Στην παρούσα εργασία αναλύεται η ιστορική πορεία του γλωσσικού ζητήματος στην Ελλάδα και ο τρόπος με τον οποίο οι γλωσσικές επιλογές αποτέλεσαν πεδίο ιδεολογικών και πολιτικών συγκρούσεων. Οι ιστορικές ρίζες του γλωσσικού ζητήματος ανάγονται στον 1^ο αιώνα π.Χ. όταν εμφανίστηκε για πρώτη φορά ο Αττικισμός, η στροφή στην αττική διάλεκτο του 4^ου και 5^ου αιώνα π.Χ. Η διγλωσσία συνεχίστηκε στο Βυζάντιο, καθώς υπήρχε διχασμός ανάμεσα στην αττικίζουσα και στην καθομιλουμένη γλώσσα που συνεχώς εξελισσόταν, αλλά και διακλαδιζόταν σε διαλέκτους. Η τουρκοκρατία και ο νεοελληνικός διαφωτισμός δεν έφεραν λύση του προβλήματος, αντιθέτως η διαμάχη συνεχίστηκε παίρνοντας τη μορφή του ερωτήματος «Ποια γλώσσα είναι ικανή να συμβάλει στην αναγέννηση του έθνους;». Με τη δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους το 1830 και όλον τον 19^ο αιώνα η γλωσσική διαμάχη εντείνεται, καθώς η γλώσσα συνδέεται με τη δημιουργία εθνικής ταυτότητας, αλλά και με την ηθική νομιμοποίηση των νέου ελληνικού έθνους ως συνεχιστή του κλέους της αρχαίας ένδοξης Ελλάδας. Δύο γλωσσικές μορφές αντιμάχονται σε όλον αυτόν τον αιώνα και στο μεγαλύτερο μέρος του επόμενου: η καθαρεύουσα ως συμβολική γέφυρα του σύγχρονου κράτους με τη δόξα του αρχαιοελληνικού παρελθόντος και η δημοτική ως η γνήσια και ζωντανή γλωσσική έκφραση του λαού. Κατά τον 20^ο αιώνα η διαμάχη αυτή απέκτησε και κομματική και ταξική ταυτότητα. Οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις και οι έχοντες πολιτική και κοινωνική εξουσία είναι υπέρ της καθαρεύουσας για τη διατήρηση των προνομίων τους, ενώ οι προοδευτικές δυνάμεις και οι άνθρωποι του λαού που διεκδικούν μερίδιο εξουσίας είναι υπέρ της δημοτικής. Το γλωσσικό εντείνεται κατά τον εμφύλιο και μετεμφυλιακά, για να κορυφωθεί κατά την επταετία, όπου μέσα από την υπερβολική και φαιδρή χρήση της καθαρεύουσας από τη χούντα γελοιοποιείται η ίδια αυτή γλωσσική μορφή. Η μεταπολίτευση λύνει νομικά το ζήτημα θεσμοθετώντας ως επίσημη γλώσσα τη δημοτική.

Στο τέλος της εργασίας δίνεται διδακτική πρόταση κριτικού γραμματισμού για μαθητές λυκείου μέσα από ένα κείμενο γλωσσικής διαμάχης του 20^ου αιώνα, τη Δίκη των τόνων.

This paper analyses the historical course of the language issue in Greece and how language choices became a field of ideological and political conflict. The historical roots of the language issue date back to the 1^st century b.C., when Atticism first appeared, the shift to the Attic dialect of the 4^th and 5^th centuries b.C. Bilingualism continued in Byzantium, as there was a division between the Atticised language and the colloquial language, which was constantly evolving and branching out into dialects. The Ottoman occupation and the Modern Greek Enlightment didn’t solve the problem; on the contrary, the dispute continued in the form of the question “Which language is capable of contributing to the rebirth of the nation?”. With the creation of the independent Greek state in 1830 and throughout the 19^th century the language dispute intensified, as language was linked to the creation of national identity, but also to the moral legitimization of the new Greek nation as the successor to the glory of ancient Greece. Two linguistic forms clashed throughout this century and most of the next: Katharevousa as a symbolic bridge between the modern state and the glory of the ancient Greek past, and Demotic as the authentic and living linguistic expression of the people. During the 20th century this dispute took on a partisan and class identity. Conservative political forces and those with political and social power are in favor of Katharevousa in order to maintain their privileges, while progressive forces and the people who claim a share of power are in favor of Demotic. The language dispute intensified during the civil war and its aftermath, culminating during the seven-year dictatorship, when the junta’s excessive and ostentatious use of Katharevousa made this form of language a laughing stock. The transision  to democracy legally resolved the issue by establishing Demotic as the official language.

At the end of the paper, a teaching proposal for critical literacy for high school students is given through a text on the language dispute of the 20th century, The Trial of the Accents.