Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο και τη λειτουργία του Κοινωνικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.) Τομέα Ψυχικής Υγείας Δωδεκανήσου, στο πλαίσιο της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης. Στόχος της μελέτης είναι η εις βάθος διερεύνηση των διοικητικών και οργανωτικών πρακτικών του φορέα, των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σε επίπεδο λειτουργίας και βιωσιμότητας, μέσα από τις εμπειρίες των εργαζομένων με ψυχιατρική εμπειρία και του θεραπευτικού προσωπικού που συμμετέχει στη λειτουργία του.

Η έρευνα βασίζεται σε ποιοτική μεθοδολογία και αξιοποιεί τη θεματική ανάλυση αφηγήσεων μελών της θεραπευτικής ομάδας και εργαζομένων με ψυχιατρική εμπειρία. Μέσα από τις αφηγήσεις αυτές αναδεικνύεται η πορεία του Κοι.Σ.Π.Ε. ως μια μακροχρόνια, απαιτητική και δυναμική διαδικασία, που χαρακτηρίζεται από συνεχή προσαρμογή στις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Η λειτουργία του συνεταιρισμού σε ένα νησί με ένα τόσο μεγάλο φορτίο της ιδρυματικής ψυχιατρικής, όπως η Λέρος, προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο του ως φορέα αποϊδρυματοποίησης και κοινωνικής ένταξης.

Τα ευρήματα της μελέτης αναδεικνύουν τον υβριδικό χαρακτήρα του Κοι.Σ.Π.Ε., ο οποίος λειτουργεί ταυτόχρονα ως δομή ψυχικής υγείας και ως κοινωνική επιχείρηση. Οι διοικητικές και οργανωτικές του πρακτικές, στηρίζονται σε αρχές συλλογικότητας, διαφάνειας και άτυπης συμμετοχής, κάτι που ενισχύει την αίσθηση του «ανήκειν». Η εργασιακή ένταξη των ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία αναδεικνύεται ως κεντρικός άξονας ενδυνάμωσης, προσφέροντας νόημα και ενισχύοντας την αυτοεκτίμηση και την κοινωνική αναγνώριση.

Παράλληλα, η έρευνα φωτίζει τις σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Κοι.Σ.Π.Ε., κυρίως σε θεσμικό και πολιτικό επίπεδο. Η έλλειψη σταθερής χρηματοδότησης, η θεσμική ασυνέχεια, η πολυνομία και η δυσανάλογη γραφειοκρατική επιβάρυνση, περιορίζουν σημαντικά την δυνατότητα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού και τις ευκαιρίες για ανάπτυξη. Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας καλούνται συχνά να υπερβούν τους τυπικούς επαγγελματικούς τους ρόλους και αναλαμβάνουν πολλαπλές ευθύνες, γεγονός που δημιουργεί συνθήκες αυξημένης πίεσης.

Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει τον Κοι.Σ.Π.Ε. Τομέα Ψυχικής Υγείας Δωδεκανήσου, ως ένα σύνθετο κοινωνικό εγχείρημα, του οποίου η λειτουργία και η βιωσιμότητα, διαμορφώνονται μέσα από την αλληλεπίδραση οργανωσιακών, κοινωνικών και θεσμικών παραγόντων. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η αξιολόγηση τέτοιων εγχειρημάτων δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σε οικονομικούς όρους, αλλά απαιτεί μια πιο ολιστική προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψιν την κοινωνική τους αξία και τον ρόλο τους στην ψυχιατρική μεταρρύθμιση. Παράλληλα, ανοίγεται πεδίο για περαιτέρω έρευνα γύρω από τις θεσμικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την βιώσιμη ανάπτυξη των Κοι.Σ.Π.Ε. και την ενίσχυση του κοινωνικού τους αντικτύπου.

This thesis examines the role and functioning of the Dodecanese Mental Health Limited Liability Social Cooperative (Koi.S.P.E.) in the context of psychiatric reform. The aim of the study is to conduct an in-depth investigation of the administrative and organizational practices of the organization, the challenges it faces in terms of operation and sustainability, through the experiences of employees with psychiatric experience and the therapeutic staff involved in its operation.

The research is based on qualitative methodology and utilizes thematic analysis of narratives from members of the therapeutic team and employees with psychiatric experience. These narratives highlight the course of Ko.S.P.E. as a long-term, demanding, and dynamic process, characterized by continuous adaptation to social, political, and economic conditions. The operation of the cooperative on an island with such a heavy burden of institutional psychiatry as Leros gives particular importance to its role as an agent of deinstitutionalisation and social integration.

The findings of the study highlight the hybrid nature of Ko.S.P.E., which functions both as a mental health facility and a social enterprise. Its administrative and organizational practices are based on principles of collectivity, transparency, and informal participation, which reinforces the sense of belonging. The employment of people with mental health experience is highlighted as a central axis of empowerment, offering meaning and enhancing self-esteem and social recognition.

At the same time, the research highlights the significant challenges faced by Ko.S.P.E., mainly at the institutional and political level. The lack of stable funding, institutional discontinuity, multiple laws, and disproportionate bureaucratic burdens significantly limit the possibility of long-term planning and opportunities for development. Mental health professionals are often called upon to go beyond their typical professional roles and take on multiple responsibilities, which creates conditions of increased pressure.

Overall, the study highlights the Dodecanese Mental Health Sector of the Social Solidarity Economy as a complex social enterprise, whose operation and sustainability are shaped by the interaction of organizational, social, and institutional factors. The findings emphasize that the evaluation of such projects cannot be carried out in economic terms, but requires a more holistic approach that takes into account their social value and their role in psychiatric reform. At the same time, this opens up the field for further research into the institutional conditions required for the sustainable development of Ko.S.P.E. and the strengthening of their social impact.