Η δωρεά ιστών και οργάνων αποτελεί έναν από τους πλέον κρίσιμους τομείς της σύγχρονης ιατρικής, προσφέροντας δυνατότητες θεραπείας σε εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς παγκοσμίως και, σε πολλές περιπτώσεις, συνιστώντας τη μοναδική ελπίδα επιβίωσής τους. Παρά τις σημαντικές επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και τις συνεχείς βελτιώσεις στις τεχνικές μεταμόσχευσης, η Ελλάδα εξακολουθεί να κατατάσσεται χαμηλά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών όσον αφορά τον αριθμό των διαθέσιμων δοτών. Το γεγονός αυτό συνδέεται με διάφορους παράγοντες, όπως η έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης, η δυσπιστία του κοινού προς το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, οι ηθικές και θρησκευτικές ανησυχίες, καθώς επίσης και οι κοινωνικές στάσεις και συμπεριφορές, που συχνά επηρεάζουν αρνητικά την προθυμία για δωρεά. Βάσει αυτού του πλαισίου, η παρούσα μελέτη εμβαθύνει στις στάσεις των κατοίκων της Δυτικής Αττικής απέναντι στο σημαντικό ζήτημα της δωρεάς οργάνων. Η Δυτική Αττική αποτελεί μια περιοχή με ιδιαίτερα κοινωνικοοικονομικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά, τα οποία συντελούν στη διαμόρφωση ενός ξεχωριστού πλαισίου για τη μελέτη του συγκεκριμένου ζητήματος.
Η περιοχή είναι επίσης γνωστή για μια σειρά άλλων παραγόντων, όπως η έντονη κοινωνική ετερογένεια, η πολυπολιτισμικότητά της, καθώς και οι σημαντικές διαφοροποιήσεις στα επίπεδα εκπαίδευσης· παράγοντες που, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει, καθιστούν τη μελέτη των αντιλήψεων του κοινού για τη δωρεά οργάνων ιδιαιτέρως σημαντική και απαραίτητη. Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελείται από δύο μέρη: το γενικό και το ειδικό. Το γενικό μέρος συγκροτεί το θεωρητικό πλαίσιο, παρουσιάζοντας την ιστορική εξέλιξη της ιατρικής και των μεταμοσχεύσεων οργάνων, καθώς και την εξέλιξη των θεσμικών πλαισίων, με ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση της Ελλάδας από την ενημερωμένη στη συμπερασματική συναίνεση. Επιπλέον, εξετάζει τα βασικά στάδια της διαδικασίας μεταμόσχευσης οργάνων – από τον προσδιορισμό του εγκεφαλικού θανάτου έως την κατανομή των οργάνων – και εστιάζει στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης, αλλά και στη σταδιακή διαμόρφωση της κοινωνικής αποδοχής της δωρεάς οργάνων.
Η παρούσα μελέτη εξετάζει, επιπλέον, τις ηθικές, κοινωνικές και θρησκευτικές διαστάσεις της δωρεάς οργάνων. Τα ηθικά διλήμματα περιστρέφονται κυρίως γύρω από ένα σύνολο κρίσιμων ζητημάτων, όπως η προστασία της αυτονομίας, ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και η δίκαιη κατανομή των διαθέσιμων οργάνων. Τα κοινωνικά διλήμματα αφορούν, μεταξύ άλλων, τη σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και ιατρικών ή κρατικών θεσμών, την επιρροή των μέσων μαζικής ενημέρωσης, καθώς και τη διάδοση παραπληροφόρησης, η οποία συχνά οδηγεί σε επιφυλακτικότητα και αρνητικές στάσεις απέναντι στη δωρεά. Σε θρησκευτικό επίπεδο, εξετάζονται οι επίσημες θέσεις της Ορθόδοξης Εκκλησίας και άλλων θρησκευτικών δογμάτων, οι οποίες, μολονότι είναι κατά κανόνα θετικές ως προς τη δωρεά οργάνων, παραμένουν συχνά ασαφείς στην αντίληψη της κοινής γνώμης, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται φαινόμενα σύγχυσης και αντίστασης.
