Η παρούσα ΔΕ εργασία πραγματεύεται την ανάπτυξη των εγκληματικών φαινομένων της διαφθοράς και του κρατικο-εταιρικού εγκλήματος στην Ελλάδα κατά τον 21ο αιώνα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην επιλεκτικότητα που εμφανίζει το σύστημα ποινικής καταστολής προς όφελος των εγκληματικών αυτών συμπεριφορών και τους τρόπους αντιμετώπισης τόσο σε ποινικό όσο και σε εξωποινικό επίπεδο. Αρχικά, θα αναπτυχθούν οι εγκληματικές κατηγορίες της διαφθοράς και του κρατικο-εταιρικού εγκλήματος υπό το πρίσμα της Κριτικής αμφισβήτησης των παραδοσιακών εγκληματολογικών θεωριών. Στο πλαίσιο αυτό, θα προσεγγιστεί εννοιολογικά το έγκλημα της διαφθοράς, υπογραμμίζοντας ενδεικτικά κάποιες βασικές της διακρίσεις και στη συνέχεια θα αναπτυχθεί κοινωνιολογικά στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης που χαρακτήρισε την Ελλάδα κατά τον 21ο αιώνα. Εν συνεχεία, θα αναπτυχθεί το φαινόμενο του κρατικο-εταιρικού εγκλήματος, δίνοντας έμφαση στα χαρακτηριστικά και στις βασικές του διακρίσεις και ακολούθως θα υπογραμμιστεί ο ρόλος της διαφθοράς τόσο στην ανάπτυξή του όσο και διαμόρφωση ενός πλαισίου συμβίωσης μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας. Ακόμα, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις λειτουργίες της (υψηλής) διαφθοράς κατά τον Merton, καθώς και στη λειτουργία της «πολιτικής μηχανής». Στην επόμενη ενότητα, θα προσεγγιστεί το φαινόμενο της επιλεκτικότητας του συστήματος υπέρ των εγκλημάτων των ισχυρών τόσο στο πλαίσιο της νομοθέτησης όσο και στο πλαίσιο εφαρμογής των νόμων, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία του φαινομένου του «lobbying» και του ρόλου των ΜΜΕ στην εδραίωση της επιλεκτικότητας αυτής. Ακολούθως, θα αναπτυχθούν οι περιπτώσεις της Novartis και του ΟΠΕΚΕΠΕ, ανάλυση από την οποία θα αναδυθεί ο ρόλος της διαφθοράς στην ανάπτυξη της εγκληματικής συνύπαρξης μεταξύ κράτους και εταιρειών καθώς και η επιλεκτικότητα του συστήματος. Στη συνέχεια, ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στις ποινικές προσπάθειες αντιμετώπισης των εγκληματικών αυτών συμπεριφορών κυρίως μέσα από την τυποποίηση μορφών διαφθοράς, τα προβλήματα που ανακύπτουν στη δίωξη των εγκλημάτων αυτών στην πράξη και οι δικονομικοί μηχανισμοί αντιμετώπισής τους πχ ειδικές ανακριτικές πράξεις κ.ά. και ακολούθως θα επισημανθούν οι εξωποινικές πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται στην κατεύθυνση αυτή με χαρακτηριστικότερα παραδείγματα τις διοικητικές κυρώσεις, τις ανεξάρτητες αρχές και το θεσμό των προστατευόμενων μαρτύρων. Κλείνοντας, θα γίνει μία κριτική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των αναφερόμενων εθνικών και διεθνών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση των φαινομένων της διαφθοράς και του κρατικο-εταιρικού εγκλήματος και θα υπογραμμιστούν κάποιες προτάσεις για τη βελτίωση τόσο του νομοθετικού όσο και του θεσμικού πλαισίου αντιμετώπισης των εγκληματικών αυτών συμπεριφορών με σκοπό την ενίσχυση των όρων της δημοκρατικής λειτουργίας της κοινωνίας και την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

This master thesis examines the development of the criminal phenomena of corruption and state-corporate crime in Greece during the 21st century, with particular emphasis on the selective nature of the criminal justice system in favor of these criminal behaviors and the response to them, as manifested at both the criminal and extra-criminal levels. Initially, the criminal categories of corruption and state-corporate crime will be explored through the lens of a critical challenge to traditional criminological theories. In this context, the crime of corruption will be approached conceptually, highlighting its principal forms and classifications, and will then be analyzed sociologically within the framework of the economic crisis that characterized Greece in the 21st century. Subsequently, the phenomenon of state-corporate crime will be explored, with particular emphasis on its defining characteristics and principal typologies, and subsequently the role of corruption in both its development and the formation of a framework of coexistence between legality and illegality will be highlighted. Furthermore, particular emphasis will be placed on the functions of (high) corruption according to Merton, as well as on the functioning of the “political machine.” In the next section, we will examine the phenomenon of the criminal system’s selectivity in favor of crimes committed by the powerful, both in the context of lawmaking and in the context of law enforcement, while also highlighting the significance of the phenomenon of “lobbying” and the role of the media in reinforcing this selectivity. Next, the cases of Novartis and OPEKEPE will be examined, an analysis from which the role of corruption in the development of the criminal collusion between the state and corporations, as well as the selectivity of the system, will emerge. Subsequently, particular emphasis will be placed on criminal law efforts to address these criminal behaviors, primarily through the standardization of forms of corruption, the challenges encountered in prosecuting these crimes in practice, and the procedural mechanisms for addressing them, such as special investigative measures, etc. and subsequently, extra-criminal initiatives developed in this direction will be highlighted, with the most notable examples being administrative sanctions, independent authorities, and the institution of protected witnesses. In conclusion, a critical assessment will be made of the effectiveness of the aforementioned national and international initiatives aimed at combating corruption and state-corporate crime, and certain proposals will be highlighted for improving both the legislative and institutional frameworks for addressing these criminal behaviors, with the aim of strengthening the conditions for the democratic functioning of society and the protection of individual rights.