Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανασκόπηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας αναφορικά με τη κλινική συσχέτιση μεταξύ του σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ (ΣΔτ2) και της οστεοπόρωσης, καθώς και των συνεπειών της ταυτόχρονης παρουσίας τους στον πληθυσμό της 3ης και 4ης ηλικίας. Η συλλογή των άρθρων που χρησιμοποιήθηκαν έγινε μέσω της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων PubMed, χρησιμοποιώντας τις λέξεις κλειδιά: «diabetes mellitus type 2», «osteoporosis», «third age» and fourth age».  Αποκλείσθηκαν δευτερογενείς μελέτες και επιλέχτηκαν άρθρα που δημοσιεύτηκαν την τελευταία 5ετία (2021 – 2025).  Από την μελέτη και σύνθεση των ερευνών, προέκυψαν πολλές και ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις που αφορούν τις εκατέρωθεν θεραπείες του ΣΔτ2 και της οστεοπόρωσης αντίστοιχα, και την ευεργετική δράση που δύνανται να έχουν κάποιες θεραπείες της μίας νόσου εις όφελος της άλλης. Επίσης παρουσιάστηκαν νέες τεχνικές που δύνανται μελλοντικά να εφαρμοστούν σε ευρεία κλίμακα για την έγκαιρη πρόβλεψη και διάγνωση της οστεοπόρωσης στους ηλικιωμένους διαβητικούς ασθενείς. Επιπλέον, αναδείχτηκε ο προστατευτικός ρόλος της αυξημένης συγκέντρωσης αιμοσφαιρίνης στην ποιότητα του οστού στους ηλικιωμένους άνδρες ασθενείς με ΣΔτ2, ο αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης οστεοπορωτικών καταγμάτων σε ηλικιωμένες γυναίκες με το ίδιο νόσημα σε σχέση με τον αντίστοιχο αντρικό πληθυσμό, καθώς και η ανατομική θέση της άρθρωσης του ισχίου και του εγγύς βραχιονίου οστού, ως των πιο κοινών περιοχών για πρωτοεμφανιζόμενα σημαντικά οστεοπορωτικά κατάγματα στους ηλικιωμένους διαβητικούς ασθενείς. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι ο ΣΔτ2, η παχυσαρκία και η COVID-19 νόσηση, ενδέχεται να μοιράζονται κοινούς φλεγμονώδεις και μεταβολικούς παθογενετικούς μηχανισμούς, οι οποίοι δρουν συνεργικά, οδηγώντας σε επιδείνωση της οστικής υγείας και, εν συνεχεία, στην ανάπτυξη οστεοπόρωσης στους ηλικιωμένους διαβητικούς ασθενείς. Συνολικά, παρατηρήθηκε μια πολυεπίπεδη συσχέτιση (ως προς την παθοφυσιολογία, την πρόγνωση, την αντιμετώπιση, κτλ.) μεταξύ του ΣΔτ2 και της οστεοπόρωσης στους ηλικιωμένους ασθενείς. Το αντικείμενο αυτό χρήζει μελλοντικά εκτενέστερης και ενδελεχούς έρευνας, ώστε να βελτιστοποιηθεί η πρόληψη και η θεραπεία των δύο νοσημάτων τόσο στον γενικό πληθυσμό, όσο και στην 3^η και 4^η ηλικία.

Λέξεις – Κλειδιά: 3^η ηλικία, 4^η ηλικία, οστεοπόρωση, σακχαρώδης διαβήτης

The aim of the present study was to review the existing literature regarding the clinical association between type 2 diabetes mellitus (T2DM) and osteoporosis, as well as the consequences of their concomitant presence in the population of the third and fourth age. The collection of articles was conducted through the PubMed database using the following keywords: “diabetes mellitus type 2”, “osteoporosis”, “third age”, “fourth age”. Secondary studies were excluded, and articles published within the last five years (2021–2025) were selected. The review and synthesis of the studies yielded several important observations regarding bidirectional therapeutic approaches for T2DM and osteoporosis, as well as the beneficial effects that certain treatments for one disease may have on the other. In addition, novel techniques were presented that could be applied on a large scale in the future to predict and diagnose osteoporosis in elderly diabetic patients. Furthermore, a protective effect of increased hemoglobin concentration on bone quality was identified in elderly male patients with T2DM, whereas an increased risk of osteoporotic fractures was observed in elderly women with T2DM compared with men. The anatomical sites of the hip joint and the proximal humerus were identified as the most common locations for initial osteoporotic fractures in elderly diabetic patients. Finally, it was found that T2DM, obesity, and COVID-19 infection may share common inflammatory and metabolic pathogenetic mechanisms that may act synergistically, leading to deterioration of bone health and, subsequently, to the development of osteoporosis in elderly diabetic patients. Overall, a multifaceted association (in terms of pathophysiology, prognosis, management, etc.) between T2DM and osteoporosis in elderly patients was observed. This field warrants more extensive and thorough future research to optimize the prevention and treatment of both diseases, both in the general population and particularly in the third and fourth ages.

Keywords: third age, fourth age, osteoporosis, diabetes mellitus