Το ειδικό μέρος της εργασίας περιλαμβάνει το ερευνητικό πλαίσιο της μελέτης (ερωτηματολόγιο) και εξετάζει τις απόψεις των κατοίκων της Δυτικής Αττικής σχετικά με τη δωρεά οργάνων, επιχειρώντας να τεκμηριώσει το επίπεδο ενημέρωσής τους, την προθυμία τους να εγγραφούν στο Εθνικό Μητρώο Δωρητών, καθώς και να διασαφηνίσει το σύνολο των παραγόντων που εν δυνάμει επηρεάζουν -θετικά ή αρνητικά- τις στάσεις του κοινού απέναντι σε αυτό το σημαντικό ζήτημα. Εστιάζει σε μια ευρεία γκάμα αντιπροσωπευτικών παραγόντων, όπως η ηλικία, το επίπεδο εκπαίδευσης, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και η οικονομική κατάσταση. Τα ευρήματα αναμένεται να αναδείξουν τις υφιστάμενες προκλήσεις, αλλά και τους πιθανούς τομείς βελτίωσης στη δωρεά οργάνων στην περιοχή της Δυτικής Αττικής.

Organ and 􀆟ssue dona􀆟on is one of the most cri􀆟cal areas of modern medicine, offering opportuni􀆟es for recovery to hundreds of thousands of pa􀆟ents worldwide, and in many cases, cons􀆟tu􀆟ng their only hope for survival. Regardless of scien􀆟fic & technological developments, as well as con􀆟nuous improvements in transplanta􀆟on techniques, Greece s􀆟ll ranks low among European countries in terms of the number of available donors. This decrease is related to a variety of factors, including lack of informa􀆟on, public distrust of the healthcare system, ethical and religious concerns, as well as social behaviors, which o􀅌en nega􀆟vely affect the willingness to donate. Based on this framework, the present study delves into the a􀆫tudes of the residents of West A􀆫ca towards the important issue of organ dona􀆟on. Western A􀆫ca is a region characterized by a set of unique socio-economic and cultural characteris􀆟cs, which contribute to providing a unique context for the study of this issue.
The region is also known for a variety of other factors, including its social heterogeneity, mul􀆟culturalism, as well as significant differences in educa􀆟on levels, which make the study of public percep􀆟ons of organ dona􀆟on par􀆟cularly important and necessary. This thesis consists of two parts, the general and the specific. The general part includes the theore􀆟cal part, introduces the historical development of medicine and organ transplanta􀆟on, as well as the evolu􀆟on of ins􀆟tu􀆟onal frameworks, with par􀆟cular emphasis on Greece's transi􀆟on from informed to deduc􀆟ve consensus. Furthermore, it examines the key steps of the organ transplanta􀆟on process - from the determina􀆟on of brain death to the alloca􀆟on of organs - and focuses on the challenges faced by the healthcare system and social acceptance.
This paper also conducts an analysis of the ethical, social and religious aspects of organ dona􀆟on. Ethical dilemmas revolve mainly around a number of issues, including the protec􀆟on of individual autonomy, respect for human dignity and the fair alloca􀆟on of organs. Social dilemmas concern the rela􀆟onship of trust between ci􀆟zens and medical and state ins􀆟tu􀆟ons, the influence of the media and the spread of misinforma􀆟on, which o􀅌en leads to nega􀆟ve a􀆫tudes. At the religious level, the official posi􀆟ons of the Orthodox Church and other religious doctrines are examined, which are generally posi􀆟ve regarding organ dona􀆟on, but are o􀅌en unclear in public opinion, causing the manifesta􀆟on of phenomena of confusion and resistance.
The special part includes the research framework of the study (ques􀆟onnaire), implements the inves􀆟ga􀆟on of the views of residents in Western A􀆫ca regarding organ dona􀆟on, atemp􀆟ng to document their level of informa􀆟on, their willingness to register in the na􀆟onal donor registry and generally clarify the set of factors that poten􀆟ally influence either posi􀆟vely or nega􀆟vely the public's a􀆫tudes towards this important issue. It focuses on a wide range of representa􀆟ve factors, including age, level of educa􀆟on, religious beliefs and economic status. The findings are expected to highlight the challenges and areas for improvement in organ dona􀆟on in the region.