Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εφαρμογή της Διαχείρισης Κινδύνου Ποιότητας (Quality Risk Management – QRM) σε γραμμή πλήρωσης στείρων ενέσιμων αμπουλών, με βάση τις αρχές των Ορθών Πρακτικών Παραγωγής (Good Manufacturing Practices – GMP), του Σχεδιασμού Ποιότητας από την Αρχή (Quality by Design – QbD) και του Συστήματος Φαρμακευτικής Ποιότητας (Pharmaceutical Quality System – PQS). Η παραγωγή στείρων φαρμακευτικών προϊόντων αποτελεί μία από τις πλέον κρίσιμες διεργασίες της φαρμακοβιομηχανίας, καθώς οποιαδήποτε απόκλιση μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του τελικού προϊόντος.

Αρχικά παρουσιάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο των GMP, QRM και QbD, καθώς και η αναθεώρηση του Παραρτήματος 1 (Annex 1) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Στρατηγική Ελέγχου Επιμολύνσεων (Contamination Control Strategy – CCS). Στη συνέχεια πραγματοποιείται εκτενής βιβλιογραφική ανασκόπηση της διεθνούς επιστημονικής και κανονιστικής βιβλιογραφίας σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων στη φαρμακευτική παραγωγή και ιδιαίτερα στις διεργασίες άσηπτης πλήρωσης, και αναπτύσσεται λεπτομερής μεθοδολογία εφαρμογής της FMEA.

Η ερευνητική προσέγγιση βασίζεται στη μεθοδολογία Ανάλυσης Τρόπων Αστοχίας και Επιπτώσεων (Failure Mode and Effects Analysis – FMEA), η οποία εφαρμόζεται σε τυπική γραμμή πλήρωσης στείρων ενέσιμων αμπουλών. Η γραμμή παραγωγής και τα επιμέρους στάδιά της περιγράφονται αναλυτικά, με τη χρήση σχηματικών διαγραμμάτων ροής διεργασίας και διάταξης καθαρών χώρων, πριν από την εφαρμογή της ανάλυσης κινδύνου. Μέσω ενιαίου φύλλου εργασίας FMEA αναγνωρίζονται κρίσιμοι τρόποι αστοχίας, αξιολογούνται οι πιθανές επιπτώσεις τους και υπολογίζεται ο Δείκτης Προτεραιότητας Κινδύνου (Risk Priority Number – RPN). Επιπλέον προτείνονται διορθωτικές και προληπτικές ενέργειες (Corrective and Preventive Actions – CAPA) για τη μείωση του επιπέδου επικινδυνότητας, και η αποτελεσματικότητά τους αξιολογείται μέσω επαναληπτικής αξιολόγησης.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι ο ανθρώπινος παράγοντας, η ακεραιότητα των φίλτρων αποστείρωσης, η αποτελεσματικότητα των συστημάτων κλιματισμού (HVAC) και η περιβαλλοντική παρακολούθηση αποτελούν τις σημαντικότερες πηγές κινδύνου στις διεργασίες άσηπτης παραγωγής. Παράλληλα, καταδεικνύεται ότι η ολοκληρωμένη εφαρμογή των αρχών GMP, QRM, QbD και CCS μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση της στειρότητας και στη βελτίωση της συνολικής απόδοσης των συστημάτων ποιότητας.

This thesis investigates the application of Quality Risk Management (QRM) principles in a sterile injectable ampoule filling line within the framework of Good Manufacturing Practices (GMP), Quality by Design (QbD) and Pharmaceutical Quality Systems (PQS). Sterile pharmaceutical manufacturing is one of the most critical operations in the pharmaceutical industry since any failure may directly affect patient safety and product efficacy.

The study presents the theoretical background of GMP, QRM and QbD, the revised Annex 1 and the Contamination Control Strategy (CCS), together with an extensive literature review of risk management approaches in pharmaceutical manufacturing and aseptic processing environments, and develops a detailed FMEA methodology.

The research methodology is based on Failure Mode and Effects Analysis (FMEA), applied to a typical sterile injectable ampoule filling line. The production line and its individual stages are described in detail, supported by schematic process-flow and cleanroom-layout diagrams, prior to the risk assessment itself. Seven critical failure modes are identified, assessed and prioritized through a single, integrated FMEA worksheet and Risk Priority Number (RPN) calculations. Corrective and Preventive Actions (CAPA) are proposed to reduce risk levels, and their effectiveness is evaluated through an iterative risk reassessment.

The findings indicate that operator interventions, sterilizing filter integrity, HVAC performance, environmental monitoring and supporting utility systems represent the most significant sources of risk in aseptic manufacturing operations. Furthermore, the study demonstrates that the integrated implementation of GMP, QRM, QbD and CCS principles significantly enhances contamination control and supports continuous quality improvement.