Η παρούσα μελέτη διερευνά τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών Φυσικής της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με τη Μάθηση με βάση τη Διερεύνηση (Inquiry-Based Learning – IBL), με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο του εκπαιδευτικού και στους παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματική εφαρμογή της στη διδακτική πράξη. Στόχος της έρευνας είναι η διερεύνηση των εμπειριών, των πεποιθήσεων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί κατά την εφαρμογή διερευνητικών προσεγγίσεων στη διδασκαλία της Φυσικής, καθώς και η αποτύπωση των συνθηκών που μπορούν να διευκολύνουν ή να περιορίσουν την αξιοποίησή τους στο σχολικό περιβάλλον.

Για την επίτευξη του σκοπού της μελέτης υιοθετήθηκε ποιοτική ερευνητική προσέγγιση. Στην έρευνα συμμετείχαν τριάντα εκπαιδευτικοί που ασχολούνται με τη διδασκαλία της Φυσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, οι οποίοι επιλέχθηκαν με σκόπιμη δειγματοληψία και αντιπροσώπευαν διαφορετικά επίπεδα επαγγελματικής εμπειρίας και εκπαιδευτικού υπόβαθρου. Η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιήθηκε μέσω δομημένου ερωτηματολογίου, ειδικά σχεδιασμένου για τις ανάγκες της μελέτης, το οποίο περιλάμβανε δημογραφικά στοιχεία και ερωτήσεις ανοιχτού τύπου. Οι απαντήσεις των συμμετεχόντων αναλύθηκαν ποιοτικά, με στόχο την ανάδειξη επαναλαμβανόμενων θεμάτων και προτύπων σχετικά με τις αντιλήψεις και τις εμπειρίες τους από την εφαρμογή της διερευνητικής μάθησης.

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ιδιαίτερα θετικές στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στη Μάθηση με βάση τη Διερεύνηση. Οι συμμετέχοντες τη συνδέουν με την ενεργό συμμετοχή των μαθητών, τη συνεργασία, τον πειραματισμό, την ανάπτυξη της επιστημονικής συλλογιστικής και τη βαθύτερη εννοιολογική κατανόηση. Παράλληλα, αναδεικνύεται η μεταβολή του ρόλου του εκπαιδευτικού από μεταδότη γνώσης σε διευκολυντή, καθοδηγητή και οργανωτή ουσιαστικών μαθησιακών εμπειριών. Η μετάβαση αυτή απαιτεί αυξημένη προετοιμασία, παιδαγωγική ευελιξία, αποτελεσματική διαχείριση της τάξης και κατάλληλη καθοδήγηση των μαθητών.

Παρά τη θετική αποτίμηση της IBL, η εφαρμογή της στην εκπαιδευτική πράξη φαίνεται να περιορίζεται από σημαντικά εμπόδια. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται ο περιορισμένος διαθέσιμος χρόνος διδασκαλίας, οι απαιτήσεις του προγράμματος σπουδών, η εξετασιοκεντρική προσέγγιση της διδασκαλίας, οι ανεπαρκείς εργαστηριακοί πόροι και η περιορισμένη επαγγελματική κατάρτιση των εκπαιδευτικών. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη, στην πρακτική επιμόρφωση, στην καθοδήγηση και στην ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των εκπαιδευτικών.

Συνολικά, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η αποτελεσματική ενσωμάτωση της Μάθησης με βάση τη Διερεύνηση στη διδασκαλία της Φυσικής δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη θετική στάση των εκπαιδευτικών, αλλά και από την ύπαρξη κατάλληλων παιδαγωγικών, οργανωτικών και υλικοτεχνικών προϋποθέσεων. Η ενίσχυση της επαγγελματικής ανάπτυξης των εκπαιδευτικών και η παροχή κατάλληλης υποστήριξης μπορούν να συμβάλουν στη συστηματικότερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή της διερευνητικής μάθησης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

This study investigates secondary education Physics teachers’ perceptions of Inquiry-Based Learning (IBL), with particular emphasis on the role of the teacher and the factors influencing its effective implementation in teaching practice. The aim of the research is to explore teachers’ experiences, beliefs, and challenges associated with the implementation of inquiry-based approaches in Physics education, as well as to identify the conditions that may facilitate or hinder their use in the school environment.

To achieve the objectives of the study, a qualitative research approach was adopted. Thirty  secondary education Physics teachers participated in the study. The participants were selected through purposive sampling and represented diverse levels of professional experience and educational backgrounds. Data were collected through a structured questionnaire specifically designed for the purposes of the study, which included demographic items and open-ended questions. Participants’ responses were analysed qualitatively in order to identify recurring themes and patterns related to their perceptions and experiences of implementing inquiry-based learning.

The findings indicate highly positive attitudes among teachers towards Inquiry-Based Learning. Participants associated IBL with active student engagement, collaboration, experimentation, the development of scientific reasoning, and deeper conceptual understanding. At the same time, the findings highlight a shift in the teacher’s role from that of a transmitter of knowledge to that of a facilitator, guide, and organiser of meaningful learning experiences. This transition requires increased preparation, pedagogical flexibility, effective classroom management, and appropriate guidance of students.

Despite the positive perceptions of IBL, its implementation in educational practice appears to be constrained by several significant barriers. These include limited instructional time, curriculum requirements, examination-oriented teaching, inadequate laboratory resources, and insufficient professional training for teachers. Particular importance is attributed to continuous professional development, practical training, mentoring, and the exchange of experiences among teachers.

Overall, the findings suggest that the effective integration of Inquiry-Based Learning into Physics education depends not only on teachers’ positive attitudes, but also on the availability of appropriate pedagogical, organisational, and material resources. Strengthening teachers’ professional development and providing appropriate support may therefore contribute to the more systematic and effective implementation of inquiry-based learning in secondary education.