Η παρούσα διπλωματική εργασία, με τίτλο «Φιλοσοφία, Εικαστική Τέχνη και Νευροποικιλότητα: Η ΔΕΠΥ ως παράδειγμα ετερότητας στην Αισθητική Πρόσληψη», εξετάζει και προσεγγίζει τη ΔΕΠΥ ως μορφή νευροδιαφορετικής ετερότητας, η οποία αμφισβητεί τις κυρίαρχες πεποιθήσεις περί κανονικότητας στην προσοχή, στην μάθηση και στην αισθητική εμπειρία. Εστιάζει στο πώς τα άτομα με ΔΕΠΥ προσλαμβάνουν, βιώνουν και συνδιαλέγονται με τα εικαστικά έργα, καθώς και στο πώς η εικαστική πράξη μπορεί να λειτουργήσει ως πεδίο αναγνώρισης, παραδοχής και ενδυνάμωσης της ετερότητας.

Σε φιλοσοφικό και θεωρητικό επίπεδο, η εργασία εδράζεται στη φαινομενολογία της αντίληψης και του σώματος, στις έννοιες της ετερότητας και της ευθύνης προς τον Άλλο, στις κριτικές προσεγγίσεις της κανονικότητας, καθώς και στη σύγχρονη φιλοσοφία της εκπαίδευσης και την κριτική παιδαγωγική, οι οποίες αναδεικνύουν τη νευροποικιλότητα, ως ζητούμενο δικαιοσύνης και δημοκρατικής εκπαίδευσης. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΔΕΠΥ δεν αντιμετωπίζεται ως ατομική ανεπάρκεια, αλλά ως ιδιαίτερος τρόπος σχέσης με τον κόσμο, που φανερώνεται έντονα στο αισθητικό και παιδαγωγικό πεδίο. Παράλληλα, αξιοποιούνται σύγχρονες προσεγγίσεις της νευροποικιλότητας και βιβλιογραφία για τη ΔΕΠΥ, καθώς και έρευνες που αφορούν την τέχνη, την art therapy (θεραπεία μέσω εικαστικών τεχνών) και την αισθητική εμπλοκή ατόμων με ΔΕΠΥ. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στη ζωγραφική, ως ιδιαίτερη μορφή μέσα στο ευρύτερο πεδίο των εικαστικών τεχνών.

Μεθοδολογικά, η εργασία είναι θεωρητική- βιβλιογραφική. Εδράζεται στην κριτική μελέτη φιλοσοφικών, παιδαγωγικών και επιστημονικών κειμένων, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός πλαισίου που επιτρέπει να νοηματοδοτούμε τη ΔΕΠΥ ως συνθήκη ετερότητας στην αισθητική πρόσληψη και στην εικαστική εκπαίδευση. Η ανάλυση επικεντρώνεται αφενός στις έννοιες της αντίληψης, του σώματος, της συγκέντρωσης και της ετερότητας, και αφετέρου στις πρακτικές και τους λόγους που διαμορφώνουν την εκπαιδευτική εμπειρία των νευροδιαφορετικών μαθητών.

Τα βασικά συμπεράσματα καταδεικνύουν ότι η τέχνη της ζωγραφικής και η αισθητική πρόσληψη δύνανται να λειτουργήσουν ως προνομιακό πεδίο, όπου η εμπειρία της ΔΕΠΥ καθίσταται ορατή, σεβαστή και μπορεί να ιδωθεί ως πηγή δημιουργικής δυναμικής. Μέσα από την εικαστική αγωγή διανοίγεται χώρος και παρέχονται ευκαιρίες για σωματική κίνηση, ανταπόκριση σε έντονα αισθητηριακά ερεθίσματα και ανάπτυξη σχέσεων εντός της σχολικής τάξης, βοηθώντας να ξεπεραστούν στενά κανονιστικά πρότυπα και ανοίγοντας δρόμους για μια παιδαγωγική που αναγνωρίζει τη νευροποικιλότητα ως πηγή γνώσης, δημιουργικότητας και δημοκρατικής συμμετοχής.

This master’s thesis, entitled «Philosophy, Visual Art and Neurodiversity: ADHD as an Example of Otherness in Aesthetic Perception», examines ADHD as a form of neurodivergent otherness that challenges dominant beliefs about normality in attention, learning, and aesthetic experience. It focuses on how people with ADHD perceive, experience, and engage with visual artworks, as well as on how visual arts practice can function as a field of recognition, acceptance and empowerment of otherness.

At a philosophical and theoretical level, the thesis is grounded in the phenomenology of perception and embodiment, in concepts of otherness and responsibility towards the Other, in critical approaches to normality and disability, and in contemporary philosophy of education and critical pedagogy, which highlight neurodiversity as a matter of justice and democratic education. In this context, ADHD is not treated as an individual deficit, but as a particular way of relating to the world that becomes especially visible in aesthetic and pedagogical settings. In parallel, the study draws on contemporary approaches to neurodiversity and on literature on ADHD, as well as on research concerning art, art therapy (therapy through visual arts) and the aesthetic engagement of people with ADHD. This thesis focuses on painting as a distinct form within the broader field of the visual arts.

Methodologically, the thesis is theoretical and literature‑ based. It is based on the critical study of philosophical, educational and scientific texts, with the aim of developing a framework that allows ADHD to be understood as a condition of otherness in aesthetic perception and in visual arts education. The analysis focuses, on the one hand, on the concepts of perception, body, attention and otherness and, on the other hand, on the practices and discourses that shape the educational experience of neurodivergent students.

The main conclusions indicate that painting as an art form and aesthetic perception can function as a privileged field where the experience of ADHD becomes visible, respected and can be seen as a source of creative potential. Through art education, space is opened up and opportunities are provided for bodily movement, for responding to intense sensory stimuli and for the development of relationships within the classroom, helping to overcome narrow normative standards and paving the way for a pedagogy that recognises neurodiversity as a source of knowledge, creativity and democratic participation.