Περίληψη

Εισαγωγή: Στα πλαίσια της ολοένα και αυξανόμενης εξάπλωσης των Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων (ΣΜΝ), η αναμφισβήτητη πλέον αιτιακή σχέση του Ιού των Ανθρώπινων Θηλωμάτων (Human Papilloma Virus – HPV) με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έχει στρέψει το ενδιαφέρον της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας στην πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη αναφορικά με τον συγκεκριμένο ιό. Ωστόσο, παρατηρείται κλίμα διστακτικότητας προς το εμβόλιο κατά του ΗPV, γεγονός το οποίο παγκόσμιες στρατηγικές ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης προσπαθούν να αναστρέψουν.

Σκοπός: Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία έχει ως βασικό σκοπό την διερεύνηση και αξιολόγηση των γνώσεων των γυναικών που λαμβάνουν υπηρεσίες από δομές της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας της 6ης Υγειονομικής Περιφέρειας αναφορικά με τα γυναικολογικά νοσήματα και τον προληπτικό έλεγχο. Πραγματοποιείται εμβάθυνση στη διερεύνηση των γνώσεων σχετικά με τον Ιό των Ανθρώπινων Θηλωμάτων, καθώς και τη διστακτικότητα απέναντι στο εν λόγω εμβόλιο.

Υλικό - Μέθοδος: Το δείγμα της μελέτης αποτέλεσαν 196 γυναίκες οι οποίες λαμβάνουν υπηρεσίες από τα Κέντρα Υγείας του Νομού Ηλείας. Εργαλείο μέτρησης αποτέλεσαν δύο ερωτηματολόγια παλαιότερων ερευνών με θέμα την αξιολόγηση των γνώσεων των γυναικών για γυναικολογικά ζητήματα. Πρόκειται για το ερωτηματολόγιο των Καπογιώργου & συν., 2014 και των Βαρελά & Σαρίδη, 2014 για τη χρήση των οποίων ζητήθηκε η απαιτούμενη άδεια. Οι στατιστικοί έλεγχοι που εφαρμόστηκαν ήταν οι ακόλουθοι: έλεγχος κανονικότητας Kolmogorov-Smirnov , περιγραφική στατιστική με απόλυτες (Ν) και σχετικές (%) συχνότητες , μέσες τιμές (mean) και τυπικές αποκλίσεις (Standard Deviation=SD). Επιπροσθέτως, χρησιμοποιήθηκε ο συντελεστής συσχέτισης του Spearman, ενώ για τη σύγκριση αναλογιών χρησιμοποιήθηκε το Pearson’s χ2 test. Πραγματοποιήθηκε ανάλυση γραμμικής παλινδρόμησης (linear regression analysis ). Τα επίπεδα σημαντικότητας είναι αμφίπλευρα και η στατιστική σημαντικότητα τέθηκε στο 0,05. Για την ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το στατιστικό πρόγραμμα SPSS 27.0.

