Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει τη διαχρονική πορεία της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από βενζόλιο (C₆H₆) στην Ελλάδα, εστιάζοντας στη συγκριτική αξιολόγηση επτά στρατηγικών σταθμών μέτρησης του εθνικού δικτύου. Το βενζόλιο αποτελεί έναν ρύπο ιδιαίτερης βαρύτητας, λόγω της αποδεδειγμένης τοξικότητάς του και της καρκινογόνου δράσης του, καθιστώντας την παρακολούθησή του από το Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΔΠΑΡ) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) επιβεβλημένη για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Ο σκοπός της μελέτης είναι η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και κοινωνικο-οικονομικών παραγόντων που επηρεάζουν τη συγκέντρωση βενζολίου και η εκτίμηση του καρκινικού κινδύνου για τον πληθυσμό. Η καινοτομία της εργασίας έγκειται στη χρήση μίας πλήρους εικοσαετούς σειράς δεδομένων (2004-2024) από τον κυκλοφοριακό σταθμό της οδού Πατησίων (Αθήνα), η οποία συνδυάζεται με ταυτόχρονη συγκριτική ανάλυση των σταθμών Πειραιά, Ελευσίνας, Αγίας Σοφίας (Θεσσαλονίκη), Κορδελιού (Θεσσαλονίκη), Σίνδου (Θεσσαλονίκη) και Πάτρας για την περίοδο 2016-2024. Η μεθοδολογία βασίστηκε στη στατιστική επεξεργασία πρωτογενών δεδομένων, με την εφαρμογή της τεχνικής του κινητού μέσου όρου 365 ημερών για την απομόνωση των μακροπρόθεσμων τάσεων στον σταθμό της Πατησίων, όπου η πληρότητα των μετρήσεων υπερέβη το 90% στην πλειονότητα των ετών.

Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν σαφή πορεία βελτίωσης του αστικού ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος. Στην οδό Πατησίων, η μέση ετήσια τιμή υποχώρησε από το ιστορικό μέγιστο των 7,58 μg/m³ (2004) στα 4,13 μg/m³ (2024), σημειώνοντας συνολική πτώση 45,5%. Η μελέτη εντοπίζει περιόδους συστηματικής υπέρβασης του θεσμοθετημένου ορίου των 5 μg/m³ (2004-2009 και 2015-2018), ενώ από το 2019 και έπειτα καταγράφεται πλήρης συμμόρφωση. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η επίδραση της πανδημίας COVID-19 το 2020, η οποία οδήγησε σε δραστική μείωση των ρύπων (έως 27,8% στον Πειραιά). Ωστόσο, η πρόσφατη τριετία (2022-2024) χαρακτηρίζεται από τάση ανάκαμψης των συγκεντρώσεων, με τον σταθμό του Πειραιά να καταγράφει αύξηση 43,2%.

Συμπερασματικά, η εργασία καταδεικνύει ότι, ενώ οι ακραίες τιμές έχουν περιοριστεί και οι ώρες αιχμής στην Πατησίων έχουν μειωθεί κατά 69,5%, οι κεντρικοί κυκλοφοριακοί σταθμοί παραμένουν σε ανησυχητικά επίπεδα, κοντά στο όριο ασφαλείας. Η μελέτη ολοκληρώνεται με τον ποσοτικό προσδιορισμό του καρκινικού κινδύνου (ILCR), υπογραμμίζοντας την ανάγκη για συνεχή επιτήρηση και εφαρμογή στοχευμένων περιβαλλοντικών πολιτικών στα μεγάλα αστικά κέντρα.

This master’s thesis investigates the long-term trends of atmospheric pollution caused by benzene (C₆H₆) in Greece, focusing on a comparative assessment of seven strategic monitoring stations within the national network. Benzene is a pollutant of significant concern due to its proven toxicity and carcinogenic potential, making its monitoring by the National Air Pollution Monitoring Network (NAPMN) under the Ministry of Environment and Energy (MINENV) essential for public health protection.

The primary objective of this study is to evaluate environmental trends and socioeconomical norms and estimate the associated cancer risk for the population. The innovation of this research lies in the utilization of a complete twenty-year data series (2004-2024) from the traffic station on Patission Street (Athens), combined with a contemporary comparative analysis of the Piraeus, Elefsina, Agia Sofia (Thessaloniki), Kordelio (Thessaloniki), Sindos (Thessaloniki) and Patras stations for the period 2016-2024. The methodology involved the statistical processing of primary data, applying the 365-day moving average technique to isolate long-term trends at the Patission station, where data capture exceeded 90% for the majority of the years studied.

The results demonstrate a clear trajectory of improvement in the urban atmospheric environment. At the Patission station, the mean annual concentration declined from a historical peak of 7.58 μg/m³ (2004) to 4.13 μg/m³ (2024), marking an overall reduction of 45.5%. The study identifies periods of systematic exceedance of the legislative limit of 5 μg/m³ (2004-2009 and 2015-2018), while full compliance has been observed from 2019 onwards. A particularly significant impact was noted during the COVID-19 pandemic in 2020, which led to a drastic reduction in pollutants (up to 27.8% in Piraeus). However, the recent three-year period (2022-2024) is characterized by a recovery trend in concentrations, with the Piraeus station recording an increase of 43.2%.

In conclusion, the thesis demonstrates that while extreme values have been mitigated and peak hours at Patission have decreased by 69.5%, central traffic stations remain in concerning proximity to the safety limit. The study concludes with a quantitative determination of the Incremental Lifetime Cancer Risk (ILCR), highlighting the necessity for continuous surveillance and the implementation of targeted environmental policies in Greece's major urban centers.