Στις αρχές του 20ού αιώνα το ποδόσφαιρο αποτελούσε ένα λαϊκό άθλημα με ερασιτεχνικό χαρακτήρα. Σήμερα αποτελεί ένα φαινόμενο που υπερβαίνει σύνορα, γλώσσες και ταξικές ή πολιτισμικές διαφορές. Η παγκοσμιοποίηση το μετέτρεψε σε ένα εμπορικό προϊόν και σε μια βιομηχανία με τεράστια οικονομικά συμφέροντα. Παράλληλα, το άθλημα αντιμετωπίζει προβλήματα όπως ο χουλιγκανισμός, η βία και η χειραγώγηση αγώνων.

Η λογοτεχνία άργησε να ασχοληθεί με το ποδόσφαιρο, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα. Στην ελληνική πεζογραφία, το πρώτο σχετικό μυθιστόρημα θεωρείται Ο δρόμος προς τη δόξα του Κώστα Χατζηαργύρη (1957). Έκτοτε παρατηρείται σταδιακή αύξηση της λογοτεχνικής παραγωγής με θέμα το ποδόσφαιρο, η οποία περιλαμβάνει ποίηση, διηγήματα και μυθιστορήματα.

Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των σχετικών πεζογραφημάτων, με έμφαση στο διήγημα. Καταγράφονται συστηματικά διηγήματα και μικροδιηγήματα καλύπτοντας μια περίοδο περίπου εξήντα πέντε χρόνων (1960-σήμερα). Παράλληλα εντοπίζονται δοκιμιακά πεζά που προσεγγίζουν το ποδόσφαιρο ως κοινωνικό φαινόμενο. Με αυτόν τον τρόπο συγκροτείται ένα διευρυμένο corpus, που εμπλουτίζει τη βιβλιογραφία.

Το corpus αυτό μελετάται ώστε να εντοπισθούν οι εξελίξεις, οι τάσεις και τα πρότυπα στα επιλαμβανόμενα θέματα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον φωτισμό των διαφόρων χαρακτήρων, χωρίς περιορισμό στους ποδοσφαιριστές – είτε ιστορικά πρόσωπα, είτε επινοημένα – που βέβαια είναι οι κυρίως χαρακτήρες, αλλά θεωρώντας ολιστικά το ποδοσφαιρικό οικοσύστημα, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται προπονητές, διαιτητές, εκφωνητές, δημοσιογράφοι, διοικητικοί παράγοντες, ατζέντηδες, φίλαθλοι, και εν τέλει η νεολαία που αγωνίζεται ή παρακολουθεί το άθλημα. Η μελέτη του corpus γίνεται χρονολογικά, με στόχο τη διαχρονική ανάδειξη των κοινωνικών και ιστορικών συνθηκών μέσα στις οποίες δρουν οι χαρακτήρες. Διαπιστώνεται έτσι μια σταδιακή μετατόπιση των θεματικών, από το παιχνίδι στις αλάνες προς τα σύγχρονα ζητήματα, όπως η εμπορευματοποίηση και η βία.

At the beginning of the 20th century, football was a popular sport with an amateur character. Today, it constitutes a phenomenon that transcends borders, languages, and class or cultural differences. Globalization has transformed it into a commercial product and an industry with enormous economic interests. At the same time, the sport faces problems such as hooliganism, violence, and match-fixing.

Literature was slow to engage with football, both internationally and in Greece. In Greek prose, the first relevant novel is considered to be The Road to Glory by Kostas Chatziargyris (1957). Since then, there has been a gradual increase in literary production on the subject of football, including poetry, short stories, and novels.

The present work focuses on the study of relevant prose, with an emphasis on the short story. Short stories and micro-stories covering a period of sixty-five years approximately (1960-present) are systematically recorded. At the same time, articles that approache football as a social phenomenon are identified. Thus, an expanded corpus of published texts is formed, which enriches the bibliography.

This corpus is studied to identify developments, trends, and patterns in the addressed themes. Particular emphasis is placed on highlighting various characters, without restriction to footballers—whether historical figures or fictional—who are, of course, the main characters, but by considering the football ecosystem holistically. This ecosystem includes coaches, referees, commentators, journalists, administrators, agents, fans, and ultimately the youth who either play or watch the sport. The study of the corpus is conducted chronologically, aiming to reveal the social and historical conditions in which the characters operate over time. Thus, a gradual shift in themes is observed, from playing in neighborhood fields to contemporary issues such as commercialization and violence.