Το άρρητο των αρχαίων ερειπίων: οντολογική ανάγνωση στη φιλοσοφία θανάτου του Maurice Blanchot

The ineffable of ancient ruins: An ontological reading through Maurice Blanchot's philosophy of death (english)

  1. MSc thesis
  2. ΑΝΝΑ ΜΙΧΕΛΗ
  3. Φιλοσοφία και Τέχνες (ΦΙΤ)
  4. 19 July 2026
  5. Ελληνικά
  6. 90
  7. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΔΑΚΡΟΤΣΗΣ
  8. ΠΕΤΡΟΥ ΑΛΕΞΙΟΣ
  9. Αρχαίο ερείπιο, οντολογία, Maurice Blanchot, άρρητο, λογοτεχνία, θάνατος, απουσία, οριακή εμπειρία
  10. ΦΙΤ 50
  11. -
  12. 43
  13. 47
  14. -
    • Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τα αρχαία ερείπια ως οντολογικούς τόπους όπου η παρουσία και η απουσία, η μνήμη και η λήθη, η υλικότητα και το άρρητο συνυπάρχουν σε μια διαρκή κατάσταση νοηματικής εκκρεμότητας. Βασικός σκοπός της είναι να αναδείξει ότι το αρχαίο ερείπιο δεν αποτελεί αποκλειστικά αντικείμενο αρχαιολογικής ή αισθητικής θεώρησης, αλλά μπορεί να προσεγγιστεί ως ιδιαίτερη μορφή φιλοσοφικής εμπειρίας και ως πεδίο παραγωγής νοήματος.
         Η έρευνα θεμελιώνεται στη φιλοσοφική και λογοτεχνική σκέψη του Maurice Blanchot, εστιάζοντας κυρίως στις έννοιες του θανάτου, του αρρήτου, της σιωπής, της μνήμης και του ίχνους. Οι έννοιες αυτές λειτουργούν ως ερμηνευτικά εργαλεία για την ανάγνωση των αρχαίων ερειπίων, επιτρέποντας την κατανόησή τους ως υλικών μορφών στις οποίες η απουσία δεν εκλαμβάνεται ως έλλειψη αλλά ως ενεργός τρόπος παρουσίας. Η εργασία υποστηρίζει ότι η μπλανσονική φιλοσοφία προσφέρει ένα γόνιμο θεωρητικό πλαίσιο για την επανανοηματοδότηση της αρχαιολογικής εμπειρίας, μετατοπίζοντας το ενδιαφέρον από την ανασύσταση του παρελθόντος στη διερεύνηση της οντολογικής συνθήκης του ερειπίου.
        Μεθοδολογικά, η μελέτη ακολουθεί ερμηνευτική και εννοιολογική προσέγγιση, συνδυάζοντας τη φιλοσοφική ανάλυση του έργου του Blanchot με την ανάγνωση της αρχαιολογικής ύλης. Η θεωρητική προβληματική εφαρμόζεται στην περίπτωση της αρχαίας Δήλου, όπου επιλεγμένα μνημεία προσεγγίζονται ως «υπολείμματα παρουσίας» και ως τόποι στους οποίους η φθορά, η χρονικότητα και η σιωπή συγκροτούν ένα ιδιαίτερο πεδίο φιλοσοφικής εμπειρίας.
        Η εργασία καταλήγει ότι η συνάντηση φιλοσοφίας, λογοτεχνίας και αρχαιολογίας επιτρέπει τη διαμόρφωση ενός νέου ερμηνευτικού σχήματος για την κατανόηση των αρχαίων ερειπίων. Υπό αυτή την προοπτική, το ερείπιο αναδεικνύεται όχι ως παθητικό κατάλοιπο του παρελθόντος αλλά ως ενεργός τόπος όπου το άρρητο, η μνήμη, η απουσία και η υλικότητα συμπλέκονται, ανοίγοντας νέες δυνατότητες φιλοσοφικής και αρχαιολογικής ερμηνείας.

    • This master's thesis investigates ancient ruins as ontological sites where presence and absence, memory and oblivion, materiality and the ineffable converge within a condition of perpetual semantic indeterminacy. Its principal objective is to demonstrate that the ancient ruin should not be understood solely as an archaeological remnant or an aesthetic object, but rather as a privileged locus of philosophical experience and a dynamic field for the production of meaning.
        The study is grounded in the philosophical and literary thought of Maurice Blanchot, with particular emphasis on his concepts of death, the ineffable (l'indicible), silence, memory, and the trace. These notions constitute the interpretative framework through which ancient ruins are approached as material configurations in which absence does not signify negation but operates as an active mode of presence. The thesis argues that Blanchot's philosophy provides a fertile conceptual foundation for rethinking archaeological experience by shifting the focus from the reconstruction of the past to the ontological condition of the ruin itself.
        Methodologically, the research adopts a hermeneutic and conceptual approach, combining a close reading of Blanchot's philosophical writings with an interpretative analysis of archaeological materiality. This theoretical framework is subsequently applied to the archaeological landscape of ancient Delos, where selected monuments are examined as "residual presences" and as spaces in which decay, temporality, and silence configure a distinctive mode of philosophical experience.
        The study concludes that the intersection of philosophy, literary theory, and archaeology enables the formulation of a novel interpretative paradigm for understanding ancient ruins. From this perspective, the ruin emerges not as a passive vestige of the past but as an active ontological site in which the ineffable, memory, absence, and materiality remain in continuous dialogue, opening new possibilities for both philosophical reflection and archaeological interpretation.

  15. Hellenic Open University
  16. Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 4.0 Διεθνές