημεία κριτικής και σάτιρας των επίκαιρων για την εποχή του ποιητή γεγονότων, της στάσης του απέναντι στη δημαγωγία, στην ηγεσία και στην εξουσία, καθώς και στις ενέργειες, απόψεις και αποφάσεις των συμπολιτών του σε σχέση με θέματα ειρήνης και πολέμου. Στόχος πάντα της ανωτέρω ανάλυσης είναι η ανίχνευση του πολιτικού σχολιασμού του ποιητή, ο οποίος διακρίνεται από την υιοθέτηση μιας ορισμένης πολιτικής ιδεολογίας ή την πραγματοποίηση πολιτικής προπαγάνδας.

Ως προς την κατεύθυνση αυτή, σημαντική αποδεικνύεται η προσέγγιση των όρων «πολιτικό», «σχόλιο» και «πολιτική», τους οποίους, εν συνεχεία, υιοθετούμε και στη μελέτη των αριστοφανικών κωμωδιών. Η διαίρεση σε τέσσερα κεφάλαια με υποενότητες για την καθεμία κωμωδία, ως εκ τούτου, διευκολύνει την προσέγγιση των κωμικών έργων και την επισήμανση του αριστοφανικού πολιτικού σχολίου. Αξιοσημείωτη, επιπλέον, κρίνεται η ανάδειξη της πολιτικής σημασίας των θρησκευτικών εορτών —και κατ’ επέκταση των δραματικών αγώνων, που διαδραματίζονταν σε αυτές— για τους αρχαίους Αθηναίους, στοιχείο, το οποίο φαίνεται να επηρεάζει και την αριστοφανική κωμωδία. Η ερμηνεία και η συγκριτική ανάλυση των κωμικών χαρακτήρων και των κινήτρων τους είναι ένα ακόμα σημείο στο οποίο εστιάζει η συγκεκριμένη εργασία, εφόσον οι πράξεις και τα λόγια τους βρίθουν πολιτικών υπαινιγμών.

Τέλος, η εργασία καταλήγει σε συμπεράσματα για την ύπαρξη και τη χρήση του πολιτικού σχολιασμού στο έργο του Αριστοφάνη, ενδεχομένως, με σκοπό την προειδοποίηση ή τη νουθεσία του κοινού του χωρίς, όμως, να αναμένεται από τον ποιητή κάποια συγκεκριμένη δράση ή ενέργεια. Ο Αριστοφάνης, ενείδει «πολιτικού αναλυτή» κρίνει και σατιρίζει την επικαιρότητα και την Αθηναϊκή πολιτική, ως όφειλε ως κωμικός ποιητής, αποφεύγοντας την προπαγάνδα ή την προώθηση πολιτικών σκοπιμοτήτων και συγκεκριμένων παρατάξεων.  

The present paper attempts to distinguish "politics" from "political commentary" as concepts, using Aristophanic comedy as a point of reference. Specifically, selected comedies by Aristophanes are examined with the primary objective of identifying and interpreting the political commentary attempted by the playwright. To this end, four comic works of Aristophanes are chosen for study: The Acharnians, The Knights, Peace, and Lysistrata. Through the analysis and interpretation of Aristophanes' pre-eminently "political" comedies, points of criticism and satire are identified regarding contemporary events of the poet's era, his stance toward demagogy, leadership, and power, as well as the actions, views, and decisions of his fellow citizens concerning issues of peace and war. The ultimate goal of the aforementioned analysis is to detect the poet's political commentary, which is distinguished from the adoption of a specific political ideology or the dissemination of political propaganda.

In this direction, the approach to the terms "political," "commentary," and "politics" proves significant, which we subsequently adopt in the study of Aristophanic comedies. Consequently, the division into four chapters with sub-sections for each comedy facilitates the approach to the comic works and the highlighting of Aristophanic political commentary. Furthermore, it is considered noteworthy to emphasize the political significance of religious festivals—and by extension, the dramatic competitions held within them—for the ancient Athenians, an element which appears to influence Aristophanic comedy as well. The interpretation and comparative analysis of the comic characters and their motives is another point of focus for this paper, as their actions and words abound with political innuendos.

Finally, the paper concludes with findings regarding the existence and use of political commentary in Aristophanes' work, potentially aimed at warning or advising his audience, without, however, the poet expecting a specific action or deed. Aristophanes, in the guise of a "political analyst," critiques and satirizes current affairs and Athenian politics as was his duty as a comic poet, avoiding propaganda or the promotion of political agendas and specific factions.