Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (NSAIDs) αποτελούν μία από τις πλέον διαδεδομένες κατηγορίες φαρμακευτικών ουσιών, με ευρεία χρήση στην αντιμετώπιση του πόνου, της φλεγμονής και του πυρετού. Η εκτεταμένη κατανάλωσή τους, τόσο σε συνταγογραφούμενα όσο και σε μη συνταγογραφούμενα φαρμακευτικά προϊόντα, καθιστά επιτακτική την ανάγκη για αξιόπιστο ποιοτικό έλεγχο, προκειμένου να διασφαλίζεται η ποιότητα, η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους. Στο πλαίσιο αυτό, η ανάπτυξη και η επικύρωση κατάλληλων αναλυτικών μεθόδων διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη φαρμακευτική ανάλυση.

Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η βιβλιογραφική μελέτη της ανάπτυξης και επικύρωσης αναλυτικών μεθόδων για τον προσδιορισμό NSAIDs σε φαρμακευτικά σκευάσματα, δίνοντας βάση στις τεχνικές υγρής χρωματογραφίας. Αρχικά, παρουσιάζονται βασικά στοιχεία σχετικά με τα NSAIDs, συμπεριλαμβανομένων της φαρμακολογικής τους δράσης, του μηχανισμού δράσης και της σημασίας τους στη σύγχρονη θεραπευτική. Ακολουθεί η κατηγοριοποίησή τους, καθώς και η ανάλυση των φυσικοχημικών και φαρμακοκινητικών τους ιδιοτήτων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρουσίαση τριών ευρέως χρησιμοποιούμενων δραστικών ουσιών, της ιβουπροφαίνης, της δικλοφενάκης και της ναπροξένης, οι οποίες επιλέχθηκαν ως αντιπροσωπευτικά παραδείγματα λόγω της εκτεταμένης κλινικής τους χρήσης και των διαφοροποιήσεων που παρουσιάζουν ως προς τις χημικές και φαρμακοκινητικές τους ιδιότητες. Στη συνέχεια, αναλύονται οι βασικές αναλυτικές τεχνικές οι οποίες εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό των NSAIDs, με έμφαση στην υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης με ανίχνευση στο υπεριώδες φάσμα (HPLC-UV) και στη συνδυασμένη τεχνική υγρής χρωματογραφίας-φασματομετρίας μαζών (LC-MS), ενώ παρουσιάζονται τα πλεονεκτήματα και οι περιορισμοί κάθε προσέγγισης.

Το τελευταίο μέρος της εργασίας επικεντρώνεται στις βασικές αρχές της επικύρωσης αναλυτικών μεθόδων, σύμφωνα με διεθνώς αποδεκτές κατευθυντήριες οδηγίες, και στη σημασία της συστηματικής αξιολόγησης παραμέτρων όπως η γραμμικότητα, η ακρίβεια, η επαναληψιμότητα, η ειδικότητα και τα όρια ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης. Μέσα από τη βιβλιογραφική αυτή προσέγγιση, αναδεικνύεται η καθοριστική συμβολή της επικύρωσης στη διασφάλιση αξιόπιστων και αναπαραγώγιμων αναλυτικών αποτελεσμάτων, καθώς και η σημασία της για τον ποιοτικό έλεγχο φαρμακευτικών προϊόντων.

Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) constitute one of the most widely used classes of pharmaceutical agents for the management of pain, inflammation, and fever. Their extensive use in both prescription and over-the-counter medicinal products highlights the critical need for reliable quality control in order to ensure their safety, efficacy, and overall quality. Within this framework, the development and validation of appropriate analytical methods play a central role in pharmaceutical analysis.

The aim of the present master’s thesis is the literature-based study of the development and validation of analytical methods for the determination of NSAIDs in pharmaceutical formulations, with emphasis on liquid chromatographic techniques. Initially, fundamental aspects of NSAIDs are presented, including their pharmacological properties, mechanism of action, and therapeutic significance. Subsequently, their classification is discussed, along with an overview of their physicochemical and pharmacokinetic characteristics.

Special emphasis is placed on three widely used active pharmaceutical ingredients—ibuprofen, diclofenac, and naproxen—which were selected as representative NSAIDs due to their extensive clinical use and their differences in chemical structure and pharmacokinetic behavior. Furthermore, the main analytical techniques applied for the determination of NSAIDs are examined, focusing on high-performance liquid chromatography with ultraviolet detection (HPLC-UV) and liquid chromatography coupled with mass spectrometry (LC-MS). The advantages and limitations of each technique are also discussed.

The final part of the thesis focuses on the principles of analytical method validation in accordance with internationally accepted guidelines, highlighting the importance of systematically evaluating parameters such as linearity, accuracy, precision, specificity, and limits of detection and quantification. Through this literature-based approach, the critical role of method validation in ensuring reliable and reproducible analytical results, as well as its contribution to the quality control of pharmaceutical products, is clearly demonstrated.