Εισαγωγή: Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) αποτελεί σήμερα μία από τις κύριες αιτίες εμφάνισης καρκίνων του στοματοφάρυγγα (συγκεκριμένα καρκινωμάτων από πλακώδη κύτταρα του στοματοφάρυγγα). Με την αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων που σχετίζονται με τον HPV, κυρίως σε μη καπνιστές και σε άτομα που δεν πίνουν αλκοόλ, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για βελτιωμένες προσπάθειες πρόληψης και έγκαιρης ανίχνευσης. Επειδή οι οδοντίατροι έρχονται σε επαφή με τους ασθενείς τους σε τακτική βάση και έχουν την ικανότητα να πραγματοποιούν άμεσες εξετάσεις της στοματικής κοιλότητας και του στοματοφάρυγγα, βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση για να συμβάλουν σημαντικά στη δημόσια υγεία.

Σκοπός: Αυτή η αφηγηματική ανασκόπηση εξετάζει τον ρόλο των οδοντιάτρων στην πρόληψη, τον εμβολιασμό και την ανίχνευση καρκίνων του στοματοφάρυγγα που οφείλονται στον ιό HPV. Ταυτόχρονα, εξετάζονται οι γνώσεις και οι στάσεις των φοιτητών οδοντιατρικής και των οδοντιάτρων, οι πολιτισμικές και εκπαιδευτικές επιρροές στην κλινική πράξη, καθώς και θεωρητικά μοντέλα που περιγράφουν τη συμπεριφορά των ατόμων σχετικά με τον εμβολιασμό και την πρόληψη.

Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε συστηματική βιβλιογραφική αναζήτηση στη βάση δεδομένων PubMed και Scopus  για την περίοδο 2016–2026, με στόχο τη διερεύνηση του ρόλου των οδοντιάτρων στην πρόληψη της λοίμωξης από HPV, στην προώθηση του εμβολιασμού και στην έγκαιρη ανίχνευση HPV-σχετιζόμενων καρκίνων του στοματοφάρυγγα. Η αναζήτηση περιορίστηκε σε άρθρα αγγλικής γλώσσας και βασίστηκε σε συνδυασμούς λέξεων-κλειδιών σχετικών με τον HPV, τους επαγγελματίες οδοντικής υγείας, τον εμβολιασμό και τον καρκίνο του στοματοφάρυγγα. Τα κριτήρια ένταξης περιλάμβαναν πρωτογενείς μελέτες και ανασκοπήσεις που εξέταζαν γνώσεις, στάσεις και τον ρόλο οδοντιάτρων και φοιτητών οδοντιατρικής, ενώ αποκλείστηκαν μελέτες μη σχετικές με το αντικείμενο ή μη διαθέσιμες σε πλήρες κείμενο.

Αποτελέσματα: Η ανασκόπηση έδειξε ότι, ενώ οι περισσότεροι οδοντίατροι και φοιτητές συμφωνούν ότι ο ιός HPV αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του στοματοφάρυγγα, εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους οι πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης δεν έχουν επαρκείς γνώσεις σχετικά με τον ιό (μετάδοση, εμβολιασμός, κλινικά χαρακτηριστικά και πληθυσμοί υψηλού κινδύνου). Συνολικά, οι κλινικοί φοιτητές και οι κλινικοί γιατροί έχουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και καλύτερες πρακτικές γνώσεις από τους προκλινικούς φοιτητές, αλλά πολλοί πάροχοι υγειονομικής περίθαλψης εξακολουθούν να αισθάνονται αμήχανοι ή ανειδίκευτοι όταν ασχολούνται με θέματα σεξουαλικής μετάδοσης και εμβολιασμού. Ταυτόχρονα, εντοπίστηκαν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των εθνών. Η ενσωμάτωση θεμάτων που σχετίζονται με τον ιό HPV στα εκπαιδευτικά προγράμματα είναι πιο εμφανής, ενώ οι πολιτισμικά περιοριστικές και συντηρητικές απόψεις για τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα περιορίζουν τη συζήτηση και την εκπαίδευση στις χώρες της Μέσης Ανατολής. Θεωρητικά μοντέλα συμπεριφοράς έχουν επίσης δείξει ότι μόνο η γνώση δεν αλλάζει τον τρόπο που ασκούν την πρακτική τους οι επαγγελματίες υγείας, επειδή η συμπεριφορά καθορίζεται από παράγοντες όπως τα αντιληπτά εμπόδια, οι κοινωνικοί κανόνες, η αυτοαποτελεσματικότητα και η εμπιστοσύνη στον εμβολιασμό

