Θεωρητικές προσεγγίσεις της Πολιτιστικής Βιομηχανίας

Theoretical Approaches to the Cultural Industry (english)

  1. MSc thesis
  2. ΜΑΡΙΑ ΔΗΜΑΔΗ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 19 July 2026
  5. Ελληνικά
  6. 55
  7. ΣΠΥΡΙΔΩΝ ΠΟΤΑΜΙΑΣ
  8. ΠΟΤΑΜΙΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ | Κασάρας Κωνσταντίνος | Στασινός Σταυριανέας
  9. Μάζα- Μαζική κουλτούρα Χειραγώγηση Εργατική κουλτούρα Πατριαρχία Έμφυλο ζήτημα Ουτοπία
  10. ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ
  11. 78
  12. 0
  13. Αραμπατζής Γ., (χ.χ.), Φιλοσοφία, Χίτσκοκ και Φιλμ Νουάρ, (Πάτρα: ΕΑΠ).
    • Κατά τον μακρύ εικοστό αιώνα, τα πολιτιστικά προϊόντα αξιολογήθηκαν από τις δύο Μαρξιστικές θεωρήσεις  της Σχολής της Φρανκφούρτης και της Σχολής του Μπέρμιγχαμ. Το αρχιμήδειο σημείο υπήρξε ο διαφωτισμός, ένα πλουραλιστικό φαινόμενο,  που κυοφόρησε  τις ριζοσπαστικές ιδέες, της ισότητας, της ελευθερίας, της αλληλεγγύης και της αυτοδιάθεσης  του ατόμου. Επιφέροντας  πολλές αλλαγές και  στην κοινωνική δομή, στην οικονομία,  στην επιστήμη και στην τεχνολογία, που συνδέθηκαν με την ανάδυση της αστικής τάξης και την εδραίωση της φιλελεύθερης οικονομίας.  Αξιοσημείωτο είναι,  ότι η διαφωτιστική σκέψη,  διαμόρφωσε και τις  πολιτικές ιδεολογίες, του φιλελευθερισμού και του σοσιαλισμού.  Στο πλαίσιο αυτό,  η δυτική σκέψη ταλανίστηκε, από έναν  δυϊσμό, αντιθετική  και συγκρουσιακή σχέση μεταξύ σοσιαλισμού και  φιλελευθερισμού.

      Οι μαρξιστικές και αριστερές θεωρήσεις,  διείδαν  στην πολιτιστική βιομηχανία της αστικής τάξης,  την προσπάθεια ιδεολογικής  χειραγώγησης της κοινωνίας,  όπου τα πολιτιστικά προϊόντα, εργαλειοποιήθηκαν, χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο για την κυριαρχία, της αστικής τάξης και την συντήρηση  του ταξικού διαχωρισμού.

      Στην ίδια πολιτική και  μαρξιστική γραμμή κινείται και η σχολή του Μπέρμιγχαμ, δέχεται τις θέσεις της Γερμανικής σχολής, που επιχειρώντας να τις  υπερβεί και να τις  εξελίξει,   δεν έδωσε αρκετή σημασία στα πολιτιστικά προϊόντα, τα οποία ανέγνωσε ως μία  επιπλέον δραστηριότητα,   του φιλελεύθερου συστήματος.  Και οι δύο προσεγγίσεις,  στάθηκαν σε μια πολιτική αντιπαράθεση και εγκλωβίστηκαν σε ένα μονολιθικό τρόπο σκέψης. Είδαν την πολιτιστική βιομηχανία  από ψηλά από θέση την  εξουσίας και όχι από την θέση του  εξουσιαζόμενου,  του καταναλωτή των πολιτιστικών προϊόντων.  

      Τέλος η Φεμινιστική  θεώρηση, ασχολήθηκε με το έμφυλο ζήτημα που συντηρήθηκε στους κόλπους της πατριαρχικής κοινωνίας,  αναγνωρίζοντας παράλληλα,  την αξία των πολιτιστικών αγαθών,   και την προσπάθεια   χειραγώγησης της καταπιεσμένης γυναίκας.   Ξεπέρασε όμως   το κλειστό σύστημα της πολιτικής σκέψης,  και δεν είδε το έμφυλο ζήτημα από την θέση εξουσίας, αλλά από την θέση του καταπιεσμένου.  Αποδόμησε  τον  κυρίαρχο  λόγο, που σχετίζεται   με την σχέση   κυριαρχίας και υποταγής,  άντρα – γυναίκας στην πατριαρχική κοινωνία.  Αντιστάθηκε και ξεπέρασε τον εργαλειοποιημένο λόγο της  διαφωτιστικής σκέψης,  και έδωσε μία ανθρωποκεντρική  διάσταση, στην ετεροφυλία,  δίνοντας  αξία  στο ανθρώπινο όν. Οι  διαφωτιστικές ιδέες,  της  ελευθερίας του ατόμου και της αυτοδιάθεσής του,  μετουσιώθηκαν σε απτή πραγματικότητα,  και   υπονόμευσαν   την  αδιαμφισβήτητη αλήθεια και κανονικότητα, του πατριαρχικού μοντέλου κοινωνικής συγκρότησης.    

    • During the long twentieth century, cultural products were evaluated by the two Marxist perspectives of the Frankfurt School and the Birmingham School. The Archimedean point was the Enlightenment, a pluralistic phenomenon that gave birth to the radical ideas of equality, freedom, solidarity, and individual self-determination. It brought about many changes in social structure, in the economy, in science and technology, which were connected with the rise of the bourgeoisie and the consolidation of the liberal economy. Notably, Enlightenment thought also shaped the political ideologies of liberalism and socialism. Within this framework, Western thought was troubled by a dualism, an oppositional and conflictual relationship between socialism and liberalism.

      The Marxist and left-wing perspectives perceived in the cultural industry of the bourgeoisie an attempt at the ideological manipulation of society, in which cultural products were instrumentalized, used as a means for the domination of the bourgeoisie and the maintenance of class division.

      The Birmingham School moves along the same political and Marxist line; it accepts the positions of the German school, and while attempting to transcend and develop them, it did not give sufficient attention to cultural products, which it read as merely an additional activity of the liberal system. Both approaches took a stance of political confrontation and became trapped in a monolithic way of thinking. They viewed the cultural industry from above, from the position of power, and not from the position of the one subjected to power — the consumer of cultural products.

      Finally, the feminist perspective dealt with the gender issue as sustained within the bosom of patriarchal society, while at the same time recognizing the value of cultural goods and the attempt to manipulate the oppressed woman. However, it went beyond the closed system of political thought, and did not view the gender issue from the position of power, but from the position of the oppressed. It deconstructed the dominant discourse related to the relationship of domination and subordination between man and woman in patriarchal society. It resisted and transcended the instrumentalized discourse of Enlightenment thought, and gave an anthropocentric dimension to heterosexuality, granting value to the human being. The Enlightenment ideas of individual freedom and self-determination were transformed into tangible reality, and undermined the unquestionable truth and normativity of the patriarchal model of social organization.

  14. Hellenic Open University
  15. Αναφορά Δημιουργού 4.0 Διεθνές