Η σύγχρονη βιβλική έρευνα τις τελευταίες δεκαετίες αξιοποιεί πληθώρα διεπιστημονικών θεωριών στη διερεύνηση των κειμένων της Καινής Διαθήκης. Με την προσέγγιση των κείμενων αυτών, όχι απλά από ιστορική και θεολογική σκοπιά αλλά και ως το αποτέλεσμα των κοινωνικών διεργασιών της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας, προκύπτουν πολύτιμες πληροφορίες για την αυτοσυνείδηση της πρώτης Εκκλησίας. Η παρούσα μελέτη επιχειρεί μία σύνθεση των θεωριών της κοινωνικής ταυτότητας (H. Tajfel και J. Turner), της θεωρίας της συλλογικής μνήμης (M. Halbwachs) και της θεωρίας της πολιτισμικής μνήμης (A. και J. Assmann). Οι θεωρίες αυτές μπορούν να λειτουργήσουν ως ερμηνευτικά εργαλεία, προσφέροντας μια νέα προοπτική προσέγγισης και κατανόησης της διαμόρφωσης της ταυτότητας της πρώιμης Εκκλησίας. Συγκεκριμένα, αντικείμενο της εργασίας αυτής είναι το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων το οποίο εξετάζεται υπό το πρίσμα των πιο πάνω θεωριών. Γίνεται προσπάθεια εντοπισμού των στοιχείων και των διαδικασιών εκείνων οι οποίες διαμόρφωσαν τη συλλογική μνήμη και την ταυτότητα της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας και οι οποίες συνέβαλαν στη σύνθεση αλλά και στη σταθεροποίηση της πολιτισμικής μνήμης και της ταυτότητας των σύγχρονων Χριστιανών. Αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο ο συγγραφέας καθορίζει αλλά και οριοθετεί την ταυτότητα της πρώιμης χριστιανικής κοινότητας, αυτής καθαυτής αλλά και σε σχέση με τις άλλες επικρατούσες θρησκευτικές ταυτότητες της εποχής. Παράλληλα, εντοπίζονται οι στρατηγικές οι οποίες χρησιμοποιούνται από τον συγγραφέα του έργου για τη διαμόρφωση της συλλογικής μνήμης της Εκκλησίας. Αυτές αφορούν στην επιλεκτική αφήγηση, την παρουσίαση ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος της Εκκλησίας, στην καθιέρωση της Ιερουσαλήμ ως ιερού τόπου μνήμης, στην προβολή μιας πρότυπα οργανωμένης χριστιανικής κοινότητας, αλλά και στη σκιαγράφηση πρότυπων χαρακτήρων προς μίμηση. Επίσης, αναδεικνύονται χαρακτηριστικά λειτουργικά σχήματα, τα οποία λειτούργησαν ως απαρχές της λειτουργικής ζωής της Εκκλησίας. Η εργασία ολοκληρώνεται με κριτική αποτίμηση της συγκεκριμένης εφαρμογής των θεωριών ταυτότητας και μνήμης, υπό το πρίσμα της Ορθόδοξης παράδοσης.

The modern biblical research has deployed numerous interdisciplinary theories in order to investigate New Testament texts. By approaching these texts not only from a historical and theological perspective, but also as the result of social processes in early Christian communities, valuable information can be extracted about the self-understanding of the early Church. This study attempts a synthesis of the theories of Social Identity (H. Tajfel and J. Turner), the theory of Collective memory (M. Halbwachs) and the theory of Cultural Memory (A. and J. Assmann). These theoretical schemes could function as hermeneutical tools, offering a new perspective on the formation of the Early Christian identity. More specifically, this study focuses on the Book of Acts, which is being investigated through the lens of the above theories. This, in order to identify the elements and the processes that contributed to the formation of the collective memory and identity of the first Christian community, which subsequently led to the shaping of the cultural memory and the modern Christian identity. The study underscores the way the writer defines early church’s identity and how he delimits this identity in relation to other religious identities of the era. At the same time, the memory strategies being used by the writer are analyzed, such as selective narration, the presentation of an idealized past of the Church, the establishment of Jerusalem as holy land for the Church, the projection of a model organized Christian community and the depiction of exemplary characters. Furthermore, the study highlights key liturgical forms which functioned as the foundations of Church’s liturgical life. The study concludes with a critical assessment of this specific implementation of identity and memory theories, in accordance with Orthodox tradition.