Η παρούσα Διπλωματική Εργασία εξετάζει το ρόλο που διαδραματίζει η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) ως εργαλείο ελέγχου και επαλήθευσης ψευδών ειδήσεων στο σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, το οποίο χαρακτηρίζεται από τον τεράστιο όγκο ειδήσεων, την κυριαρχία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία παραγωγής και διαμοιρασμού του περιεχομένου.

Η έρευνα καταγράφει τα σύγχρονα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης και αποτυπώνει τις πρακτικές αξιοποίησής τους από τους επαγγελματίες ελεγκτές γεγονότων (fact-checkers), ενώ αξιολογεί την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία τους. Η μελέτη βασίζεται στην ποιοτική μεθοδολογία και υλοποιείται μέσω ημιδομημένων συνεντεύξεων με 11 επαγγελματίες ελεγκτές γεγονότων από την Ελλάδα, την Κύπρο και την Μάλτα.

Η θεματική ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι οι επαγγελματίες ελεγκτές γεγονότων χρησιμοποιούν ήδη εκτενώς εργαλεία ΤΝ σε ποικίλα στάδια της εργασιακής τους ρουτίνας, κυρίως σε χρονοβόρες και επαναλαμβανόμενες εργασίες όπως η συλλογή και η σύνοψη πληροφοριών, η μετάφραση και η ανίχνευση περιεχομένου προς έλεγχο. Αναγνωρίζουν την ταχύτητα και την αποδοτικότητα των εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, ωστόσο προβληματίζονται για τις αδυναμίες και τους περιορισμούς που εμπεριέχουν, ιδίως στις περιπτώσεις ερμηνείας και απόδοσης δύσκολων εννοιών αλλά και κατά τη διαδικασία επαλήθευσης οπτικοακουστικού υλικού. Παράλληλα με την αξιολόγηση των εργαλείων, οι συμμετέχοντες επισημαίνουν τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στη διαδικασία του fact-checking.

Συνολικά, η παρούσα μελέτη στοχεύει να συμβάλει στην κατανόηση της νέας πραγματικότητας που διαμορφώνεται με την εξέλιξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και τη δυναμική του fact-checking, αναδεικνύοντας τόσο τις ευκαιρίες όσο και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι και οι ελεγκτές γεγονότων στη «μάχη» κατά της παραπληροφόρησης και των ψευδών ειδήσεων.

This Master’s thesis examines the role of Artificial Intelligence in the process of verifying and fact-checking fake news in today’s digital media environment, which is dominated by the massive volume of information, the widespread use of social media and the active participation of citizens in content production and dissemination.

The study maps current Artificial Intelligence tools and documents how professional fact-checkers utilize them, while also assessing their effectiveness and reliability. It follows a qualitative methodology, implemented through semi-structured interviews with 11 professional fact-checkers from Greece, Cyprus and Malta.

Thematic analysis of the data shows that fact-checkers make extensive use of AI tools at various stages of their workflow, particularly for time-consuming and repetitive tasks such as information gathering and summarization, translation and content detection for verification. Fact-checkers acknowledge the speed and efficiency offered by AI tools, yet express concerns regarding their limitations, especially in cases requiring the interpretation of complex concepts or the verification of audiovisual material. Alongside the evaluation of these tools, participants emphasize the continued importance of the human factor in the fact-checking process.

Overall, this study aims to contribute to the understanding of the new reality shaped by the evolution of Artificial Intelligence and the emergence of fact-checking as a dynamic practice, highlighting both the opportunities and challenges faced by journalists and fact-checkers in the ongoing “fight” against misinformation and fake news.