Η αθηροσκλήρωση αποτελεί μια χρόνια φλεγμονώδη καρδιαγγειακή νόσο και μια από τις βασικότερες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Χαρακτηρίζεται από τη συσσώρευση λιπιδίων στο αγγειακό τοίχωμα και την ενεργοποίηση φλεγμονωδών μηχανισμών που οδηγούν τον σχηματισμό και την εξέλιξη αθηροσκληρωτικών πλακών. Η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία, το οξειδωτικό στρες, η συσσώρευση οξειδωμένης LDL χοληστερόλης και η αυξημένη παραγωγή κυτταροκινών και χημειοκινών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου. Στην παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση παρουσιάζονται οι κυριότεροι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί της αθηροσκλήρωσης, με έμφαση στις πρόσφατες ερευνητικές εξελίξεις. Ειδικότερα, αναλύεται η εξέλιξη των αθηροσκληρωτικών βλαβών από τα πρώιμα μέχρι τα προχωρημένα στάδια, ενώ παράλληλα εξετάζονται οι σημαντικότεροι βιοδείκτες που σχετίζονται με τη διάγνωση, την πρόγνωση και την εξέλιξη της νόσου. Επιπλέον, παρουσιάζονται οι καθιερωμένες και οι νεότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις που στοχεύουν τους συγκεκριμένους βιοδείκτες με στόχο τη βελτίωση της κλινικής αντιμετώπισης των ασθενών. Τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα αναδεικνύουν τη σημασία της ταυτοποίησης των αξιόπιστων βιοδεικτών και θεραπευτικών στόχων για την έγκαιρη διάγνωση, την ακριβέστερη εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου και την εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών στρατηγικών. Τέλος, συζητούνται η κλινική σημασία των πρόσφατων ευρημάτων και οι προοπτικές μελλοντικής έρευνας στον τομέα της αθηροσκλήρωσης.

Atherosclerosis is a chronic inflammatory cardiovascular disease and one of the leading causes of morbidity and mortality worldwide. It is characterized by the accumulation of lipids within the arterial wall and the activation of inflammatory mechanisms that promote the formation and progression of atherosclerotic plaques. Endothelial dysfunction, oxidative stress, the accumulation of oxidized low-density lipoprotein (oxLDL) cholesterol, and the increased production of cytokines and chemokines play a pivotal role in the initiation and progression of the disease.The present literature review outlines the principal pathophysiological mechanisms underlying atherosclerosis, with particular emphasis on recent research advances. Specifically, it discusses the progression of atherosclerotic lesions from the early to the advanced stages, while also examining the most important biomarkers associated with the diagnosis, prognosis, and progression of the disease. Furthermore, both established and emerging therapeutic approaches targeting these specific biomarkers are presented, with the aim of improving the clinical management of patients. Recent research findings highlight the importance of identifying reliable biomarkers and therapeutic targets for the early diagnosis of atherosclerosis, more accurate cardiovascular risk assessment, and the implementation of personalized therapeutic strategies. Finally, the clinical significance of these recent findings and the future perspectives for research in the field of atherosclerosis are discussed.