Αναπαραστάσεις της αντισύλληψης στο Μεσοπόλεμο (1923-1940): μια ανάλυση περιοδικών και του φεμινιστικού λόγου της εποχής

Representations of Contraception in the Interwar Period (1923 - 1940): an analysis of magazines and the feminist discourse of the time (english)

  1. MSc thesis
  2. ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΝΤΖΑΘΑ
  3. Σπουδές φύλου: Μεθοδολογίες, θεωρίες, πολιτικές (ΦΥΛ)
  4. 7 March 2026
  5. Ελληνικά
  6. 71
  7. Δρ. Δήμητρα Τζανάκη
  8. Δρ. Δήμητρα Τζανάκη | Δρ. Μαίρη Λεοντσίνη
  9. Αντισύλληψη | Μεσοπόλεμος | Βιοπολιτική | Φεμινιστικός λόγος | Ευγονική
  10. ΦΥΛ52: Θεωρίες φύλων, σεξουαλικότητες και ταυτότητες
  11. 66
  12. 17
    • Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την αντισύλληψη στην Ελλάδα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου (1923-1940), προσεγγίζοντάς την όχι ως αμιγώς ιδιωτική πρακτική ή ως ουδέτερη ιατρική τεχνική, αλλά ως σύνθετο πεδίο λόγου, γνώσης και βιοπολιτικής ρύθμισης. Στόχος της έρευνας είναι να αναδείξει τους τρόπους με τους οποίους η αντισύλληψη συγκροτείται μέσα από επιστημονικές, πολιτικές και κοινωνικές αναπαραστάσεις, οι οποίες διασταυρώνονται με έμφυλες ιεραρχήσεις, υγιεινιστικές στοχεύσεις και ευγονικές λογικές διαχείρισης του πληθυσμού. Η εργασία βασίζεται στη γενεαλογική ανάλυση λόγου και εστιάζει στη μελέτη έντυπων πηγών της περιόδου, με πυρήνα εμπειρικής ανάλυσης τον περιοδικό φεμινιστικό και ιατρικό λόγο της περιόδου 1923-1936, ενώ το διάστημα έως το 1940 αξιοποιείται ως ευρύτερο ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο, όπως ιατρικά και υγιεινιστικά κείμενα, φεμινιστική αρθρογραφία και εκλαϊκευτικά δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν στον δημόσιο χώρο. Μέσα από την ανάλυση αυτή διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο η γυναικεία σεξουαλικότητα και η αναπαραγωγή μετατρέπονται σε αντικείμενα επιστημονικής επιτήρησης, ηθικοποίησης και κοινωνικής ρύθμισης, ενώ παράλληλα συγκροτούνται κανονιστικά πρότυπα «ορθής» μητρότητας και κοινωνικά αποδεκτής θηλυκότητας. Τα ευρήματα της έρευνας καταδεικνύουν ότι η αντισύλληψη λειτουργεί ως κομβικό σημείο σύμπραξης βιοπολιτικών και εθνικών στρατηγικών, στο πλαίσιο των οποίων η ρύθμιση της
      γονιμότητας συνδέεται με αφηγήματα κοινωνικής εξυγίανσης, εθνικής ανασυγκρότησης, πληθυσμιακής «βελτίωσης» και εξημέρωσης σύμφωνα με το δυτικό πρότυπο πληθυσμού. Παράλληλα, αναδεικνύεται η αμφίσημη και συχνά αντιφατική στάση της φεμινιστικής αρθρογραφίας του Μεσοπολέμου, η οποία, ενώ επιχειρεί να αμφισβητήσει πατριαρχικές κανονικότητες και περιορισμούς, συχνά υιοθετεί στοιχεία της κυρίαρχης ευγονικής, παιδαγωγικής και βιολογικής γλώσσας της εποχής. Σε αυτό το πλαίσιο, η εργασία καταδεικνύει ότι η αντισύλληψη στον ελληνικό Μεσοπόλεμο συνιστά όχι μόνο τεχνική ελέγχου της αναπαραγωγής, αλλά και πεδίο πολιτισμικής, πολιτικής και έμφυλης διαπραγμάτευσης, εντός του οποίου συγκροτούνται, νομιμοποιούνται και επιβάλλονται κανονιστικές αντιλήψεις για το φύλο, τη σεξουαλικότητα και το έθνος, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του κοινωνικού φαντασιακού της περιόδου.

    • This master’s thesis examines contraception in Greece during the interwar period (1923-1940), approaching it not as a purely private practice or as a neutral medical technique, but as a complex field of discourse, knowledge and biopolitical regulation. The aim of the research is to highlight the ways in which contraception is constituted through scientific, political and social representations, which intersect with gender hierarchies, hygienic goals and eugenic logics of population management. The work is based on genealogical discourse analysis and focuses on the study of printed sources of the period, with the core of empirical analysis being the periodical feminist and medical discourse of the period 1923-1936, while the period up to 1940 is utilized as a broader historical and political context, such as medical and hygiene texts, feminist articles and popular publications that circulated in the public space. Through this analysis, the way in which female sexuality and reproduction are transformed into objects of scientific surveillance, moralization and social regulation is explored,
      while at the same time normative standards of "proper" motherhood and socially acceptable femininity are established. The research findings demonstrate that contraception functions as a focal point of biopolitical and national strategies, in which fertility regulation is linked to narratives of social sanitization, national reconstruction, population “improvement” and domestication according to the Western population model. At the same time, the ambiguous and often contradictory stance of interwar feminist writing is highlighted, which, while attempting to challenge patriarchal norms and restrictions, often adopts elements of the dominant eugenic, pedagogical and biological language of the era. In this context, the paper demonstrates that contraception in the Greek Interwar period constitutes not only a technique of reproduction control, but also a field of cultural, political and gender negotiation,
      within which normative perceptions of gender, sexuality and the nation are constituted, legitimized and imposed, contributing to the shaping of the social imaginary of the period.

  13. Hellenic Open University
  14. Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση 4.0 Διεθνές