Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει το σύγχρονο Ευρωπαϊκό θεσμικό χρηματοοικονομικό περιβάλλον και τον βαθμό εξοικείωσης των πολιτών με τους βασικούς θεσμούς, μηχανισμούς και εξελίξεις που το έχουν διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ενίσχυση της οικονομικής διακυβέρνησης, η πρόοδος της Τραπεζικής Ένωσης, η ανάπτυξη των ψηφιακών πληρωμών και η προοπτική εισαγωγής του Ψηφιακού Ευρώ καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη επαρκούς χρηματοοικονομικής παιδείας και ενημέρωσης των πολιτών.
Αρχικά πραγματοποιείται βιβλιογραφική ανασκόπηση των σημαντικότερων θεσμών και πρωτοβουλιών που συνθέτουν το σημερινό Ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό οικοδόμημα, όπως το Ευρωσύστημα, η Τραπεζική Ένωση, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, η Ένωση Κεφαλαιαγορών, το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι άμεσες πληρωμές και το επερχόμενο Ψηφιακό Ευρώ. Στη συνέχεια ακολουθεί εμπειρική διερεύνηση του επιπέδου γνώσης και εξοικείωσης των πολιτών μέσω ποσοτικής έρευνας με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου. Η μελέτη βασίστηκε σε δείγμα 96 συμμετεχόντων και η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό IBM SPSS, αξιοποιώντας περιγραφική στατιστική, ελέγχους Independent Samples t-test και ανάλυση διακύμανσης (ANOVA).
Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι, παρά τη σχετικά θετική εικόνα που πολλοί συμμετέχοντες έχουν για το επίπεδο γνώσεών τους, η πραγματική εξοικείωση με βασικούς Ευρωπαϊκούς χρηματοοικονομικούς θεσμούς και έννοιες παραμένει περιορισμένη. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Συνολικός Δείκτης Γνώσης (Total Knowledge Score) διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στις 2,73 σωστές απαντήσεις σε σύνολο 9 ερωτήσεων γνώσης (εκ των 24 συνολικά), γεγονός που αναδεικνύει σημαντικά ελλείμματα ενημέρωσης και κατανόησης. Παράλληλα, μελετήθηκαν ενδεχόμενες διαφοροποιήσεις στο επίπεδο γνώσης μεταξύ επιμέρους δημογραφικών ομάδων, ενώ καταγράφηκε θετική σχέση μεταξύ της αυτό-αντιλαμβανόμενης εξοικείωσης και της πραγματικής γνώσης επί των θεμάτων.
Συνολικά, η εργασία αναδεικνύει την ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοοικονομικής παιδείας και της ενημέρωσης των πολιτών, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματική συμμετοχή τους στο εξελισσόμενο Ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό περιβάλλον, να αλλάξει η επενδυτική κουλτούρα, να αυξηθεί το επίπεδο ιδιωτικών επενδύσεων, και να υποστηριχθεί η ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη και ευημερία.

This master's thesis examines the contemporary European institutional financial environment and the degree of citizens’ familiarity with the key institutions, mechanisms, and developments that have shaped it in recent years. The increasing complexity of the European Union’s financial system, the strengthening of European economic governance, the progress of the Banking Union, the expansion of digital payments, and the prospect of introducing the Digital Euro have made financial literacy and public awareness more important than ever.
The study begins with a literature review of the most significant institutions and initiatives that constitute the current European financial framework, including the Eurosystem, the Banking Union, the European Stability Mechanism, the Capital Markets Union, the Recovery and Resilience Facility, instant payments, and the forthcoming Digital Euro. Subsequently, an empirical investigation is conducted to assess citizens’ level of knowledge and familiarity through a quantitative survey based on a structured questionnaire. The study was conducted on a sample of 96 participants, and the collected data were analyzed using IBM SPSS software, employing descriptive statistics, Independent Samples t-tests, and Analysis of Variance (ANOVA).
The findings indicate that, despite the relatively positive perception many participants hold regarding their own level of knowledge, actual familiarity with key European financial institutions and concepts remains limited. Notably, the Total Knowledge Score averaged 2.73 correct answers out of 9 knowledge-based questions (out of 24 questions included in the questionnaire overall), highlighting significant gaps in awareness and understanding.
Furthermore, potential differences in knowledge levels across demographic groups were examined, while a positive relationship was identified between self-perceived familiarity and actual knowledge of the examined topics.
Overall, the study highlights the need to strengthen financial education and public awareness in order to enhance citizens’ effective participation in the evolving European financial environment, promote a more investment-oriented culture, increase the level of private investment, and support broader economic growth and prosperity across Europe.