Ο ελληνικός γεωγραφικός χώρος και το διεθνές σύστημα (1922-1989) / ΣΕΙ60
36
7
Το 1928 ο Βενιζέλος υπέγραψε στη Ρώμη το ελληνοϊταλικό σύμφωνο φιλίας, εγκαινιάζοντας μια νέα εξωτερική πολιτική που στηρίχθηκε στην «ίση φιλία» και στις ίσες αποστάσεις προς τις τρεις Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης (Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία). Το φιλειρηνικό πνεύμα που κυριαρχούσε στην Ευρώπη εκείνη την εποχή διευκόλυνε τον Βενιζέλο στην εφαρμογή της πολιτικής του και την τετραετία 1928-1932 η Ελλάδα διατήρησε καλές σχέσεις με την Ιταλία και την Βρετανία. Το αντίτιμο ωστόσο που η Ελλάδα έπρεπε να καταβάλει για τις σχέσεις αυτές ήταν να ανεχτεί τα καταπιεστικά μέτρα των Ιταλών στα Δωδεκάνησα και να μην υποστηρίξει τον αγώνα των Ελλήνων της βρετανοκρατούμενης Κύπρου για την Ένωση. Την περίοδο 1933-1936 οι αναθεωρητικές δυνάμεις ενισχύονταν παντού στην Ευρώπη και οι αντιβενιζελικές κυβερνήσεις εγκατέλειψαν την πολιτική των ίσων αποστάσεων, αναζητώντας την διασφάλιση της εθνικής κυριαρχίας μέσα στο πλαίσιο ενός πολυμερούς συμμαχικού βαλκανικού σχήματος. Υπέγραψαν έτσι το τετραμερές Βαλκανικό Σύμφωνο (1934), προσεγγίζοντας το γαλλόφιλο σύστημα ασφαλείας στην Βαλκανική. Στη συνέχεια – μετά την ιταλική εισβολή στην Αιθιοπία – υιοθέτησαν μια φιλοβρετανική στάση, αναζητώντας ασφάλεια στην ισχυρότερη ναυτική Δύναμη της Μεσογείου, τη Βρετανία. Την περίοδο 1936-1940 το αναθεωρητικό κύμα κορυφώθηκε και ξεκίνησε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Αν και ο Μεταξάς ακολουθούσε μια πολιτική που στην ουσία της ήταν φιλοβρετανική, διαβεβαίωνε την ιταλική πλευρά για τις φιλικές προθέσεις της Ελλάδας και προσπαθούσε να ισορροπεί μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, τηρώντας την επίσημη ουδετερότητα της χώρας. Το ιταλικό τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940 έβαλε τέλος στην ελληνική ουδετερότητα. Η αποδοχή των ιταλικών αξιώσεων θα ισοδυναμούσε με ακρωτηριασμό της Ελλάδας και με εμφύλιο πόλεμο. Η μόνη λογική επιλογή ήταν η απόρριψη των ιταλικών αξιώσεων και η υπεράσπιση της ελληνικής κυριαρχίας.
In 1928, Venizelos signed the Greek-Italian Friendship Pact in Rome, launching a new foreign policy based on "equal friendship" and equal distances towards the three Great Powers of Europe (Britain, France and Italy). The spirit of peace that prevailed in Europe at that time made it easier for Venizelos to implement his policy and during the four years 1928-1932 Greece maintained good relations with Italy and Britain. However, the price that Greece had to pay for these relations was to tolerate the oppressive measures of the Italians in the Dodecanese and not to support the struggle of the Greeks of British-occupied Cyprus for the Union with Greece. In the period 1933-1936 the revisionist forces were strengthening throughout Europe and the anti-Venizelist governments abandoned the policy of equidistance, seeking to ensure national sovereignty within the framework of a multilateral allied Balkan scheme. Thus they signed the quadripartite Balkan Pact (1934), approaching the pro-French security system in the Balkans. Then – after the Italian invasion of Ethiopia – adopted a pro-British stance, seeking protection from Britain, the strongest naval power in the Mediterranean. In the period 1936-1940 the revisionist wave peaked and World War II began. Although Metaxas followed a policy that was essentially pro-British, he assured the Italian side of Greece's friendly intentions and tried to balance between the warring sides, respecting the official neutrality of the country. The Italian ultimatum of October 28, 1940 put an end to Greek neutrality. Accepting Italian demands would have meant the mutilation of Greece and civil war. The only logical option was to reject the Italian claims and defend Greek sovereignty.