Εισαγωγή: Η επαγγελματική ευθύνη του νοσηλευτικού προσωπικού αποτελεί βασική διάσταση της σύγχρονης υγειονομικής φροντίδας καθώς συμβάλλει καθοριστικά στη διασφάλιση της προστασίας των ασθενών και τη βελτίωση της ποιότητας παροχής των υγειονομικών υπηρεσιών. Οι νοσηλευτές καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις στα κλινικά περιβάλλοντα όπου οι νομικές και ηθικές διαστάσεις της φροντίδας αλληλεπιδρούν δυναμικά. Η ευθύνη του νοσηλευτικού προσωπικού περιλαμβάνει τόσο τη συμμόρφωση με το νομικό πλαίσιο όσο και την εφαρμογή ηθικών αρχών όπως ο σεβασμός, η αυτονομία και η αποφυγή βλάβης.

Σκοπός: Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στη διερεύνηση των νομικών και ηθικών διαστάσεων της επαγγελματικής ευθύνης των νοσηλευτών καθώς και στην ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την εφαρμογή στην κλινική πράξη.

Μεθοδολογία: Η μελέτη βασίστηκε στη μέθοδο της συστηματικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης, αξιοποιώντας συμπληρωματικά τα βασικά μεθοδολογικά στοιχεία της μεθόδου PRISMA.

Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης κατέδειξαν ότι η επαγγελματική ευθύνη των νοσηλευτών επηρεάζεται από νομικούς, ηθικούς και οργανωτικούς παράγοντες. Παρατηρήθηκε περιορισμένη γνώση στο νομικό πλαίσιο και ασάφεια στον επαγγελματικό ρόλο, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο σφαλμάτων. Τα ηθικά διλήμματα εμφανίζονται κυρίως σε συνθήκες πίεσης και έλλειψη πόρων, οδηγώντας σε ηθική δυσφορία. Παράλληλα η επαγγελματική λογοδοσία ενισχύεται σε περιβάλλοντα με θετική κουλτούρα ασφάλειας και υποστήριξης από τη διοίκηση. Αντίθετα η υποστελέχωση και η έλλειψη εκπαίδευσης επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα της φροντίδας και την ανάληψη ευθύνης από τους νοσηλευτές.

Συμπεράσματα: H επαγγελματική ευθύνη των νοσηλευτών αποτελεί σύνθετη έννοια που διασυνδέεται άμεσα με τη νομική συμμόρφωση, την ηθική κρίση και το εργασιακό περιβάλλον. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η έλλειψη σαφούς γνώσης του νομικού πλαισίου και οι οργανωτικοί περιορισμοί δυσχεραίνουν την αποτελεσματική άσκηση της ευθύνης. Τα ηθικά διλήμματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της πρακτικής και απαιτούν ανάπτυξη δεξιοτήτων λήψης αποφάσεων. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης, η δημιουργία υποστηρικτικού περιβάλλοντος και η προώθηση κουλτούρας ασφάλειας είναι καθοριστικοί παράγοντες για να βελτιωθεί η επαγγελματική λογοδοσία και η ποιότητα της φροντίδας.

Introduction: The professional responsibility of nursing staff is a fundamental aspect of modern healthcare as it contributes decisively to ensuring patient protection and improving the quality of healthcare services. Nurses are called upon to make critical decisions in clinical settings where the legal and ethical dimensions of care interact dynamically. The responsibility of nursing staff includes both compliance with the legal framework and the application of ethical principles such as respect, autonomy and the avoidance of harm.

Purpose: This study aims to investigate the legal and ethical dimensions of nurses’ professional responsibility as well as to analyze the factors influencing its application in clinical practice.

Methodology: The study was based on a systematic literature review, complemented by the use of the basic methodological elements of the PRISMA method.

Results: The results of the review demonstrated that nurses’ professional responsibility is influenced by legal, ethical and organizational factors. Limited knowledge of the legal framework and ambiguity regarding the professional role were observed, which increases the risk of errors. Ethical dilemmas arise mainly under conditions of pressure and resource scarcity, leading to moral distress. At the same time, professional accountability is strengthened in environments with a positive culture of safety and support from management. Conversely, understaffing and lack of training negatively affect the quality of care and nurses’ ability to assume responsibility.

Conclusions: Nurses’ professional responsibility is a complex concept directly linked to legal compliance, ethical judgment and the work environment. The findings indicate that a lack of clear knowledge of the legal framework and organizational constraints hinder the effective exercise of responsibility. Ethical dilemmas are an integral part of practice and require the development of decision-making skills. Strengthening education, creating a supportive environment and promoting a culture of safety are key factors in improving professional accountability and the quality of care.