Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, με άμεσες επιπτώσεις στη θνητότητα, τη νοσηρότητα και τη βιωσιμότητα των συστημάτων υγείας. Η υπερβολική και ακατάλληλη χρήση αντιβιοτικών στην κοινότητα, και ιδιαίτερα από την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, αποτελεί βασικό παράγοντα ανάπτυξης και διάδοσης ανθεκτικών μικροοργανισμών. Στην Ελλάδα, η κατανάλωση αντιβιοτικών παραμένει υψηλή σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη διερεύνηση των γνώσεων, στάσεων και πρακτικών του πληθυσμού αναφορικά με τη χρήση τους.

Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση της χρήσης αντιβιοτικών στην κοινότητα, η αποτύπωση των αντιλήψεων του πληθυσμού σχετικά με τις ενδείξεις των αντιβιοτικών και τη μικροβιακή αντοχή, καθώς και η ανάδειξη του ρόλου της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας στην πρόληψη της υπερσυνταγογράφησης. Για τον σκοπό αυτό, πραγματοποιήθηκε συγχρονική μελέτη με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, βασισμένου σε διεθνώς αναγνωρισμένα εργαλεία, το οποίο συμπληρώθηκε από ενήλικες συμμετέχοντες.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι, παρά τη γενική αναγνώριση της μικροβιακής αντοχής ως σοβαρού προβλήματος δημόσιας υγείας, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές λανθασμένες αντιλήψεις σχετικά με τις ενδείξεις των αντιβιοτικών, ιδιαίτερα σε λοιμώξεις του αναπνευστικού ιογενούς αιτιολογίας. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών δεν οφείλεται κυρίως στην αυτοχορήγηση, αλλά στη συνταγογράφηση στο πλαίσιο της οργανωμένης υγειονομικής φροντίδας. Η εμπιστοσύνη προς τον ιατρό αναδείχθηκε ως καθοριστικός παράγοντας αποδοχής της μη χορήγησης αντιβιοτικών.

Συμπερασματικά, η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης στρατηγικών ορθολογικής χρήσης αντιβιοτικών στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, με έμφαση στην κλινική επικοινωνία, τη χρήση κοινών μεθόδων πρωτοκόλλων θεραπείας, τη διαχείριση προσδοκιών ασθενών και την αλλαγή συμπεριφοράς και εδραιωμένων, προκειμένου να περιοριστεί η ανάπτυξη της μικροβιακής αντοχής στην κοινότητα.

Antimicrobial resistance represents one of the most significant global public health threats, with substantial consequences for morbidity, mortality, and the sustainability of healthcare systems. Inappropriate and excessive use of antibiotics in the community, particularly within primary healthcare settings, is a major driver of the emergence and spread of resistant microorganisms. In Greece, antibiotic consumption remains high compared to other European countries, highlighting the need to explore public knowledge, attitudes, and practices regarding antibiotic use.

The aim of this study was to investigate antibiotic use in the community, assess public perceptions regarding the indications of antibiotics and antimicrobial resistance, and examine the role of Primary Health Care in preventing antibiotic overprescription. A cross-sectional study was conducted using a structured questionnaire based on internationally recognized tools, which was completed by adult participants.

The results demonstrated that although most participants recognize antimicrobial resistance as a serious public health issue, significant misconceptions persist regarding the appropriate indications for antibiotic therapy. In particular, antibiotics were frequently perceived as beneficial for common respiratory tract symptoms, which are predominantly of viral origin. Furthermore, antibiotic overuse was found to be primarily associated with prescribing practices within the healthcare system rather than self-medication. High levels of trust in physicians were reported, and acceptance of non-prescribing decisions was strongly linked to clear clinical explanation and communication.

These findings suggest that antibiotic overuse in the community is not merely a consequence of limited knowledge, but rather reflects a complex interaction between patient expectations, prior experiences, and clinical decision-making processes in Primary Health Care. Educational interventions alone appear insufficient to achieve sustained reductions in antibiotic consumption.

In conclusion, this study highlights the critical role of Primary Health Care in antimicrobial stewardship and underscores the importance of effective communication, expectation management, and shared decision-making in reducing unnecessary antibiotic use and combating antimicrobial resistance at the community level.