Εισαγωγή και σκοπός: Η κατάθλιψη και η περιορισμένη κοινωνική δικτύωση αποτελούν συχνά και αλληλένδετα προβλήματα στην τρίτη ηλικία, αμφότερα δε επιδεινώνονται κατά μήκος του φάσματος της νοητικής έκπτωσης. Παραμένει όμως ασαφές εάν η ίδια η σχέση μεταξύ καταθλιπτικών συμπτωμάτων και κοινωνικού δικτύου διαφοροποιείται ανάλογα με τη νοητική κατάσταση. Σκοπός της παρούσας συγχρονικής μελέτης ήταν να διερευνήσει αυτή τη σχέση σε ηλικιωμένα άτομα της Μεσσηνίας με φυσιολογική νοητική λειτουργία, ήπια νοητική διαταραχή (MCI) και άνοια.

Υλικό και μέθοδοι: Μελετήθηκαν 270 ηλικιωμένοι (111 νοητικά υγιείς, 94 με MCI, 65 με άνοια). Τα καταθλιπτικά συμπτώματα εκτιμήθηκαν με την κλίμακα γηριατρικής κατάθλιψης (GDS-15), η νοητική λειτουργία με τη δοκιμασία ACE-III και η κοινωνική δικτύωση με τον Δείκτη Κοινωνικού Δικτύου (SNI) σε τρεις υποκλίμακες (ποικιλία ρόλων, μέγεθος δικτύου, ενσωματωμένα δίκτυα). Εφαρμόστηκαν μη παραμετρικές μέθοδοι, στρωματοποιημένες κατά διαγνωστική ομάδα συσχετίσεις, επίσημοι έλεγχοι ετερογένειας, ανάλυση ρύθμισης (moderation) και ανάλυση απλών κλίσεων. Αποτελέσματα: Τόσο τα καταθλιπτικά συμπτώματα όσο και η αποδυνάμωση του κοινωνικού δικτύου αυξάνονταν σημαντικά από τους υγιείς προς την άνοια (όλα τα p<0,01). Κρίσιμα, η αρνητική σχέση μεταξύ κοινωνικής δικτύωσης και κατάθλιψης ενισχυόταν προοδευτικά με τη νοητική επιδείνωση: ήταν ασήμαντη στους υγιείς, αναδυόταν στην MCI και γινόταν ισχυρή στην άνοια. Η αλληλεπίδραση SNI × διάγνωσης ήταν στατιστικά σημαντική, με την προστατευτική επίδραση της ποικιλίας ρόλων υψηλής επαφής να πολλαπλασιάζεται περίπου επταπλάσια από τους υγιείς στην άνοια. Η ποικιλία ρόλων αναδείχθηκε ως ο πλέον σταθερός δείκτης, παραμένοντας σημαντικός μετά από πλήρη στατιστικό έλεγχο.

Συμπεράσματα: Καθώς εξελίσσεται η νοητική έκπτωση, το κοινωνικό δίκτυο αποκτά αυξανόμενη προστατευτική σημασία έναντι της κατάθλιψης, εύρημα συμβατό με το μοντέλο της προστατευτικής δράσης της κοινωνικής υποστήριξης. Η διατήρηση της ποικιλίας κοινωνικών ρόλων αποτελεί ρεαλιστικό στόχο παρέμβασης, ιδιαίτερα για άτομα με άνοια.

Background and aim: Depression and limited social networking are common, interrelated problems in later life, and both worsen along the continuum of cognitive decline. It remains unclear, however, whether the relationship between depressive symptoms and social networking itself varies according to cognitive status. This cross-sectional study aimed to examine this relationship in older adults from Messinia, Greece, with normal cognitive function, mild cognitive impairment (MCI) and dementia.

Material and methods: A total of 270 older adults were studied (111 cognitively healthy, 94 with MCI, 65 with dementia). Depressive symptoms were assessed with the Geriatric Depression Scale (GDS-15), cognitive function with the ACE-III, and social networking with the Social Network Index (SNI) across three subscales (diversity of high-contact roles, network size, embedded networks). Non-parametric methods, diagnosis-stratified correlations, formal heterogeneity tests, moderation analysis and simple-slopes decomposition were applied.

Results: Both depressive symptoms and the attenuation of the social network increased significantly from healthy individuals to those with dementia (all p<0.01). Critically, the negative association between social networking and depression strengthened progressively with cognitive deterioration: it was negligible in healthy participants, emerged in MCI, and became strong in dementia. The SNI × diagnosis interaction was statistically significant, with the protective effect of the diversity of high-contact roles amplifying roughly seven-fold from healthy individuals to those with dementia. Role diversity emerged as the most robust indicator, remaining significant after full statistical adjustment.

Conclusions: As cognitive decline progresses, the social network acquires increasing protective importance against depression, a finding consistent with the stress-buffering model of social support. Preserving the diversity of social roles is a realistic intervention target, particularly for people with dementia.