Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, η Ελλάδα κλήθηκε να αντιμετωπίσει το ζήτημα των μειονοτήτων που βρίσκονταν εντός των νέων και οριστικών πλέον συνόρων της. Δύο από αυτές, οι Σλαβόφωνοι της Μακεδονίας και οι μουσουλμάνοι Τσάμηδες της Ηπείρου, ενέπνεαν ιδιαίτερη ανησυχία στο ελληνικό κράτος, κυρίως λόγω της συμπαγούς παρουσίας τους σε παραμεθόριες περιοχές και, μάλιστα, σε άμεση γειτνίαση με «συγγενικά» κράτη. Μπορούσαν, επομένως, να αποτελέσουν όχημα αλυτρωτικών βλέψεων και να απειλήσουν την εθνική ασφάλεια. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση του ρόλου που διαδραμάτισε ο θεσμός της εκπαίδευσης ως μηχανισμός αφομοίωσης των πληθυσμών αυτών, με στόχο την εξασφάλιση της εθνικής ομοιογένειας. Το ελληνικό σχολείο όφειλε, κατά τις κρατικές αντιλήψεις, να καταστεί κέντρο «εθνικής εργασίας», να διαδώσει την ελληνική γλώσσα εξαλείφοντας τη γλωσσική ετερότητα, να μεταλαμπαδεύσει τα εθνικά ιδεώδη και να σφυρηλατήσει την εθνική συνείδηση. Το ζητούμενο της «εξελληνίσεως» καθόρισε την εκπαιδευτική πολιτική του ελληνικού κράτους απέναντι στους σλαβόφωνους πληθυσμούς της Μακεδονίας και στους Τσάμηδες. Για τους τελευταίους η αφομοιωτική προσπάθεια αντιμετώπιζε πρόσθετες δυσχέρειες, καθώς η ετερότητα αφορούσε και το θρήσκευμα. Επιπλέον, η εκπαιδευτική πολιτική, ενταγμένη στο πλαίσιο της γενικότερης μειονοτικής πολιτικής, επηρεαζόταν τόσο από τις εσωτερικές εξελίξεις όσο και από τις σχέσεις της Ελλάδας με τα γειτονικά κράτη. Μέχρι το 1936 υιοθετήθηκαν, σε γενικές γραμμές, «ήπιες» πρακτικές αφομοίωσης. Αντίθετα, το δικτατορικό καθεστώς του Μεταξά θα εφαρμόσει αυταρχική και βίαιη πολιτική απέναντι στις μειονότητες με κύριο στόχο την πάταξη της ετερογλωσσίας.

During the Interwar period, Greece was called upon to confront the issue of the minorities that found themselves within its new and now definitive borders. Two of these minorities—the Slavophones of Macedonia and the Muslim Chams of Epirus—caused particular concern to the Greek state, mainly because of their compact settlement in border regions but also due to their immediate proximity to “kindred” states. They could therefore serve as vehicles for irredentist aspirations and pose a threat to national security. The aim of the present study is to examine the role played by the institution of education as a mechanism for the assimilation of these populations, with the objective of ensuring national homogeneity. According to state perceptions, the Greek school was expected to become a centre of “national activity”, to disseminate the Greek language by eradicating linguistic diversity, to impart national ideals and to forge national consciousness. The objective of “hellenization” determined the educational policy of the Greek state towards the Slavophones of Macedonia and the Chams. For the latter, the process of assimilation faced additional difficulties, since distinctness also concerned religion. Moreover, as the educational policy was integrated into the framework of broader minority policy, it was influenced both by internal developments and by Greece’s relations with neighboring states. Until 1936, the practices of assimilation adopted were rather mild. By contrast, the dictatorial Metaxas regime implemented an authoritarian and violent policy towards minorities, with the primary aim of suppressing any other language beyond standard Greek.