Ο Κινηματογράφος ως μορφή φιλοσοφικού στοχασμού στη σκέψη του Robert Pippin

Cinema as a form of philosophical reflection in Robert Pippin’s work (english)

  1. MSc thesis
  2. ΝΕΦΕΛΗ ΜΕΡΤΖΕΜΕΚΗ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 19 July 2026
  5. Ελληνικά
  6. 56
  7. Αικατερίνη Βιρβιδάκη
  8. Αικατερίνη Βιρβιδάκη, Ευγενία Μυλωνάκη, Στασινός Σταυριανέας
  9. κινηματογράφος ως φιλοσοφία, αναστοχασμός, τέχνη, Πίππιν, Χέγκελ
  10. Φιλοσοφία και Κινηματογράφος
  11. 4
  12. 29
    • Η παρούσα εργασία εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός φιλόσοφος Robert Pippin υπερασπίζεται την ιδέα ότι ο κινηματογράφος μπορεί να αποτελεί αυτόνομη μορφή φιλοσοφικής σκέψης. Κεντρικό εννοιολογικό εργαλείο της ανάλυσής του είναι η έννοια της «αναστοχαστικής μορφής», σύμφωνα με την οποία ορισμένες ταινίες δεν απεικονίζουν απλώς φιλοσοφικά ζητήματα, αλλά οι ίδιες εργάζονται φιλοσοφικά μέσα από τη μορφή τους, με τρόπο που δεν θα μπορούσε να αντικατασταθεί από κανένα άλλο εννοιολογικό μέσο. Το πρώτο κεφάλαιο χαρτογραφεί το ευρύτερο πεδίο της φιλοσοφίας του κινηματογράφου και ειδικότερα του κινηματογράφου ως φιλοσοφία, εστιάζοντας στη συμβολή του Cavell και του Deleuze ως θεμελιωτών της ιδέας ότι ο κινηματογράφος μπορεί να αποτελεί φιλοσοφική πηγή, καθώς και στις μετέπειτα προσεγγίσεις των Wartenberg και Mulhall. Το δεύτερο κεφάλαιο εισάγει τις φιλοσοφικές καταβολές του Pippin, αναλύοντας την εγελιανή αντίληψη της ιστορικής υποκειμενικότητας, την κρίση κανονιστικής αυτοκατανόησης που χαρακτηρίζει τη νεωτερικότητα, και την έννοια της αναστοχαστικής μορφής ως τον κόμβο που γεφυρώνει τη φιλοσοφία με την κινηματογραφική πρακτική. Το τρίτο κεφάλαιο στρέφεται στις ίδιες τις κινηματογραφικές αναλύσεις, εξετάζοντας αφενός τις θεματικές της αυτογνωσίας, της αυτενέργειας και της αβεβαιότητας μέσα από ταινίες του Tourneur, Hitchcock και των αδελφών Dardenne, και αφετέρου τα κινηματογραφικά εργαλεία, τονικότητα, ειρωνεία και ελεύθερο πλάγιο λόγο, μέσα από τα έργα του Polanski και του Sirk. Τα συμπεράσματα αξιολογούν κριτικά τη συμβολή του Pippin στο πεδίο, αναδεικνύοντας τόσο τη φιλοσοφική πρωτοτυπία της εγελιανής του διαγνωστικής, όσο και τα ανοιχτά ερωτήματα που αφήνει, ιδίως αναφορικά με τους περιορισμούς του corpus του και την απουσία μιας συνεκτικής και συστηματικής μεθόδου που να απορρέει από το έργο του και να θεωρείται δικιά του.
    • This thesis examines how American philosopher Robert Pippin, defends the idea that cinema can constitute an autonomous form of philosophical thought. The central conceptual tool of his approach is the notion of "reflective form", according to which certain films do not merely depict philosophical questions but actively work through them philosophically by means of their own cinematic form, in a way that no conceptual equivalent could replace. The first chapter maps the broader field of philosophy of film and, more specifically, film as philosophy, focusing on the foundational contributions of Cavell and Deleuze, who first argued that cinema can be a philosophical source, as well as the subsequent approaches of Wartenberg and Mulhall. The second chapter introduces Pippin's philosophical premises, analyzing the Hegelian conception of historical subjectivity, the crisis of normative self-understanding that defines modernity, and the concept of reflective form as the node connecting philosophy to cinematic practice. The third chapter turns to the cinematic analyses themselves, examining the thematic concerns of self-knowledge, agency, and unknowingness through films by Tourneur, Hitchcock, and the Dardenne brothers on one hand, and the cinematic tools of tonality, irony, and free indirect discourse, as deployed in the work of Polanski and Sirk on the other. The concluding section offers a critical evaluation of Pippin's contribution to the field, highlighting both the philosophical originality of his Hegelian diagnostics and the open questions his project leaves behind, particularly regarding the limits of his corpus and the absence of a coherent and systematic method that emerges from his body of work and could be identified as uniquely his.
  14. Hellenic Open University
  15. Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Διεθνές