Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη συγκριτική εγκληματολογική ανάλυση του οργανωμένου εγκλήματος στην Ελλάδα και στην Ιταλία κατά την περίοδο 2015-2025, απαντώντας σε τρία ερευνητικά ερωτήματα: τις βασικές δομικές και λειτουργικές μεταβολές των εγκληματικών οργανώσεων στις δύο χώρες, τις κοινές τάσεις και τις διαφοροποιήσεις μεταξύ τους καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις επηρέασαν τις στρατηγικές τους.

Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται σε δευτερογενή ανάλυση θεσμικών εκθέσεων, της Direzione InvestigativaAntimafia (DIA), της Ελληνικής Αστυνομίας και της Europol, επιστημονικών βιβλίων, ακαδημαϊκών μελετών και δημοσιευμάτων του Τύπου.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν θεμελιώδη δομική ασυμμετρία. Oι ιταλικές μαφίες διαθέτουν σταθερή ιεραρχική οργάνωση με οικογενειακή βάση, βαθιά κοινωνική νομιμοποίηση και παγκόσμια εμβέλεια, ενώ το ελληνικό οργανωμένο έγκλημα χαρακτηρίζεται από ρευστότητα, αμιγώς κερδοσκοπικό προσανατολισμό και κυρίως τοπική εμβέλεια. Παρά τις δομικές διαφορές, εντοπίστηκαν τρεις κοινές τάσεις: διείσδυση στη νόμιμη οικονομία μέσω νομιμοποίησης εσόδων και δημοσίων συμβάσεων, διαφθορά ως δομικός διευκολυντής και βία ως εργαλείο ελέγχου αγορών. Οι βασικές διαφοροποιήσεις αφορούν την κοινωνική νομιμοποίηση, τη δομή και το θεσμικό πλαίσιο, με την Ιταλία να διαθέτει εξειδικευμένη αντιμαφιόζικη νομοθεσία από το 1982 και τη DIA από το 1991, έναντι της ΔΑΟΕ που ιδρύθηκε μόλις το 2024. Τέλος, οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, μεταναστευτικές ροές, πανδημία COVID-19, πράσινη ανάπτυξη και ψηφιοποίηση, αναδιαμόρφωσαν τις εγκληματικές στρατηγικές και στις δύο χώρες, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες εκμετάλλευσης.

The thesis examines a comparative criminological analysis of organized crime in Greece and Italy during the period 2015-2025, addressing three research questions: the fundamental structural and operational changes in criminal organizations in the two countries, the common trends and differences between them, as well as how socioeconomic developments influenced their strategies.

The methodological approach is based on a secondary analysis of institutional reports from the Direzione Investigativa Antimafia (DIA), the Greek Police, and Europol, as well as scholarly books, academic studies and press publications.

The findings reveal a fundamental structural asymmetry. Italian mafias possess a stable, family-based hierarchical organization, deep social legitimacy, and global reach, while Greek organized crime is characterized by fluidity, a purely profit-driven orientation, and a primarily local reach. Despite these structural differences, three common trends were identified: infiltration of the legitimate economy through money laundering and public contracts, corruption as a structural facilitator, and violence as a tool for market control. The key differences concern social legitimacy, structure, and the institutional framework, with Italy having specialized anti-mafia legislation since 1982 and the DIA since 1991, compared to the DAOE, which was established as recently as 2024. Finally, socioeconomic developments, migration flows, the COVID-19 pandemic, green growth, and digitalization have reshaped criminal strategies in both countries, creating new opportunities for exploitation.