Αποτελέσματα: Η πλειοψηφία του δείγματος διέθετε ικανοποιητικές γνώσεις την εξέταση του Tεστ-Παπ.  Το 73,3% γνώριζε τη στιγμή έναρξης της διενέργειας της εξέτασης, το 87,% τη συχνότητα και το 62,6% την κατάλληλη στιγμή κατά τη διάρκεια του κύκλου της εμμήνου ρύσεως. Οι εν λόγω γνώσεις εμφάνισαν στατιστικά σημαντική συσχέτιση με το εισόδημα (p<0,05) και τον τόπο διαμονής (p<0,05), με τις γυναίκες χαμηλού εισοδήματος και όσες διέμεναν σε αγροτικές περιοχές να παρουσιάζουν χαμηλότερο επίπεδο γνώσεων. Αναφορικά με την μαστογραφία, το 49,7% γνώριζε τη στιγμή έναρξης της εξέτασης της μαστογραφίας, την κατάλληλη χρονική στιγμή διενέργειάς της μέσα στον κύκλο (50,3%), καθώς και ότι χρειάζεται να διενεργείται σε συνδυασμό της με κλινική ψηλάφηση από τον ιατρό και υπέρηχο μαστών (65,6%). Παρ’ όλα αυτά, το 75,9% απάντησε πως χρειάζεται να γίνεται ετησίως, και όχι κάθε δύο έτη σε απουσία παθολογικών ευρημάτων. Οι στατιστικά σημαντικές διαφορές που αποτυπώθηκαν ήταν ανάλογα με την ηλικιακή ομάδα (p<0,05) και την εργασιακή κατάσταση (p<0,05), με τις γυναίκες ηλικίας 40 ως 49 και τις εργαζόμενες να υπερέχουν σε γνώσεις. Το συνολικό σκορ γνώσεων των συμμετεχουσών σχετικά με το τεστ-ΠΑΠ ήταν σημαντικά υψηλότερο συγκριτικά με την εξέταση της μαστογραφίας (p<0,001). Όσον αφορά τις γνώσεις σχετικά με τον Ιό των Ανθρώπινων Θηλωμάτων, η συντριπτική πλειοψηφία του δείγματος της τάξεως του 98,5% είχε λάβει ενημέρωση, κυρίως από τον ιατρό (50,3%), και γνώριζε τη σύνδεσή του τόσο με τα κονδυλώματα όσο και με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (90,3%). Επιπλέον, το σκορ γνώσεων για τον HPV ήταν σημαντικά υψηλότερο στις εργαζόμενες γυναίκες σε σχέση με τις μη εργαζόμενες (p<0,05). Ενώ, το 99% γνώριζε για την ύπαρξη και κυκλοφορία του εμβολίου κατά του HPV στην Ελλάδα., ανάμεσα σε όσες είχαν παιδιά, μόνο το 51,2% δήλωσε πως ήδη είχε προχωρήσει σε  εμβολιασμό. Το 36,6% θεωρούσε πως ο εμβολιασμός δύναται να οδηγήσει σε πρώιμη έναρξη της σεξουαλικής ζωής των εφήβων. Αναφορικά με τους παράγοντες ενθάρρυνσης ή μη περί εμβολιασμού, αυτό που παρατηρήθηκε είναι πως η αυστηρή ιατρική σύσταση θα έπαιζε θετικό ρόλο για το 95,5%, αναδεικνύοντας την ως τον πλέον καθοριστικό θετικό παράγοντας (p<0,001). Στον αντίποδα, ο φόβος για πιθανές παρενέργειες αναδείχθηκε ως ο πιο ισχυρός στατιστικά φραγμός για τη μη διενέργεια του εμβολιασμού (p<0,001) καθώς μεταξύ αυτών που δεν θα πραγματοποιούσαν τον εμβολιασμό, το 100% επικαλέστηκε τον φόβο για παρενέργειες για τα κορίτσια, ενώ το 64,9% για τα αγόρια.

Συμπεράσματα: Οι γυναίκες αποκτούν ολοένα και περισσότερες γνώσεις αναφορικά με προληπτικές εξετάσεις όπως η μαστογραφία και το Τεστ – ΠΑΠ, καθώς και για τα γυναικολογικά νοσήματα όπως ο Ιός των Ανθρώπινων Θηλωμάτων. Επιπροσθέτως, μέθοδοι πρωτογενούς πρόληψης όπως ο εμβολιασμός δεν απορρίπτονται εξαρχής όπως συνέβαινε στο παρελθόν· αντιθέτως, παρατηρείται συμμόρφωση ή διστακτικότητα, η οποία συνοδεύεται από φόβο σχετικά με τις παρενέργειες. Ως εκ τούτου, κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω ενημέρωση του πληθυσμού από επαγγελματίες υγείας. Ο μαζικός χαρακτήρας των ενημερώσεων έχει θετικό πρόσημο αναφορικά με την υιοθέτηση υγιών συμπεριφορών πρόληψης της υγείας.

Λέξεις-κλειδιά: Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα, Ιός Ανθρώπινων Θηλωμάτων HPV, Κονδυλώματα, Καρκίνος Τραχήλου της Μήτρας, Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, Προληπτικός Έλεγχος, Εμβολιασμός κατά του HPV.

