Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εκπονήθηκε από τη φοιτήτρια
Βασιλική Ζιώγα, στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Φιλοσοφία
και Τέχνες» του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου, κατά το χειμερινό εξάμηνο του
ακαδημαϊκού έτους 2025-2026, υπό την επιστημονική επίβλεψη του καθηγητή Δημήτριου Δακρότση. Αντικείμενο της μελέτης αποτέλεσε το φαινόμενο της αυτολογοκρισίας στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι από την περίοδο του Εμφυλίου πολέμου έως και την πτώση της δικτατορίας (1946-1974), εστιάζοντας στη σχέση μεταξύ εσωτερικής ελευθερίας, καλλιτεχνικής δημιουργίας, ηθικής ευθύνης του δημιουργού και πολιτικής εξουσίας.
Στο συγκεκριμένο ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο, η λαϊκή μουσική μετατράπηκε από
μέσο ψυχαγωγίας σε χώρο συμβολικής αντίστασης, συλλογικής μνήμης και υπαινικτικής
πολιτικής διαμαρτυρίας. Οι δημιουργοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα πλέγμα εξωτερικών και εσωτερικών περιορισμών, όπως οι κρατικοί μηχανισμοί λογοκρισίας, η κυρίαρχη δημόσια ηθική αλλά και η ανάγκη επαγγελματικής επιβίωσης και αυτοπροστασίας. Η αυτολογοκρισία προσεγγίζεται ως σύνθετο φαινόμενο: ένα κράμα φόβου, προσαρμογής και στρατηγικής επιλογής, το οποίο συχνά λειτουργεί ως έμμεση μορφή αντίστασης που επιτρέπει στον δημιουργό να συνεχίσει να εκφράζεται καλλιτεχνικά χωρίς ανοιχτή σύγκρουση με την εξουσία.
Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας αντλεί έννοιες και προβληματισμούς από την πολιτική, την ηθική, την αισθητική και τη λογική φιλοσοφία, με έμφαση στην εσωτερική
ελευθερία και την ευθύνη του δημιουργού. Η ανάλυση εστιάζει σε στίχους και αισθητικές επιλογές που φανερώνουν έμμεσες ή κωδικοποιημένες αναφορές σε απαγορευμένα ή πολιτικά φορτισμένα θέματα, αναδεικνύοντας τη δημιουργική ευρηματικότητα καλλιτεχνών.
Επιπλέον, η εργασία περιλαμβάνει την ποιοτική ανάλυση τριών ημιδομημένων
συνεντεύξεων με σύγχρονους μουσικούς, με στόχο τη διερεύνηση της σημερινής
πρόσληψης της αυτολογοκρισίας και της λειτουργίας της στον σύγχρονο καλλιτεχνικό
χώρο. Μέσα από τη σύγκριση παρελθόντος και παρόντος, επιδιώκεται να αναδειχθεί η
διαχρονικότητα της αυτολογοκρισίας ως ηθικού, υπαρξιακού και επαγγελματικού
διλήμματος, καθώς και η επίδρασή της στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής ταυτότητας.

This master’s thesis was conducted by the student Vasiliki Zioga as part of the
Postgraduate Program “Philosophy and Arts” at the Hellenic Open University, during the
winter semester of the 2025-2026 academic year, under the academic supervision of
Professor Dimitrios Dakrotsis. The subject of the study was the phenomenon of self
censorship in Greek popular song from the period of the Greek civil war to the fall of the military dictatorship (1946-1974), focusing on the relationship between the inner freedom, artistic creation, the moral responsibility of the creator and political power.

Within this specific historical and social context, popular music was transformed
from a means of entertainment into a space of symbolic resistance, collective memory and implicit political protest. Creators were confronted with a network of external and internal constraints, such as state censorship mechanisms, dominant public morality, as well as the need for professional survival and self-protection. Self-censorship is approached as a complex phenomenon: a blend of fear, adaptation and strategic choice, which often functions as an indirect form of resistance that allows the creator to continue artistic expression without entering into open confrontation with authority.

The theoretical framework of the thesis draws on concepts and critical perspectives
from political, moral, aesthetic and logical philosophy, with particular emphasis on inner freedom and the responsibility of the creator. The analysis focuses on lyrics and aesthetic choices that reveal indirect or coded references to prohibited or politically charged themes, highlighting the creative ingenuity of artists.

Furthermore, the thesis includes a qualitative analysis of three semi-structured
interviews with contemporary Musicians, aiming to explore the present-day reception of self-censorship and its function within the contemporary artistic field. Through a comparison between past and present, the study seeks to highlight the enduring nature of self-censorship as a moral, existential and professional dilemma, as well as its impact on the formation of artistic identity.