Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των διακρατικών παρεμβάσεων
στην προστασία και αποκατάσταση της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περιοχές που
έχουν πληγεί από ένοπλες συγκρούσεις. Το ερευνητικό πεδίο της εργασίας θα αναλύσει
τέσσερις χαρακτηριστικές περιπτώσεις: τη Μοσούλη (Ιράκ), την Καμπότζη (Angkor),
τη Βηρυτό (Λίβανος) και τη Λουάντα (Αγκόλα). Η έρευνα διερευνά τον ρόλο τόσο των
διεθνών οργανισμών (UNESCO, ICOMOS) όσο και των κρατικών παρεμβάσεων,
αξιολογώντας την αποτελεσματικότητα, τις προκλήσεις και τις συνέργειες μεταξύ των
διαφορετικών μοντέλων προστασίας.
Στη Μοσούλη, μετά τις καταστροφές από το ISIS (2014-2017), αναπτύχθηκε ένα
πολυεπίπεδο μοντέλο αποκατάστασης με τη συμμετοχή της UNESCO, των ΗΑΕ (50,4
εκατομμύρια δολάρια), της ΕΕ (23 εκατομμύρια ευρώ) και άλλων κρατών. Το
πρόγραμμα "Revive the Spirit of Mosul" συνδύασε την αποκατάσταση εμβληματικών
μνημείων με την ανάπτυξη τοπικών ικανοτήτων και την κοινωνική συνοχή.
Στην Καμπότζη, η αποκατάσταση του Angkor (1992-σήμερα) αποτέλεσε παράδειγμα
επιτυχούς διεθνούς συνεργασίας υπό τον συντονισμό του ICC-Angkor. Διάφορες
χώρες όπως η Ιαπωνία, η Γαλλία, η Κίνα και η Γερμανία επένδυσαν εκατομμύρια
δολάρια, δημιουργώντας ένα πολυμερές μοντέλο τεχνικής συνεργασίας.
Στη Βηρυτό, η μεταπολεμική ανασυγκρότηση (1990-2000) χαρακτηρίστηκε από την
κυριαρχία της ιδιωτικής εταιρείας Solidere, που κινητοποίησε 1,82 δισεκατομμύρια
δολάρια, ενώ η UNESCO και το ICOMOS περιορίστηκαν σε συμβουλευτικό ρόλο.
Στη Λουάντα, μετά τον εμφύλιο πόλεμο (1975-2002), αναπτύχθηκαν παράλληλες
διμερείς συνεργασίες. Μέσω των διακρατικών παρεμβάσεων κυρίως προχώρησαν οι
επενδύσεις για την αποκατάσταση του κέντρου της πόλης, ενώ οι διεθνείς οργανισμοί
περιορίστηκαν στη θεσμική υποστήριξη.
Η συγκριτική ανάλυση αυτών των περιπτώσεων αποκαλύπτει ότι οι κρατικές
παρεμβάσεις υπερτερούσαν σημαντικά σε οικονομικούς πόρους (συνολικά 3
δισεκατομμύρια δολάρια έναντι 30 εκατομμυρίων από τους διεθνείς οργανισμούς) και
ταχύτητα υλοποίησης. Ωστόσο, η UNESCO και το ICOMOS διαδραμάτισαν κρίσιμο
ρόλο στη θέσπιση προτύπων, τον συντονισμό, την εκπαίδευση και τη διεθνή
νομιμοποίηση των παρεμβάσεων.
Τα συμπεράσματα υποδεικνύουν ότι το βέλτιστο μοντέλο προστασίας συνδυάζει την
οικονομική ισχύ και εκτελεστική ικανότητα των κρατών με τον κανονιστικό και
συντονιστικό ρόλο των διεθνών οργανισμών. Η αποτελεσματικότητα των
παρεμβάσεων εξαρτάται από τη συνέργεια μεταξύ διαφορετικών επιπέδων
διακυβέρνησης, την ενσωμάτωση τοπικών κοινοτήτων και την ισορροπία μεταξύ
οικονομικής ανάπτυξης και προστασίας της αυθεντικότητας των μνημείων.

This thesis examines the contribution of interstate interventions in the protection and
restoration of cultural heritage in areas affected by armed conflicts. The research field
of this study will analyze four characteristic cases: Mosul (Iraq), Cambodia (Angkor),
Beirut (Lebanon), and Luanda (Angola). The research investigates the role of both
international organizations (UNESCO, ICOMOS) and state interventions, evaluating
the effectiveness, challenges, and synergies between different protection models.
In Mosul, following the destruction by ISIS (2014-2017), a multilevel restoration model
was developed with the participation of UNESCO, the UAE ($50.4 million), the EU
(€23 million), and other states. The "Revive the Spirit of Mosul" program combined the
restoration of emblematic monuments with the development of local capacities and
social cohesion.
In Cambodia, the restoration of Angkor (1992-present) constituted an example of
successful international cooperation under the coordination of ICC-Angkor. Various
countries such as Japan, France, China, and Germany invested millions of dollars,
creating a multilateral model of technical cooperation.
In Beirut, the post-war reconstruction (1990-2000) was characterized by the dominance of the private company Solidere, which mobilized $1.82 billion, while UNESCO and ICOMOS were limited to an advisory role.
In Luanda, after the civil war (1975-2002), parallel bilateral cooperations were
developed. Through interstate interventions, investments primarily proceeded for the
restoration of the city center, while international organizations were limited to
institutional support.
The comparative analysis of these cases reveals that state interventions significantly
exceeded international organizations in financial resources (totaling 3 billion versus 30
million from international organizations) and implementation speed. However,
UNESCO and ICOMOS played a crucial role in establishing standards, coordination,
training, and international legitimization of interventions.

The conclusions indicate that the optimal protection model combines the economic
power and executive capacity of states with the regulatory and coordinating role of
international organizations. The effectiveness of interventions depends on the synergy
between different levels of governance, the integration of local communities, and the
balance between economic development and protection of monument authenticity.