Άτυπη Φροντίδα, Άτυποι Φροντιστές, Μη Αμειβόμενη Φροντίδα, Άτυπη Φροντίδα στην Ελλάδα
ΔΥΠΟΔΕ
3
7
52
Περίληψη
Η άτυπη φροντίδα αποτελεί βασικό πυλώνα του συστήματος υγείας και κοινωνικής
προστασίας, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα, όπου η οικογένεια διαδραματίζει κεντρικό
ρόλο στην παροχή φροντίδας. Η παρούσα μελέτη διερευνά την άτυπη φροντίδα στην
Ελλάδα κατά την τελευταία δεκαετία, εστιάζοντας στις κοινωνικές, ψυχολογικές,
οικονομικές και θεσμικές διαστάσεις της εμπειρίας των άτυπων φροντιστών.
Η έρευνα βασίστηκε σε συνδυαστική μεθοδολογική προσέγγιση, η οποία
περιελάμβανε βιβλιογραφική ανασκόπηση και ανάλυση πρωτογενών ποιοτικών
δεδομένων, με τη χρήση της θεματικής ανάλυσης. Ο ερευνητικός σχεδιασμός προέβλεπε
τη συλλογή πρωτογενών δεδομένων μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων, οι οποίες
επέτρεψαν την εις βάθος διερεύνηση της εμπειρίας των άτυπων φροντιστών.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η άτυπη φροντίδα συνιστά μια πολυδιάστατη
εμπειρία, η οποία επηρεάζει ουσιαστικά την καθημερινότητα, την ψυχική υγεία και την
κοινωνική ζωή των φροντιστών. Η έντονη συναισθηματική και σωματική επιβάρυνση
(caregiver burden), η κοινωνική απομόνωση και οι σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις
αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά της εμπειρίας. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ύπαρξη
θετικών διαστάσεων, όπως η ανάπτυξη ανθεκτικότητας, η ενίσχυση των διαπροσωπικών
σχέσεων και η αίσθηση νοήματος.
Η μελέτη καταδεικνύει επίσης την ανεπαρκή θεσμική υποστήριξη προς τους άτυπους
φροντιστές στην Ελλάδα, καθώς και την ενίσχυση των δυσκολιών κατά την περίοδο της
πανδημίας COVID-19. Συμπερασματικά, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για
ανάπτυξη ολοκληρωμένων πολιτικών που να αναγνωρίζουν και να στηρίζουν ουσιαστικά
τον ρόλο των άτυπων φροντιστών.
Η παρούσα έρευνα συμβάλλει στην κατανόηση της άτυπης φροντίδας ως σύνθετου
κοινωνικού φαινομένου και αναδεικνύει τη σημασία ενσωμάτωσης των φροντιστών στις
πολιτικές υγείας και κοινωνικής φροντίδας.
Abstract
Informal care constitutes a fundamental pillar of the health and social protection
system, particularly in countries such as Greece, where the family plays a central role in
the provision of care. The present study explores informal care in Greece over the past
decade, focusing on the social, psychological, economic, and institutional dimensions of
informal caregivers’ experiences.
The research adopted a mixed methodological approach, combining a literature
review with the analysis of primary qualitative data through thematic analysis. The research
design initially involved the collection of primary data via semi-structured interviews,
which enabled an in-depth exploration of caregivers’ experiences.
The findings indicate that informal care constitutes a multidimensional experience
that significantly affects caregivers’ daily lives, mental health, and social participation.
High levels of emotional and physical burden (caregiver burden), social isolation, and
substantial economic impacts emerge as key features of this experience. At the same time,
positive dimensions are also identified, including the development of resilience, the
strengthening of interpersonal relationships, and the presence of meaning and purpose.
The study also highlights the insufficient institutional support provided to informal
caregivers in Greece, as well as the intensification of challenges during the COVID-19
pandemic. Overall, the findings underscore the need for the development of comprehensive
policies that effectively recognize and support the role of informal caregivers.
This research contributes to a deeper understanding of informal care as a complex
social phenomenon and emphasizes the importance of integrating informal caregivers into
health and social care policies.
