Στην παρούσα εργασία διερευνάται η σχέση ανάμεσα στην υπαρξιακή φιλοσοφική σκέψη και την τέχνη, εστιάζοντας στις έννοιες του παραλόγου, της ελευθερίας, της αγωνίας και του θάρρους, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο οι έννοιες αυτές εκφράζονται αισθητικά στη νεότερη καλλιτεχνική δημιουργία. Έναυσμα για το όλο εγχείρημα αποτέλεσε η διαπίστωση ότι η ανθρώπινη ύπαρξη βιώνει μια διαρκή ένταση, η οποία προκύπτει από την ανάγκη του ανθρώπου για νόημα, βεβαιότητα και συνεκτικότητα και στη συνειδητοποίηση ότι ο κόσμος αδυνατεί να ανταποκριθεί σε αυτή του την ανάγκη. Η σύγκρουση αυτή, σύμφωνα με τον Αλμπέρ Καμύ (Albert Camus), οδηγεί στην εμπειρία του παραλόγου.

Αρχικά, μελετώνται οι έννοιες της συνείδησης, της αλήθειας και της γνώσης μέσα από τις διατυπώσεις των Ιμμάνουελ Καντ (Immanuel Kant), Φρίντριχ Νίτσε (Friedrich Nietzsche), Μάρτιν Χάιντεγκερ (Martin Heidegger), Τόμας Κουν (Thomas Kuhn), Πωλ Φεγεράμπεντ (Paul Feyerabend) και Ζαν Πωλ Σαρτρ (Jean Paul Sartre). Φιλοσοφικές σκέψεις που αναδεικνύουν την ιστορική, ερμηνευτική, άρα εξαρτώμενη από τον άνθρωπο διάσταση της γνώσης. Κατόπιν, αναλύεται η έννοια του παραλόγου, σύμφωνα με τις θεωρήσεις του Καμύ, καθώς και η σαρτρική αντίληψη περί ελευθερίας, σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να συγκροτεί ο ίδιος το νόημα της ύπαρξής του. Μια συνθήκη που λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας, χωρίς σταθερές και ακλόνητα σημεία αναφοράς, και η οποία συνδέεται τόσο με το βίωμα της αγωνίας όσο και με τις πολλαπλές δυνατότητες ελεύθερης επιλογής και δημιουργίας.

Στο δεύτερο μέρος της μελέτης εξετάζεται η τέχνη ως ένας ιδιαίτερος χώρος έκφρασης, αποκάλυψης και διερεύνησης του παραλόγου. Η καλλιτεχνική πράξη προσεγγίζεται ως μέσο αισθητικής αποτύπωσης της ασάφειας, της πολλαπλότητας και της ελευθερίας που χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη και όχι ως προσπάθεια άρνησης της απουσίας νοήματος. Μέσα από τη σκέψη του Καμύ ο καλλιτέχνης, αντιμετωπίζεται ως ένας ελεύθερος δημιουργός που εξεγείρεται αέναα απέναντι στο παράλογο.

Τέλος, η εργασία εξετάζει τις περιπτώσεις των εικαστικών Μαρσέλ Ντυσάν (Marcel Duchamp), Ζαν Ντυμπυφέ (Jean Dubuffet), Φράνσις Μπέικον (Francis Bacon) και Λουίζ Μπουρζουά (Louise Bourgeois), ως χαρακτηριστικά παραδείγματα καλλιτεχνικών έργων που αποτυπώνουν την υπαρξιακή αγωνία, την αποξένωση, τη ρευστότητα του γίγνεσθαι, την ελευθερία και το παράλογο. Συμπερασματικά, αναδεικνύεται μια κοινή επιδίωξη του υπαρξιακού φιλοσοφείν και της τέχνης να κατανοήσουν και να εκφράσουν την ανθρώπινη κατάσταση, δηλαδή την πορεία ενός ανθρώπου εγκαταλελειμμένου σε έναν κόσμο ανοιχτό και αβέβαιο, ο οποίος αγωνίζεται διαρκώς να ερμηνεύσει, να νοηματοδοτήσει και εν τέλει να υπάρξει. Η τέχνη συναντά το παράλογο, το καθιστά αισθητό και μετατρέπει την αδιάκοπη ανθρώπινη αναζήτηση νοήματος σε πράξη ελευθερίας, δημιουργίας και εξέγερσης.

This thesis explores the relationship between existential philosophy and art, focusing on the concepts of absurdity, freedom, anxiety, and courage, as well as the ways in which these concepts are aesthetically expressed in modern and contemporary creation. The study is grounded in the observation that human existence is characterized by a constant tension between the desire for meaning, certainty, and coherence and the world’s inability to provide definitive answers. According to Albert Camus, this conflict gives rise to the experience of the absurd.

The first part examines the concepts of consciousness, truth, and knowledge through the philosophical perspectives of Immanuel Kant, Friedrich Nietzsche, Martin Heidegger, Thomas Kuhn, Paul Feyerabend and Jean Paul Sartre, highlighting the historical, interpretive, and rational nature of knowledge. It further investigates Camus’ notion of the absurd and Sartre’s conception of freedom, according to which human beings are condemned to choose and create meaning for themselves. The absence of absolute certainty is shown to generate existential anxiety while simultaneously making freedom and creativity possible.

The second part approaches art as a privileged field for revealing, expressing, and exploring the absurd. Art is examined not as a means of overcoming the human condition but as a way of aesthetically representing uncertainty, multiplicity, and freedom. Drawing particularly on Camu’s thought, artistic creation is interpreted as an act of revolt against meaninglessness and as a creative response to the uncertainties and contradictions of human existence.

The final part analyzes the work of Marcel Duchamp, Jean Dubuffet, Francis Bacon and Luise Bourgeois as representative examples of artists whose work reflects existential anxiety, alienation, the fluidity of knowledge, freedom, and the absurd. The study concludes that existential philosophy and art converge in their attempt to understand and express human existence within an open, uncertain world devoid of predetermined meaning.