Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την αρχή της πρόληψης στο δίκαιο του περιβάλλοντος υπό το πρίσμα των νέων τεχνολογικών παρεμβάσεων και ιδίως της τεχνητής νοημοσύνης. Βασική θέση της μελέτης είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την περιβαλλοντική πρόληψη, όταν χρησιμοποιείται για έγκαιρη πρόγνωση κινδύνων, παρακολούθηση ρύπανσης, προστασία βιοποικιλότητας και τεκμηρίωση διοικητικών επιλογών. Η εργασία αναλύει το διεθνές, ενωσιακό και ελληνικό θεσμικό πλαίσιο, με έμφαση στο άρθρο 191 ΣΛΕΕ, στο άρθρο 24 του Συντάγματος, στη Σύμβαση του Aarhus και στον Κανονισμό 2024/1689 για την τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, εξετάζει τη νομολογία του ΔΕΕ, του ΕΔΔΑ και του ΣτΕ, ιδίως ως προς την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την αιτιολογία, την περιβαλλοντική πληροφορία και την αλγοριθμική διαφάνεια. Η ανάλυση οργανώνεται γύρω από μελέτες περίπτωσης για δασικές πυρκαγιές, ποιότητα αέρα, έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και αλγοριθμική διοίκηση. Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι θεσμικά αποδεκτή μόνο όταν λειτουργεί ως εργαλείο επιστημονικής τεκμηρίωσης και όχι ως υποκατάστατο ανθρώπινης ευθύνης, νομικής κρίσης και αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου. Με τον τρόπο αυτό, η μελέτη προτείνει ένα υπόδειγμα λογοδοτούσας τεχνολογικής πρόληψης, το οποίο συνδυάζει την καινοτομία με τη διαφάνεια, την αναλογικότητα, την ανθρώπινη εποπτεία και την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών στο περιβαλλοντικό κράτος δικαίου.

This Master’s Thesis examines the principle of prevention in environmental law through the prism of contemporary technological developments, with particular emphasis on the application of artificial intelligence (AI). It argues that artificial intelligence has the capacity to strengthen preventive environmental governance by facilitating the early identification and assessment of environmental risks, the monitoring of pollution, the protection of biodiversity, and the provision of scientifically substantiated support for administrative decision-making.

The study critically analyses the international, European Union and Greek legal frameworks governing the principle of prevention, with particular reference to Article 191 of the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU), Article 24 of the Constitution of Greece, the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making and Access to Justice in Environmental Matters (Aarhus Convention), and Regulation (EU) 2024/1689 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). In parallel, it examines the jurisprudence of the Court of Justice of the European Union (CJEU), the European Court of Human Rights (ECtHR), and the Council of State of Greece (Symvoulio tis Epikrateias – StE), with particular emphasis on access to justice, the duty to provide reasons, access to environmental information, and the legal requirements of algorithmic transparency.

The analytical framework is developed through a series of case studies addressing forest wildfires, air quality management, renewable energy projects, and the use of algorithmic systems within public administration. The thesis concludes that the institutional deployment of artificial intelligence is compatible with the requirements of environmental rule of law only insofar as it serves as an instrument of scientific and evidential support, rather than as a substitute for human responsibility, legal judgment, or effective judicial scrutiny.

Accordingly, the thesis advances a normative model of accountable technological prevention, capable of reconciling technological innovation with the fundamental principles of transparency, proportionality, human oversight, and the effective protection of individual rights within the framework of the environmental rule of law.