Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση των γεωγραφικών ανισοτήτων στην εκπαιδευτική πρόσβαση και εμπειρία των μαθητών, καθώς και τον ρόλο του ψηφιακού μετασχηματισμού και της τεχνητής νοημοσύνης ως δυνητικών μηχανισμών υποστήριξης της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Δημοτική Ενότητα Αγίου Δημητρίου, του Δήμου Δωδώνης Ιωαννίνων και βασίστηκε σε ποιοτική μεθοδολογική προσέγγιση. Για τη συλλογή των δεδομένων αξιοποιήθηκαν ημιδομημένες συνεντεύξεις από 11 γονείς μαθητών και έναν/μία εκπαιδευτικό με εμπειρία στη συγκεκριμένη περιοχή, καθώς και δευτερογενή δημογραφικά και γεωγραφικά δεδομένα από την απογραφή πληθυσμού του 2021 της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της θεματικής ανάλυσης.

Τα ευρήματα ανέδειξαν ότι, παρότι η σχολική λειτουργία πραγματοποιείται ομαλά και οι μαθητές παρουσιάζουν σημαντική προσαρμοστικότητα, οι μεγάλες αποστάσεις και οι καθημερινές μετακινήσεις επιδρούν σωρευτικά στην κόπωση, στη συγκέντρωση και στον διαθέσιμο χρόνο για μελέτη, ξεκούραση και συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες. Παράλληλα, η περιορισμένη συγκοινωνιακή κάλυψη ενδέχεται να επηρεάζει τη συνολική σχολική και κοινωνική συμμετοχή.

Ως προς τον ψηφιακό μετασχηματισμό, διαπιστώθηκε ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, προσφέροντας πρόσβαση σε πληροφορίες και μαθησιακό υλικό, χωρίς όμως να μπορούν να υποκαταστήσουν τη δια ζώσης διδασκαλία και τον παιδαγωγικό ρόλο του εκπαιδευτικού. Επιπλέον, αναδείχθηκαν περιορισμοί που σχετίζονται με προβλήματα συνδεσιμότητας και ελλείψεις τεχνολογικού εξοπλισμού, στοιχεία που εντείνουν το ψηφιακό χάσμα.

Συμπερασματικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι οι εκπαιδευτικές ανισότητες συνιστούν σημαντικό κοινωνικό προσδιοριστικό παράγοντα υγείας, επηρεάζοντας την ψυχική ευημερία, την κοινωνική συμμετοχή και την ποιότητα ζωής των μαθητών. Ως εκ τούτου, η αντιμετώπιση των γεωγραφικών και εκπαιδευτικών ανισοτήτων απαιτεί την υιοθέτηση διατομεακών πολιτικών, με στόχο τη διασφάλιση ίσων ευκαιριών και την ενίσχυση της ψυχοκοινωνικής ευημερίας τους.

This dissertation examines the impact of geographical inequalities on students’ access to and experience of education, as well as the role of digital transformation and artificial intelligence as potential mechanisms for supporting the educational process. The research was conducted in the Municipal Unit of Agios Dimitrios, within the Municipality of Dodoni, Ioannina, and was based on a qualitative methodological approach. Data were collected through semi-structured interviews with 11 parents of students and one teacher with experience in the specific area, as well as secondary demographic and geographical data from the 2021 population census of the Hellenic Statistical Authority. Data analysis was carried out using the thematic analysis method.

The findings revealed that, although school operations function smoothly and students demonstrate significant adaptability, long distances and daily commuting cumulatively affect fatigue, concentration, and the time available for studying, rest, and participation in extracurricular activities. At the same time, limited transportation coverage may influence overall school and social participation.

Regarding digital transformation, it was found that digital technologies can play a supportive role by providing access to information and learning materials; however, they cannot replace face-to-face teaching and the pedagogical role of the teacher. In addition, limitations related to connectivity issues and insufficient technological equipment were identified, factors that further exacerbate the digital divide.

In conclusion, the study highlights that educational inequalities constitute a significant social determinant of health, affecting students’ mental well-being, social participation, and quality of life. Therefore, addressing geographical and educational inequalities requires the adoption of cross-sectoral policies aimed at ensuring equal opportunities and strengthening students’ psychosocial well-being.