Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τις διασυνδέσεις που διαμορφώνονται στο πεδίο των δημόσιων λόγων για το παρελθόν ανάμεσα σε δύο διαφορετικού τύπου, αλλά εξίσου επιδραστικές αφηγήσεις: την ιστοριογραφία και την κινηματογραφική αφήγηση. Το ερευνητικό ενδιαφέρον εστιάζει στη δεκαετία του 1940 και στη δημόσια διαπραγμάτευσή της στη σύγχρονη Ελλάδα, με κεντρικό παράδειγμα το έργο του Παντελή Βούλγαρη και ειδικότερα τις ταινίες Τα Πέτρινα Χρόνια (1985), Ψυχή Βαθιά (2009) και Το Τελευταίο Σημείωμα (2017). Η εργασία προσεγγίζει την ιστοριογραφία και τον κινηματογράφο ως διακριτά, αλλά ταυτόχρονα συνυφαινόμενα πεδία αφήγησης, τα οποία συνυπάρχουν στον δημόσιο χώρο και συμβάλλουν, με διαφορετικούς τρόπους, στη διαμόρφωση γνώσεων και στη συγκρότηση νοημάτων γύρω από το παρελθόν. Υπό αυτή την οπτική, ο κινηματογράφος δεν αντιμετωπίζεται ως απλή αντανάκλαση της ιστορικής γνώσης, αλλά ως ενεργό στοιχείο της δημόσιας ιστορίας.

Στο πρώτο μέρος της εργασίας χαρτογραφούνται οι βασικές ιστοριογραφικές προσεγγίσεις για την Κατοχή, την Αντίσταση και τον Εμφύλιο Πόλεμο, καθώς και τα θεωρητικά εργαλεία της δημόσιας ιστορίας και των σπουδών μνήμης που αξιοποιούνται στην ανάλυση. Το δεύτερο μέρος επικεντρώνεται στη μελέτη των τριών ταινιών του Βούλγαρη, οι οποίες εξετάζονται σε συνάρτηση με τρεις διαδοχικές μεταπολιτευτικές περιόδους. Οι περίοδοι αυτές λειτουργούν ως ερμηνευτικά συμφραζόμενα για την παραγωγή και την πρόσληψη των ταινιών. Η ανάλυση δείχνει ότι οι ταινίες του Βούλγαρη δεν αναπαριστούν απλώς τη δεκαετία του 1940, αλλά συμμετέχουν ενεργά στη δημόσια διαπραγμάτευση της ιστορικής μνήμης, τόσο μέσω της συνομιλίας τους με κυρίαρχες ιστορικές ερμηνείες όσο και μέσω της ενεργοποίησης και του εμπλουτισμού του δημόσιου διαλόγου γύρω από αυτές. Με τον τρόπο αυτό, η εργασία αναδεικνύει τον ρόλο και τη σημασία του κινηματογράφου για το επιστημονικό πεδίο της δημόσιας ιστορίας.

This MA thesis examines the interconnections that are formed within the field of public discourses about the past between two different, yet equally influential, types of narrative: historiography and cinematic storytelling. The research focuses on the 1940s and on the ways this period is publicly negotiated in contemporary Greece, using as a central case study the work of Pantelis Voulgaris and, more specifically, the films Stone Years (1985), A Soul So Deep (2009), and The Last Note (2017). The thesis approaches historiography and cinema as distinct yet interwoven narrative fields that coexist in the public sphere and contribute, in different ways, to the production of knowledge and the formation of meaning about the past. From this perspective, cinema is not treated as a mere reflection of historical knowledge, but as an active component of public history.

The first part of the thesis maps the main historiographical approaches to the Occupation, the Resistance, and the Greek Civil War, as well as the theoretical tools of public history and memory studies employed in the analysis. The second part focuses on the study of the three films by Voulgaris, which are examined in relation to three successive post-authoritarian periods. These periods function as interpretive contexts for the production and reception of the films. The analysis shows that Voulgaris’s films do not simply represent the 1940s, but actively participate in the public negotiation of historical memory, both through their dialogue with dominant historical interpretations and through the activation and enrichment of public debate surrounding them. In this way, the thesis highlights the role and significance of cinema for the scholarly field of public history.