Ο φαρμακευτικός κλάδος λειτουργεί σε ένα απαιτητικό περιβάλλον, με αυστηρές κανονιστικές απαιτήσεις, σύνθετες αλυσίδες εφοδιασμού και σημαντικούς επιχειρηματικούς κινδύνους. Για τον λόγο αυτό, η εφαρμογή πρακτικών Lean 4.0 και η αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη λειτουργία και τη βιώσιμη ανάπτυξη των φαρμακευτικών επιχειρήσεων.

Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να εξετάσει πώς οι πρακτικές Lean 4.0 επηρεάζουν την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική απόδοση των φαρμακευτικών επιχειρήσεων. Παράλληλα, διερευνάται ο ρόλος της κουλτούρας διαχείρισης κινδύνων και της αποτελεσματικότητας της διαχείρισής τους στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με τη χρήση δομημένου ερωτηματολογίου, στο οποίο συμμετείχαν 105 εργαζόμενοι και στελέχη φαρμακευτικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος PLS-SEM, μέσω του λογισμικού SmartPLS 4.

Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός συμβάλλει σημαντικά στην υιοθέτηση λιτών πρακτικών, οι οποίες με τη σειρά τους ενισχύουν την κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων. Η ανάπτυξη αυτής της κουλτούρας συνδέεται με την αποτελεσματικότερη διαχείριση των κινδύνων, η οποία επηρεάζει θετικά την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική απόδοση των επιχειρήσεων. Ένα ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα είναι ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν φαίνεται να επηρεάζει άμεσα και σε στατιστικά σημαντικό βαθμό τη διαχείριση κινδύνων. Αντίθετα, η επίδρασή του γίνεται σημαντική όταν μεσολαβούν οι λιτές πρακτικές και η κουλτούρα διαχείρισης κινδύνων.

Συνολικά, τα ευρήματα της εργασίας δείχνουν ότι η αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και η εφαρμογή λιτών πρακτικών μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της βιώσιμης απόδοσης των φαρμακευτικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, η συμβολή τους συνδέεται στενά με την ύπαρξη μιας οργανωσιακής κουλτούρας που δίνει έμφαση στην πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κινδύνων. Η εργασία αναδεικνύει έτσι τη σημασία της σύνδεσης αυτών των πρακτικών για τη δημιουργία πιο ανθεκτικών και βιώσιμων επιχειρήσεων στον φαρμακευτικό κλάδο.

The pharmaceutical industry operates in a demanding environment, characterized by strict regulatory requirements, complex supply chains, and significant business risks. In this context, the adoption of Lean 4.0 practices and effective risk management are becoming increasingly important for the operations and sustainable development of pharmaceutical companies.

The aim of this thesis is to examine how Lean 4.0 practices influence the economic, social, and environmental performance of pharmaceutical companies. It also explores the role of risk management culture and risk management effectiveness within the supply chain.

The study was conducted using a structured questionnaire completed by 105 employees and executives of pharmaceutical companies operating in Greece. The collected data were analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) with SmartPLS 4 software.

The results show that digital transformation plays a significant role in the adoption of lean practices, which in turn contribute to a stronger risk management culture. This culture is associated with more effective risk management, which has a positive influence on the economic, social, and environmental performance of pharmaceutical companies. An important finding is that digital transformation does not have a statistically significant direct effect on risk management effectiveness. However, its indirect effect is significant when lean practices and risk management culture act as mediating factors.

Overall, the findings suggest that the use of digital technologies and the implementation of lean practices can contribute to improving the sustainable performance of pharmaceutical companies. However, their contribution is closely linked to the development of an organizational culture that emphasizes risk prevention and effective risk management. The study therefore highlights the importance of combining these practices to support more resilient and sustainable business operations in the pharmaceutical industry.