Συμπεράσματα: Οι οδοντίατροι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη δημόσια υγεία μέσω της ενημέρωσης, της σύστασης του εμβολιασμού, της συστηματικής εξέτασης της στοματικής κοιλότητας και της έγκαιρης παραπομπής ύποπτων περιστατικών. Ωστόσο, η αποτελεσματική συμμετοχή τους προϋποθέτει βελτίωση της εκπαίδευσης, ανάπτυξη επικοινωνιακών δεξιοτήτων και ενσωμάτωση σαφών κατευθυντήριων οδηγιών στα προγράμματα σπουδών και στην κλινική πράξη. Η ενίσχυση του ρόλου των οδοντιάτρων στην πρόληψη του HPV αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για τη μείωση της επίπτωσης των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων του στοματοφάρυγγα.

Introduction: Currently, human papillomavirus (HPV) is now known to be one of the most significant causes of oropharyngeal cancers, specifically oropharyngeal squamous cell carcinoma. The rise in the incidence of cancers linked to HPV, particularly in younger people who do not have a previous history of nicotine or alcohol exposure, is highlighting that we must improve prevention and early diagnosis efforts. Since dentists are in close touch with the community and also have access directly to the mouth and oropharynx, they could play an important role in helping improve public health.

Aim: This narrative review aims to investigate how dentists can help to prevent, vaccinate for, and detect HPV-related oropharyngeal cancers. It will also discuss dentist knowledge and attitude towards HPV, cultural and educational factors affecting dentists' clinical work, and theoretical models that illustrate preventive actions and vaccination-related behaviors.

Methodology: A systematic literature search was conducted in the PubMed and Scopus database for the period 2016–2026, aiming to investigate the role of dentists in the prevention of HPV infection, the promotion of HPV vaccination, and the early detection of HPV-related oropharyngeal cancers. The search was limited to English-language publications and used combinations of keywords related to HPV, dental professionals, vaccination, and oropharyngeal cancer. Inclusion criteria comprised original research studies and reviews examining the knowledge, attitudes, and/or role of dentists and dental students regarding HPV, prevention strategies, vaccination, or early detection of related cancers. Studies not relevant to dental professionals or focusing exclusively on non-oral HPV manifestations, non-English publications, and articles not available in full text were excluded.

Results: The results of this study suggest that while the majority of dental practitioners and students are aware that HPV is a risk factor for oropharyngeal cancers, there are still many areas of knowledge deficit regarding the transmission and prevention, along with clinical presentation and the populations at greatest risk. Dentists with experience (clinical years) typically have increased levels of knowledge and confidence than those without experience (pre-clinical years). Despite this knowledge and confidence, many practitioners report being uncomfortable or having a lack of confidence in discussing HPV vaccination and the sexual transmission with patients. Significant differences were observed amongst countries; for example, Europe tended to do a much better job incorporating content regarding the transmission of HPV into their Dental School curriculum than Middle Eastern countries where cultural issues and a conservative approach to discussing and educating students about sexually transmitted infections limited the discussion/education. Behavior-change theories generally state that unless an individual has a high level of self-efficacy, there are significant barriers to changing behaviour; therefore, knowledge alone will not change the way dentists practice clinically (e.g., vaccinating).

Conclusions: By increasing HPV awareness and providing recommendations for vaccination, systemically assessing patients' oral cavities, and making referrals for suspicious lesions at the earliest opportunity, dentists can significantly help improve public health. Improved education, better communication skills, and the implementation of well-defined guidelines into dental school curriculums and clinical practices will allow dentists to be better positioned to have an impact on HPV prevention efforts. Strengthening the role of dentists in preventing HPV is critical in reducing the impact of HPV-related oropharyngeal cancers