Στην παρούσα μελέτη διερευνάται η αξία των πολιτισμικών διαδρομών στην Κρήτη και συγκεκριμένα στην περίπτωση μελέτης της οροσειράς των Αστερουσίων Ορών. Για να τεθεί ένα σαφές πλαίσιο αναφέρονται αναλυτικά γεωγραφικά στοιχεία του νομού Ηρακλείου και αναλύεται εκτενώς η ιστορία της περιοχής από τις πρώτες αναφορές της ανθρώπινης παρουσίας φτάνοντας τους ιστορικούς χρόνους και τον 20^ο αιώνα. Προσεγγίζεται εκτενώς το θέμα των πολιτιστικών διαδρομών, ιστορικά  αλλά κυρίως στην αξία του δικτύου μονοπατιών και του πολιτισμού εν γένει, ως πυλώνες της πολιτιστικής και τουριστικής ανάπτυξης της τοπικής κοινωνίας. Η τοπική κοινωνία φυσικά έχει ανάγκη από βιωσιμότητα ιδιαίτερα στην τουριστική της ανάπτυξη. Γι’ αυτό προσεγγίζονται οι τρόποι συνύπαρξης και ανάπτυξης του πολιτισμού και του τουρισμού, κυρίως μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα, βιωματικά εργαστήρια. Αναγνωρίζεται ο ρόλος και η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, η οποία μέσω του βιώσιμου και εναλλακτικού τουρισμού συμμετέχει ισότιμα και όχι ως εξωτερικός παρατηρητής στην ανάπτυξη του τόπου τους. Κάποιες από αυτές τις προτάσεις που εκφράζονται εδώ έχουν τεθεί και στην πρόταση για την ένταξη της περιοχής των Αστερουσίων στο Δίκτυο περιοχών MaB της UNESCO το 2018, χωρίς όμως να έχουν εφαρμοστεί στην ολότητα τους. Στην παρούσα εργασία αναφέρονται νέες προτάσεις για την αξιοποίηση της περιοχής λαμβάνοντας υπόψιν και τις δυσκολίες που προκύπτουν.

The present study investigates the value of cultural routes in Crete, focusing specifically on the case study of the Asterousia Mountain Range. In order to establish a clear framework, the geographical characteristics of the Heraklion Prefecture are presented in detail, and the history of the area is thoroughly analyzed, from the earliest references to human presence through the historical times and up to the 20th century.

The topic of cultural routes is examined extensively, both from a historical perspective and, more importantly, in terms of the value of trail networks and culture in general, as key pillars of the cultural and tourism development of the local community. The local community, of course, has a strong need for sustainability, particularly in its tourism development.

For this reason, ways of coexistence and development between culture and tourism are explored, mainly through educational programs and experiential workshops, while the role and participation of the local community are recognized, as it now participates on an equal footing rather than as an external observer in the development of their region. Some of these proposals presented here were also included in the 2018 proposal for the inclusion of the Asterousia area in UNESCO’s Man and the Biosphere (MaB) Network; however, they have not been fully implemented.

This study also presents new proposals for the utilization of the area, taking into account the difficulties that arise.