Εγκληματολογικές και Ποινικές προσεγγίσεις της διαφθοράς, του οικονομικού και του οργανωμένου εγκλήματος.
61
4
Εγκλήματα των ισχυρών Διαφθορά, Οικονομικό και Οργανωμένο έγκλημα./ (επιμ), Βιδάλη, Ν. Κουλούρης, Χ. Παπαχαραλάμπους.
Η παγκοσμιοποίηση και η διασύνδεση των χρηματοπιστωτικών αγορών και οικονομιών, δημιούργησαν νέα δεδομένα που οδήγησαν σε αναθεώρηση της αντίληψης για τον έλεγχο και την τιμωρία του οικονομικού εγκλήματος. Πλέον, το οικονομικό έγκλημα επηρεάζει ευρύτερο κύκλο θυμάτων, και απαιτεί την ανάπτυξη νέων ρυθμίσεων και μηχανισμών ελέγχου και επιβολής κυρώσεων ιδιαίτερα έπειτα από την εισαγωγή και τη χρήση του διαδικτύου στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές. Η κατάργηση των συνόρων μέσω της τεχνολογικής εξέλιξης και της επέκτασης των ηλεκτρονικών συναλλαγών έδωσε τη δυνατότητα στο οικονομικό έγκλημα να διαχειρίζεται τεράστια ποσά, που επηρεάζουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Επιπλέον, προκαλεί οικονομικές και κοινωνικές βλάβες, και ένα ευρύ αριθμό θυμάτων, που συχνά αγνοούν τη θυματοποίησή τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η εγκληματολογία προσπαθεί να προσεγγίσει το οικονομικό έγκλημα μέσω των διαφόρων ν θεωριών. Αν και σαφής κοινά αποδεκτός ορισμός για το οικονομικό έγκλημα δεν υφίσταται, προκύπτει άμεση σύνδεσή του με τα εγκλήματα διαφθοράς. Υπό αυτό το πρίσμα, οι εθνικοί νομοθέτες και οι Διεθνείς Οργανισμοί προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν μέσω του ποινικού δικαίου. Σε εθνικό επίπεδο, το Ποινικό Δίκαιο, χωρίς επίσης να δίνει ένα σαφή ορισμό του οικονομικού εγκλήματος, προσπαθεί μέσα από τις διατάξεις του να αντιμετωπίσει εγκλήματα διαφθοράς και βασικά οικονομικά εγκλήματα.
Η παρούσα εργασία μελετά τον τρόπο με τον οποίο ο νέος Ποινικός Κώδικας με τις μετέπειτα μεταβολές του, ρυθμίζει το οικονομικό έγκλημα και τα εγκλήματα διαφθοράς. Προηγουμένως επιχειρείται μία σύντομη προσέγγιση του οικονομικού εγκλήματος υπό το πρίσμα διάφορων εγκληματολογικών θεωριών. Επιπλέον διερευνάται η σχέση των εγκλημάτων της διαφθοράς με τα οικονομικά εγκλήματα. Ακολούθως, παρουσιάζονται τα επιμέρους οικονομικά εγκλήματα που εντάσσονται στον Ποινικό Κώδικα. Ειδικότερα περιγράφονται τα εγκλήματα της δωροδοκίας/δωροληψίας, της απάτης, (κοινής, με υπολογιστή και ως προς τις επιχορηγήσεις), της απιστίας και της τοκογλυφίας. Αναλύονται ως προς το πληττόμενο έννομο αγαθό και παρουσιάζονται οι αρχικές διατάξεις του νέου Ποινικού Κώδικα. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι μεταβολές κατά την περίοδο που ακολούθησε και αναδεικνύεται η αμφισημία του νομοθέτη, ο οποίος αρχικά θεσπίζει μεταβολές που οδηγούν σε ηπιότερη ή «μηδενική» ποινική αντιμετώπιση και ακολούθως στρέφεται προς την αυστηροποίηση των ποινών. Τα κενά του δικαίου και οι μεταβατικές διατάξεις μεταξύ των μεταβολών ανέδειξαν σοβαρά προβλήματα καθώς ανεστάλησαν ποινικές διώξεις για εγκλήματα υψηλής διαφθοράς. Σε μία τέτοια συνθήκη, προέκυψαν προβληματισμοί σχετικά με το υπόβαθρο των μεταβολών. Είναι ανιχνεύσιμο εάν αυτές οι μεταβολές που οδηγούν σε ποινική ασυλία είναι προϊόν της βούλησης του νομοθέτη, ή υπαγορεύονται από συγκεκριμένα συμφέροντα που συνδέονται με σχέσεις διαπλοκής με τη νομοθετική εξουσία.
Globalization and the interconnectedness of financial markets and economies have created a new landscape that has led to a re-evaluation of the perception regarding the control and punishment of economic crime. Nowadays, economic crime affects a wider range of victims and necessitates the development of new regulations and enforcement mechanisms, particularly following the introduction and use of the internet in financial transactions. The dissolution of borders through technological advancement and the expansion of electronic transactions have enabled economic crime to manage vast sums of money that impact the financial sector. Furthermore, it causes economic and social harm to a broad number of victims, who are often unaware of their victimization. Within this context, criminology attempts to define it through various theories. Although a clear definition of economic crime does not exist, a direct link to crimes of corruption is evident. In this framework, Criminal Law and International Organizations strive to address it through criminal prosecution. At the national level, Criminal Law—similarly lacking a clear definition of economic crime—attempts through its provisions to combat corruption and fundamental economic offenses.
The present paper examines the manner in which the new Penal Code, along with its subsequent amendments, addresses economic crime and corruption. Following a brief approach through the lens of criminological theories, the relationship between economic crime and crimes of corruption is explored. Subsequently, specific economic crimes included in the Penal Code are presented. The crimes of bribery, fraud (common, computer-related, and subsidy fraud), breach of trust, and usury are described. These are analyzed in terms of the protected legal interest, presenting the original provisions of the new Penal Code and the changes that followed. The study highlights the legislator’s ambiguity, who initially established changes leading to more lenient criminal treatment and subsequently shifted towards stricter measures, similar to the levels of the pre-existing Penal Code. Legal loopholes, transitional provisions, and the legislator's vacillations in tackling economic crimes have highlighted serious issues, as criminal prosecutions for high-level corruption were suspended, and the Penal Code risks being transformed into a tool of impunity for the crimes of the powerful, at the expense of the principle of proportionality and the rule of law.
