Κόσμος και Θεός - Θεός και κόσμος είναι  δύο έννοιες αντίθετες, που φαινομενικά δεν έχουν καμία προοπτική σύγκλισης.. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ των δύο αυτών εννοιών καθίσταται εμφανής, μεταξύ άλλων, και στις αντίστοιχες διηγήσεις σχετικά με τη δημιουργία του κόσμου. Η μεν φιλοσοφία που αντιπροσωπεύει τη λογική προσπάθεια του ανθρώπου να εξηγήσει τα φαινόμενα αποδίδει ως αιτία του κόσμου τα φυσικά φαινόμενα ή δε θεολογία που αντιπροσωπεύει αντίστοιχα την αποκάλυψη του Θεού στον άνθρωπο, θεώρει, στηριζόμενη στη βιβλική παράδοση, ότι ο κόσμος είναι δημιούργημα του Θεού και μάλιστα από το μηδέν. Τη σύγκλιση αυτών των δύο εννοιών πάνω στο θέμα της δημιουργίας του κόσμου πετυχαίνει αρμονικά ο Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης Ζηζιούλας,  ο οποίος  επιχειρεί να ανασυνθέσει τη σχέση αυτών των δύο προσεγγίσεων που είχε επιχειρηθεί παλαιότερα από τους Έλληνες πατέρες της Εκκλησίας. Οι πατέρες της Εκκλησίας για να φέρουν κοντά αυτές τις δύο θεωρήσεις και να προσδώσουν μία οντολογία στον Χριστιανισμό, αναφέρθηκαν στην οντολογία του προσώπου μέσα στην Αγία Τριάδα συνδέοντας την υπόσταση με το πρόσωπο και όχι με την ουσία. Με αυτόν τον τρόπο πέτυχαν όχι μόνο τη σύνθεση του Χριστιανισμού με τον Ελληνισμό, αλλά  και τον εκχριστιανισμό του Ελληνισμού. Η συμβολή του Μητροπολίτου Περγάμου εκτός από την εκ του μηδενός δημιουργία, επεκτείνεται και στη μελέτη της οντολογίας του προσώπου,της ελευθερίας και της κοινωνίας του ανθρώπου. Πρόκειται για ζητήματα τα οποία θεωρούνται ως ερμηνευτικά εργαλεία για την αρμονική σύνδεση Χριστιανισμού και Ελληνισμού. Μεγάλη είναι επίσης η συμβολή του Μητροπολίτη Περγάμου και στη θεολογία του φυσικού περιβάλλοντος, διότι προβάλει μια ευχαριστιακή θεώρηση του κόσμου και της ζωής με τη σύνδεση του κόσμου και του ανθρώπου με τη Θεία Κοινωνία. Η θεώρηση αυτή καθιστά τον άνθρωπο ιερέα της φύσης που έχει σαν αποστολή του τον σεβασμό και την προστασία της φύσης με απώτερο σκοπό να  την οδηγήσει στη βασιλεία του Θεού. Με αυτό τον τρόπο δίνει ένα νέο ήθος στο οικολογικό ζήτημα, συνδέοντας την προστασία του περιβάλλοντος όχι με νόμους του κράτους και ενδοκοσμικά συστήματα, που αποδείχθηκαν στην πράξη ανεπαρκή, αλλά  με τη θεολογία της Εκκλησίας που έχει εσχατολογική της προοπτική.

World and God—God and world: two concepts seemingly opposed, with no apparent prospect of convergence. The essential difference between these two concepts can be observed, among other things, in the narrative concerning the creation of the world. Philosophy, which represents the world, attributes the cause of the world to natural phenomena, whereas Theology, which represents God, considers—based on the biblical tradition—that the world is a creation of God, indeed created out of nothing (ex nihilo). The harmonious convergence of these two concepts regarding the creation of the world is achieved by Metropolitan John Zizioulas of Pergamon, who attempts to reconstruct the relationship between them, following the earlier effort of the Greek Fathers of the Church. In order to bring these two concepts closer together and provide Christianity with an ontological foundation, the Church Fathers referred to the ontology of the person within the Holy Trinity, connecting hypostasis with personhood rather than with essence. In this way, they achieved not only the synthesis of Christianity and Hellenism, but also the Christianization of Hellenism. The contribution of the Metropolitan of Pergamon extends beyond the doctrine of creation ex nihilo to the study of the ontology of the person, freedom, and human communion—fields of knowledge that function as tools for the harmonious connection between Christianity and Hellenism. The contribution of the Metropolitan of Pergamon to the theology of the natural environment is also of great importance. He proposes a Eucharistic understanding of the world through its connection with Holy Communion. He presents the human being as the priest of creation, whose mission is to respect and protect nature, with the ultimate goal of leading it into the Kingdom of God. In this way, he offers a new ethos to the ecological issue, linking environmental protection not to state laws or worldly systems—which have proven inadequate in practice—but to Theology, which possesses an eschatological perspective.