Abstract

Introduction: Within the context of the continuously increasing prevalence of Sexually Transmitted Infections (STIs), the now indisputable causal relationship between the Human Papillomavirus (HPV) and cervical cancer has directed the global medical community's focus toward primary and secondary prevention regarding this specific virus. However, a climate of vaccine hesitancy toward the HPV vaccine is observed, a phenomenon that global communication and awareness strategies are actively attempting to reverse.

Purpose: The primary purpose of this master’s thesis is to investigate and assess the knowledge levels of women receiving healthcare services from Primary Healthcare structures within the 6th Health Region, regarding gynecological diseases and preventive screening. Furthermore, this study delves deeper into evaluating knowledge concerning the Human Papillomavirus, as well as exploring hesitancy toward the respective vaccine.

Sample - Method: The study sample consisted of 196 women receiving services from the Health Centers of the Prefecture of Ilia. The measurement instruments comprised two questionnaires derived from previous research on assessing women's knowledge of gynecological issues; specifically, the questionnaire by Kapogiorgou et al. (2014) and that by Varelas and Saridi (2014), for the use of which the required permission was obtained. The statistical analyses applied were the following: the Kolmogorov-Smirnov test for normality, descriptive statistics utilizing absolute (N) and relative (%) frequencies, as well as mean values and standard deviations (SD). Additionally, Spearman's correlation coefficient was employed, whereas Pearson's chi-square test was used for the comparison of proportions. Linear regression analysis was also performed. Statistical significance was set at 0.05 with two-tailed significance levels. Data analysis was executed using IBM SPSS Statistics software, version 27.0.

Results: The majority of the sample possessed satisfactory knowledge regarding the Pap smear test. Specifically, 73.3% were aware of the age at which screening should commence, 87.0% knew the required frequency, and 62.6% identified the appropriate timing within the menstrual cycle. This knowledge demonstrated a statistically significant association with income (p<0.05\) and place of residence (p<0.05), with low-income women and those residing in rural areas exhibiting lower levels of knowledge. Regarding mammography, 49.7% were aware of the age at which screening begins, 50.3% knew the appropriate timing within the cycle, and 65.6% recognized that it should be performed in combination with clinical palpation by a physician and breast ultrasound. Nevertheless, 75.9% responded that it needs to be performed annually, rather than every two years in the absence of pathological findings. Statistically significant differences were documented based on age group (p<0.05) and employment status (p<0.05), with women aged 40 to 49 and those who were employed demonstrating superior knowledge. The overall knowledge score of the participants regarding the Pap test was significantly higher compared to mammography screening (p<0.001).

Concerning knowledge about the Human Papillomavirus (HPV), the vast majority of the sample (98.5%) had received information, primarily from a physician (50.3%), and was aware of its connection to both genital warts and cervical cancer (90.3%). Furthermore, the knowledge score regarding HPV was significantly higher among employed women compared to those who were unemployed (p<0.05). While 99.0% were aware of the availability and circulation of the HPV vaccine in Greece, among those who had children, only 51.2% stated that they had already proceeded with vaccination. Additionally, 36.6% believed that vaccination could lead to an early onset of sexual activity in adolescents. Regarding encouraging or discouraging factors toward vaccination, it was observed that a strict medical recommendation would play a positive role for 95.5%, emerging as the most decisive positive factor (p<0.001). On the other hand, fear of potential side effects emerged as the most statistically powerful barrier to vaccine uptake (p<0.001), among those who would not undergo vaccination, 100% cited fear of side effects for girls, while 64.9% did so for boys.

Conclusions: Women are acquiring increasingly greater knowledge regarding preventive screenings, such as mammography and the Pap test, as well as gynecological conditions, including the Human Papillomavirus (HPV). Furthermore, primary prevention methods, such as vaccination, are not rejected outright as in the past; instead, compliance or hesitancy is observed, with the latter being driven by fear of potential side effects. Consequently, further population education by healthcare professionals is deemed essential. The mass character of awareness campaigns exerts a positive impact on the adoption of healthy health-prevention behaviors.

Keywords: Sexually Transmitted Diseases (STDs), Human Papillomavirus (HPV), Genital Warts, Cervical Cancer, Primary Health Care (PHC), Preventive Screening, HPV Vaccination