Στην παρούσα εργασία εξετάζονται οι βυζαντινοί υμνογραφικοί κανόνες που

βρίσκονται στα λειτουργικά βιβλία με την ονομασία Μηναία με μεθόδους της

γλωσσολογίας σωμάτων κειμένων. Οι κανόνες συγκροτούνται σε σώμα κειμένων και

αναλύονται με τη βοήθεια ψηφιακών εργαλείων, όπως το πρόγραμμα AntConc και η

γλώσσα προγραμματισμού Python. Τα εργαλεία αυτά παρέχουν σημαντικές

δυνατότητες στον τομέα της κειμενικής ανάλυσης και στοιχεία στα οποία μπορεί να

βασιστεί περαιτέρω η ερμηνεία. Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι κανόνες κυριαρχούνται

από επαναλαμβανόμενες φράσεις, τα λεγόμενα εφύμνια, τα οποία επέχουν σημαντική

θέση στη βυζαντινή υμνογραφία. Οι κανόνες των Μηναίων παρουσιάζουν αξιόλογο

λεξικό εύρος, καθώς υπάρχει πληθώρα πρωτότυπων τύπων, οι οποίοι πλαισιώνουν ένα

θεματικό, βασικό λεξιλόγιο. Οι συνηθέστερες λέξεις σχετίζονται με τα πρόσωπα του

Τριαδικού Θεού και της Θεοτόκου. Τα ρήματα έχουν εξυμνητικό, αφηγηματικό και

προτρεπτικό χαρακτήρα, τα επίθετα συνδέονται με τη δόξα, την ευδαιμονία, τη σοφία

και την αγνότητα των αγίων, ενώ τα ουσιαστικά είναι τύποι που σχετίζονται με έννοιες

της ανατολικής ορθοδόξου θρησκείας. Οι υμνογράφοι παρουσιάζουν μικρές διαφορές

μεταξύ τους στη συχνότητα χρήσης κάποιων τύπων, ενώ τα είδη του κανόνα

διαφοροποιούνται μεταξύ τους λόγω χρήσης συγκεκριμένων λέξεων, ανάλογα το είδος

τους. Παρότι ο κανόνας είναι ένα πολυτροπικό κείμενο, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια

σχέση μεταξύ της μελωδίας και του περιεχομένου του. Στην εργασία παρουσιάζονται

διάφορα στοιχεία σχετικά με το είδος του κανόνα, τις προτιμήσεις των βασικότερων

υμνογράφων και τις διαφορές μεταξύ των ειδών του κανόνα.

The purpose of the present dissertation is to examine the Byzantine kanones found in

the liturgical books called Menaia using corpus linguistic methods. A corpus constituted

by the Kanones was created and then it was analyzed using digital tools, such as the

program AntConc and the programming language Python, which provided strong tools

for textual analysis and data for interpreting the results. Findings show that Κanones

use very frequently some recurring phrases, called efymnia, which hold an important

place in byzantine hymnography. Kanones from Menaia have a considerable lexical

range, since there is a plethora of original types that accompany a thematic and basic

vocabulary. The most frequent words are related to the persons of Triadic God and

Theotokos. Verbs usually have a praising, narrative and incentive character, adjectives

describe the glory, the bliss, the wisdom and the virtue of saints, while nouns are related

to concepts from Eastern Orthodox theology. Hymnographers show slight variation

among themselves in their preferred vocabulary, while the various genres are

differentiated through the use of specific lexical choices, depending on the genre.

Despite the fact that Kanon is a multimodal text, it seems there is no connection between

its melody and its content. The dissertation presents information about Kanon, the

lexical preferences of the most prominent hymnographers and the differences among

the genres of Kanon.