Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κυριότερη αιτία θνησιμότητας παγκοσμίως και συνιστούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα δημόσιας υγείας. Η ανάπτυξη και η εξέλιξή τους είναι αποτέλεσμα πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ γενετικών, μοριακών και περιβαλλοντικών παραγόντων, οι οποίοι οδηγούν σε διαταραχή της αγγειακής και καρδιακής ομοιόστασης. Η κατανόηση των παθοβιοχημικών μηχανισμών που διέπουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελεί βασική προϋπόθεση για την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική θεραπεία των ασθενειών. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνηση της μοριακής βάσης των σημαντικότερων καρδιαγγειακών νοσημάτων, με έμφαση στους παθοβιοχημικούς μηχανισμούς, στους κλινικούς βιοδείκτες και στις σύγχρονες φαρμακευτικές προσεγγίσεις.

Αρχικά παρουσιάζονται συνοπτικά η ανατομία και η φυσιολογία του καρδιαγγειακού συστήματος, καθώς και οι βασικές κυτταρικές και μοριακές διεργασίες που διασφαλίζουν τη φυσιολογική λειτουργία της καρδιάς και των αγγείων. Στη συνέχεια, αναλύεται ο ρόλος της ιδιοπαθούς υπέρτασης ως θεμελιώδους παθοφυσιολογικού υποστρώματος των καρδιαγγειακών παθήσεων. Ακολουθεί, η εκτενής μελέτη της στεφανιαίας νόσου και του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, με ιδιαίτερη έμφαση στους μηχανισμούς της αθηροσκλήρωσης, της ισχαιμικής βλάβης και της επαναδιαμόρφωσης του μυοκαρδίου. Επιπλέον, εξετάζεται η καρδιακή ανεπάρκεια, αναλύοντας τις διαταραχές της νευροορμονικής ενεργοποίησης, της ενεργειακής ομοιόστασης, της μιτοχονδριακής λειτουργίας και της κυτταρικής επιβίωσης. Παράλληλα, αναλύεται η παθοβιοχημεία της αγγειακής εγκεφαλικής νόσου, με έμφαση στους μηχανισμούς της εγκεφαλικής ισχαιμίας, της εξιτοτοξικότητας και της νευροφλεγμονής. Για κάθε νόσημα γίνεται αναφορά στους καθιερωμένους και αναδυόμενους βιοδείκτες που χρησιμοποιούνται στη διάγνωση, στην εκτίμηση του κινδύνου και στην παρακολούθηση της νόσου, καθώς και στις σύγχρονες φαρμακολογικές στρατηγικές που στοχεύουν στους υποκείμενους μοριακούς μηχανισμούς.

Τέλος, παρουσιάζονται οι σύγχρονες τάσεις της καρδιαγγειακής ιατρικής, συμπεριλαμβανομένων της εξατομικευμένης ιατρικής, των νέων βιοδεικτών και των καινοτόμων θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Cardiovascular diseases constitute the leading cause of mortality worldwide and represent one of the most significant public health challenges. Their development and progression result from complex interactions among genetic, molecular, and environmental factors that ultimately disrupt vascular and cardiac homeostasis. Understanding the pathobiochemical mechanisms underlying cardiovascular diseases is essential for the early diagnosis and effective treatment of these disorders. The aim of the present diploma thesis is to investigate the molecular basis of the most important cardiovascular diseases, with particular emphasis on pathobiochemical mechanisms, clinical biomarkers, and contemporary pharmacological approaches.

Initially, an overview of the anatomy and physiology of the cardiovascular system is provided, along with the fundamental cellular and molecular processes that ensure the normal function of the heart and blood vessels. Subsequently, the role of essential hypertension as a fundamental pathophysiological substrate for cardiovascular diseases is analyzed. This is followed by an extensive examination of coronary artery disease and acute myocardial infarction, with special emphasis on the mechanisms of atherosclerosis, ischemic injury, and myocardial remodeling.

Furthermore, heart failure is discussed, focusing on disturbances in neurohormonal activation, energy homeostasis, mitochondrial function, and cardiomyocyte survival. In parallel, the pathobiochemistry of cerebrovascular disease is examined, highlighting the mechanisms of cerebral ischemia, excitotoxicity, and neuroinflammation. For each disease entity, established and emerging biomarkers used for diagnosis, risk assessment, and disease monitoring are presented, together with current pharmacological strategies targeting the underlying molecular mechanisms.

Finally, contemporary trends in cardiovascular medicine are discussed, including personalized medicine, novel biomarkers, and innovative therapeutic approaches.