Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση των κυμάτων καύσωνα στην υγεία των ευάλωτων ομάδων στις πόλεις, με έμφαση στη σχέση ανάμεσα στη θερμική επιβάρυνση και τη θνησιμότητα από καρδιακά, αναπνευστικά και ψυχολογικά νοσήματα. Το θέμα εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, της αύξησης των ακραίων θερμοκρασιών και της αστικής θερμικής νησίδας, φαινόμενα που ενισχύουν την έκθεση του πληθυσμού σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας. Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στις ημέρες αυξημένης θερμοκρασίας, στις τροπικές νύχτες και στη θνησιμότητα ευάλωτων ομάδων κατά την περίοδο 2004 έως 2021 στην Αττική.

Η μεθοδολογία βασίστηκε σε ανάλυση μετεωρολογικών δεδομένων και δεδομένων θνησιμότητας. Εξετάστηκαν οι ημερήσιες θερμοκρασίες σε σχέση με τα όρια των 28°C, 30°C και 33°C, καθώς και οι νυχτερινές θερμοκρασίες στις 03:00 και στις 06:00 με όριο αναφοράς τους 20°C για την αποτύπωση των τροπικών νυχτών. Παράλληλα, αναλύθηκαν οι θάνατοι ανά έτος, φύλο και αιτία θανάτου, με ιδιαίτερη έμφαση στα καρδιακά και αναπνευστικά αίτια.

Τα αποτελέσματα έδειξαν επαναλαμβανόμενες περιόδους έντονης θερμικής επιβάρυνσης, κυρίως από τα τέλη Ιουνίου έως τον Αύγουστο. Παράλληλα, καταγράφηκε σημαντικός αριθμός τροπικών νυχτών, γεγονός που δείχνει παρατεταμένη νυχτερινή θερμική καταπόνηση και περιορισμένη δυνατότητα φυσιολογικής αποφόρτισης του οργανισμού. Η θνησιμότητα διαφοροποιήθηκε διαχρονικά, καθώς έως το 2013 κυριάρχησαν τα αναπνευστικά προβλήματα, ενώ από το 2014 και μετά τα καρδιακά νοσήματα αποτέλεσαν την κύρια αιτία θανάτου. Ο αριθμός των θανάτων με την πάροδο του χρόνου παραμένει υψηλός και δεν διαφοροποιείται με το φύλο και κυρίως στις ηλιακές ομάδες άνω των 60 ετών. Επιπλέον, κατά τις περιόδους καύσωνα παρατηρήθηκε ότι η θνησιμότητα ήταν μεγαλύτερη συγκριτικά με το διάστημα των πέντε ημερών πριν και των πέντε ημερών μετά. Συμπερασματικά, η θερμική επιβάρυνση, οι καύσωνες και οι τροπικές νύχτες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα για ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα.

This dissertation examines the impact of heatwaves on the health of vulnerable groups in urban areas, focusing on the relationship between heat exposure and mortality from cardiovascular, respiratory and pchycological diseases. The topic is placed within the broader context of climate change, rising extreme temperatures and the urban heat island effect, which intensify population exposure to high temperature conditions. The aim of the study is to investigate the relationship between high temperature days, tropical nights and mortality among vulnerable groups during the period 2004 to 2021 in Attica.

The methodology was based on the analysis of meteorological data and mortality data. Daily temperatures were examined in relation to the thresholds of 28°C, 30°C and 33°C, while night time temperatures at 03:00 and 06:00 were analysed using the 20°C threshold for the identification of tropical nights. Mortality data were also examined by year, sex and cause of death, with particular emphasis on cardiovascular and respiratory causes.

The results showed repeated periods of intense heat stress, mainly from late June to August. A considerable number of tropical nights was also recorded, indicating prolonged night time heat exposure and reduced physiological recovery during the night. Mortality patterns changed over time, as respiratory diseases were the dominant cause of death until 2013, while cardiovascular diseases became the leading cause from 2014 onwards. The number of deaths remains quite high over the years and doesn’t differ by gender, especially in the age groups over 60 years. Furthermore, during heatwave periods it was observed that mortality was higher compared to the days of increased temperatures compared to the five days before and five days after. Overall, the findings indicate that heat stress, heatwaves and tropical nights are associated with increased public health risk, especially for older people and individuals with chronic cardiovascular or respiratory conditions.