Susan Glaspell, Suzan Lori Parks, debbie tucker green, αγγλόφωνο θέατρο, φεμινιστικό θέατρο, θεατρική μετάφραση, δημιουργική μετάφραση
Λογοτεχνική Μετάφραση και Δημιουργική Γραφή / ΔΗΓ56
3
5
94
Γιατί θέατρο; Γιατί αγγλόφωνο θέατρο; Και γιατί, ειδικότερα, αγγλόφωνο θέατρο γραμμένο από γυναίκες ή φεμινιστικές φωνές; Τα ερωτήματα αυτά συγκροτούν το θεωρητικό άξονα της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας. Το θέατρο, ως κατεξοχήν επιτελεστική τέχνη, παράγει λόγο που υπερβαίνει το γραπτό κείμενο και πραγματώνεται στη σκηνή, στο σώμα και στη σχέση με το θεατή. Πρόκειται για λόγο ρευστό, ο οποίος φέρει τη ρευστότητα του φύλου, όπως αυτή θεωρητικοποιείται από τη Judith Butler, μέσω της έννοιας της επιτελεστικότητας (performativity), η οποία στο θέατρο μετασχηματίζεται αναπόφευκτα σε performance.
Το αγγλοσαξονικό θέατρο, με εμβληματική μορφή τον Shakespeare, λειτουργεί ως κατεξοχήν πεδίο διερεύνησης της έμφυλης ασάφειας και της πολλαπλότητας των αναγνώσεων. Το έργο του διαβάζεται, μεταφράζεται και επανερμηνεύεται διαρκώς, αποδεικνύοντας τόσο την ηγεμονία του όσο και τη δυνατότητά του να φιλοξενεί αντιφατικές παραστάσεις του φύλου. Η περίφημη ρήση της Virginia Woolf για την Aphra Behn (όλες οι γυναίκες θα έπρεπε να αφήνουν ένα μπουκέτο λουλούδια στον τάφο της Aphra Behn) υπογραμμίζει τη σημασία της γυναικείας συγγραφικής παρουσίας στο θέατρο ως ιστορικής και πολιτικής τομής.
Στο πλαίσιο αυτό, η θεατρική μετάφραση προσεγγίζεται όχι ως ουδέτερη μεταφορά, αλλά ως δημιουργική και πολιτική πράξη. Το θεατρικό κείμενο – και κατ’ επέκταση η μετάφρασή του – αντιστέκεται στην πατριαρχία του γραπτού λόγου, παραμένοντας ανοιχτό, πολυφωνικό και διαρκώς αναθεωρήσιμο. Η μετάφραση νοείται ως ταυτόχρονη πράξη ανάγνωσης και συγγραφής, ως συν-δημιουργία που συνδέει γλώσσες, πολιτισμούς και έμφυλες ταυτότητες.
Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η μελέτη της συνάρθρωσης γυναίκας, θεάτρου και μετάφρασης μέσα από το έργο τριών σύγχρονων αγγλόφωνων γυναικών θεατρικών δημιουργών από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία, οι οποίες στην πλειοψηφία ανήκουν στη μαύρη διασπορά και γράφουν για γυναικείες εμπειρίες. Η εργασία εξετάζει τη μεταφορά και πρόσληψη του φεμινιστικού αγγλοσαξονικού θεάτρου στην ελληνική γλώσσα και πολιτισμική συνθήκη, αναδεικνύοντας τη δημιουργική μετάφραση ως κατεξοχήν διεθνική και πολιτική πράξη.
Why theatre? Why English-speaking theatre? And why, more specifically, English-speaking theatre written by women or feminist voices? These questions form the conceptual axis of the present MA dissertation. Theatre, as a fundamentally performative art, produces discourse that exceeds the written text and is actualised through embodiment, staging and the relationship with the audience. As such, theatrical discourse is inherently fluid and closely aligned with the notion of gender fluidity, as theorised by Judith Butler through the concept of performativity, which, in the theatrical context, is inevitably transformed into performance.
Anglo-Saxon theatre, with Shakespeare as its paradigmatic figure, constitutes a privileged site for exploring gender ambiguity and multiplicity. His work is continuously read, translated and reinterpreted, demonstrating both its cultural hegemony and its openness to contradictory representations of gender. Virginia Woolf’s well-known remark on Aphra Behn (all women together ought to let flowers fall upon the tomb of Aphra Behn) underscores the historical and political significance of women’s authorship in theatre as a decisive rupture within a male-dominated tradition.
Within this framework, theatrical translation is approached not as a neutral act of transfer, but as a creative and political practice. The dramatic text – and, by extension, its translation – resists the authority of the written word, remaining open, polyphonic and perpetually reconfigurable. Translation is thus understood as a simultaneous act of reading and writing, a form of co-creation that connects languages, cultures and gendered subjectivities.
The object of this dissertation is the examination of the interrelation between women, theatre and translation through the work of three contemporary English-speaking women theatre practitioners from the United States and the United Kingdom, most of whom belong to the Black diaspora and write from and about women’s experiences. The study investigates the translation and reception of feminist Anglo-Saxon theatre into Greek, foregrounding creative translation as a transnational and inherently political act.
Full text